III SA/Wa 909/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. V. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do sierpnia 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący S. V. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie okoliczności jak: zakończenie w sierpniu 2017 r. działalności ubezpieczeniowej, ograniczenie działalności gastronomicznej do regulowania należności, utrzymywanie się z wynagrodzenia wynoszącego [...] zł brutto, dokonanie zajęć zabezpieczających na rachunkach i majątku Skarżącego, stan zdrowia, brak środków finansowych. Nadto Skarżący wyjaśnił, że wynagrodzenie pełnomocnika pokrywane jest z polisy ubezpieczeniowej. Do majątku zaliczył współwłasność domu (1/3) kupionego za kredyt, którego rata wynosi 2.400 zł. Kredyt ten spłacają wszyscy w równej części. Dodatkowo Skarżący jest właścicielem "bezużytecznej" i "niesprzedawalnej" działki. Podał zestawienie wydatków wśród których wymienił ratę kredytu (2.400 zł), opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz (300 zł), żywność i utrzymanie (800 zł), paliwo (300 zł), czynsz dzierżawny (2.532 zł), ubezpieczenie (320 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wyjaśnienia na temat swojego stanu zdrowia. Przedstawił m. in. zeznania podatkowe, umowę o pracę, wydruk z CEIDG, dokumenty potwierdzające wydatki, wyciągi bankowe, harmonogram spłaty kredytów. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Uregulowana w art. 243 - 262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej zasady. Jej celem jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Do strony zatem – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2017 r. (II OZ 770/17) – należy inicjatywa dowodowa w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a Sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje jedynie oceny, czy wystąpiły przesłanki jego przyznania we wnioskowanym zakresie. Tymczasem w niniejszej sprawie lektura przesłanych przez Skarżącego dokumentów nie daje odpowiedzi na podstawowe pytanie, a mianowicie jakie jest źródło finansowania bieżących wydatków. Nie sposób bowiem nie zauważyć, iż same tylko raty (a właściwie ich 1/3) spłacanych przezeń dwóch kredytów hipotecznych opiewają na łączną kwotę ponad 840 zł. Do tego dochodzą inne jeszcze koszty bieżące, wśród których Skarżący wymienił m. in. opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz (300 zł), żywność i utrzymanie (800 zł), paliwo (300 zł). Łączna ich suma wynosi zatem 1.400 zł (o składce ZUS w wysokości 319,94 zł i czynszu dzierżawnym wynoszącym 2.532,08 zł nie wspominając). Kwota tych wydatków nie koreluje z zadeklarowanym i udokumentowanym miesięcznym dochodem na poziomie [...] zł netto. Zwłaszcza, że we wspomnianym zestawieniu Skarżący pominął takie pozycje jak: podatek od nieruchomości, składka z tytułu polisy ubezpieczenia, opłata za odpady. Źródeł pokrycia powstałej różnicy Skarżący nie wskazał. To powoduje, że wątpliwości referendarza sądowego budzi zupełność przedstawionych przez niego informacji na temat źródeł utrzymania. Tym bardziej, że z analizy operacji na rachunku bankowym wynika, iż konto Skarżącego zasilane jest wpłatami własnymi. W okresie luty-marzec 2018 r. suma tych wpłat wyniosła [...] zł. Ponadto wśród nadesłanych dokumentów zabrakło wyciągów z innych jeszcze rachunków bankowych Skarżącego. O tym, że rachunki takie posiada świadczą przelewy dokonywane na rzecz M. (chodzi o rachunki [...] , [...] ). To wszystko sprawia, że referendarz sądowy ma do dyspozycji niepełne dane na temat sytuacji majątkowej Skarżącego. W efekcie nie sposób stwierdzić czy jego oświadczenie o "wyjątkowo niekorzystnej sytuacji materialnej" znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy tych podmiotów, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Takiego zaś "wykazania" w niniejszej sprawie zabrakło. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.