III SA/Wa 908/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od wpisu od skargi Zarządzeniem dnia 10 kwietnia 2012 r. R. M. – Skarżąca w niniejszej sprawie - została wezwana, do uiszczenia w terminie 7 dni, wpisu sądowego w wysokości 100 zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku Skarżąca wskazała, że ma na utrzymaniu troje dzieci, które wychowuje sama. Na najmłodszą córkę otrzymuje 500 zł z funduszu alimentacyjnego. Starsza córka uczy się w szkole policealnej, nie pracuje, otrzymuje rentę po zmarłym ojcu w wysokości 400 zł. Syn jest osobą niepełnosprawną i pobiera rentę socjalną, która wraz z rentą rodzinną i dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi 1.023 zł. Mieszkanie, które Skarżąca zajmuje zostało jej użyczone w zamian za pokrycie kosztów utrzymania. Skarżąca bezskutecznie poszukuje pracy, gdyż ma niezaktualizowane prawo wykonywania zawodu [...]. Aktualizacja taka wymaga 6-miesięcznej pracy w [...] bez wynagrodzenia, na co Skarżąca nie może sobie pozwolić. Łączna kwota rent i zasiłków wynosi 2.500 zł, zaś koszty utrzymania 2.240,73 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo z 4 czerwca 2012r., w którym wyjaśniła, że nie posiada żadnych innych źródeł utrzymania niż wskazane wyżej. Nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna – załatwia dopiero formalności z tym związane. Skarżąca przedstawiła listę wydatków (na przykładzie ostatniego miesiąca) wśród których wymieniła opłaty za prąd (163 zł). Dodała że – jak wskazała w formularzu – czynsz za mieszkanie, gaz oraz inne opłaty ciążą na właścicielu mieszkania, który należy do rodziny i który z uwagi na trudną sytuację Skarżącej zgodził się nie pobierać opłat. Do wydatków zaliczyła także edukację dzieci (460 zł), wyżywienie, środki czystości (1.100 zł), leki (200 zł), bilety komunikacji (120 zł), odzież (200 zł). Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej. Nie posiada rachunków bankowych. Rachunek taki posiada jedynie starsza córka. Z pełnomocnikiem ustalono wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 500 zł płatne po prawomocnym zakończeniu postępowania oraz dodatkowo tzw. wynagrodzenie za sukces. Skarżąca przedstawiła rachunki za energię, paragon na zakup podręczników i wyciąg bankowy. Postanowieniem z 16 lipca 2012 r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z 30 lipca 2012 r., Skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazała, że sytuacja jej rodzinna jest bardzo trudna. Jest osobą bezrobotną oraz nie posiada żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomości. Skarżąca dodała, że jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny są renty rodzinne przyznawane na dzieci po zmarłym ojcu, alimenty oraz dodatki i zasiłki rodzinne. Skarżąca wskazała, że sytuacja materialna rodziny Skarżącej się pogorszyła w związku z wygaśnięciem części zasiłków, które były ograniczone czasowo. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że mieszkanie, które zajmuje wraz z dziećmi, zostało jej udostępnione bezpłatnie przez członka rodziny przebywającego za granicą, a sama ponosi jedynie koszty energii elektrycznej. Ponadto Skarżąca dodała, że reprezentujący ją pełnomocnik mając na uwadze jej tragiczną sytuację materialną ustalił z nią minimalne wynagrodzenie za daną sprawę (500 zł brutto) oraz dodatkowo wynagrodzenie za sukces. Ponadto dodała, że w sprawach o sygn. III SA/Wa 1670/112 i III SA/Wa 1671/12 pełnomocnik z własnych środków uiścił wpisy sądowe w wysokości 200 zł od zażaleń na postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi z uwagi iż czuł się zobowiązany w tym zakresie ponieść przedmiotowy koszt. Do sprzeciwu dołączono decyzje o waloryzacji świadczeń socjalnych przysługujących dzieciom Skarżącej. Według przedstawionych dokumentów oraz oświadczenia Skarżącej łączny miesięczny dochód w jej gospodarstwie domowym wynosi ok. 2.163,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 2 marca 2027 czerwca 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyjętą zasadą postępowania sądowego jest bowiem, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedstawionych przez Skarżącą wyjaśnień wynika, że kwota ok. 2.163,00 zł miesięcznie (pochodząca głównie z renty rodzinnej, socjalnej, zasiłku pielęgnacyjnego oraz zasiłku rodzinnego) stanowi środki na utrzymanie czteroosobowej rodziny, w skład której wchodzi m.in. córka w wieku szkolnym oraz niepełnosprawny syn. Nie są to wpływy finansowe pozwalające zgromadzić oszczędności wystarczające na poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca wraz z rodziną zajmuje mieszkanie udostępnione jej przez członka rodziny przebywającego za granicą, który – z uwagi na jej wyjątkowo trudną sytuację rodzinną i finansową – nie pobiera od niej opłaty. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że sytuacja finansowa Skarżącej uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Również w ocenie Sądu uiszczenie przez Skarżącą wpisu od skargi w wysokości 100 zł spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Spełniona została zatem przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.