III SA/Wa 910/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 910/17 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. postanawia: uchylić zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 910/17 i odmówić A. sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżąca – A. sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca we wniosku wskazała, że nie generuje ani nie posiada jakichkolwiek środków finansowych pozwalających na poniesienie wymaganych kosztów sądowych w szczególności opłaty sądowej. Skarżąca podkreśliła, że jej działalność została sparaliżowana w 2014 r., kiedy to wszelkie dokumenty (w tym księgi podatkowe, dokumenty źródłowe, porozumienia) oraz przedmioty (w tym meble, sprzęt komputerowy) Skarżącej zostały zajęte przez organy ścigania i znajdują się aktualnie w aktach śledztwa w [...] Departamencie Prokuratury Krajowej. Z tego powodu Skarżąca nie może prowadzić działalności gospodarczej, nie sporządza sprawozdań finansowych ani bilansu zysków i strat. Ponadto rachunki Skarżącej zostały zajęte, więc Skarżąca nie ma możliwości dysponowania nimi. Przy piśmie z dnia 29 maja 2017 r. Skarżąca przekazała zarządzenie o odmowie udostępnienia akt postępowania przygotowawczego oraz postanowienie Sądu o częściowej odmowie udostępnienia akt. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2017 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Referendarz jako podstawę wydania zarządzenia wskazał brak nadesłania formularza o przyznanie prawa pomocy podpisanego przez osobę uprawnioną do reprezentacji zgodnie z KRS. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. zarządzenia, w którym wskazała, że wbrew twierdzeniu starszego referendarza sądowego nadesłała formularz PPPr podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentacji spółki zgodnie z KRS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Sąd uchylił zarządzenie starszego referendarza sądowego z uwagi na to, że w dacie wydania tego zarządzenia w aktach sprawy znajdował się formularz PPPr podpisany przez L.S. – prokurenta Skarżącej. Z odpisu KRS wynika, że L.S. jest prokurentem samoistnym, zatem mógł samodzielnie wniosek o przyznanie prawa pomocy podpisać. Jednakże uchylenie zarządzenia starszego referendarza sądowego nie oznacza, że Sąd przychylił się do wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i z tego względu zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). W ocenie Sądu Skarżąca, nie nadsyłając żadnych dokumentów, mimo wezwania starszego referendarza sądowego uniemożliwiła dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Wskazać należy, że w sytuacji gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 w związku z art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z referendarzem sądowym. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jest to rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym referendarz sądowy ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez referendarza sądowego danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Skarżąca przedłożyła zarządzenie Prokuratury Okręgowej we W. o odmowie udostępnienia akt postępowania przygotowawczego, ale zarządzenie to nie zostało wydane z wniosku Skarżącej, z poza tym odmowa, ujawnienia wszystkich informacji ze śledztwa, przez organy ścigania nie dotyczyła informacji, o które prosił starszy referendarz sądowy. W ocenie Sądu Skarżąca uniemożliwiła dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Okoliczność powyższa wynika z faktu, iż Skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła stosownych dokumentów. Nie negując stanowiska Skarżącej o braku możliwości przedstawienia niektórych dokumentów, trudno jednak uznać, by Skarżąca przedłożyła inne (jakiekolwiek) równorzędne dokumenty wskazujące w sposób niebudzący wątpliwości w jakiej sytuacji majątkowej się znajduje. Podkreślenia ponadto wymaga, że ani liczba wszczętych przez Skarżącą procesów sądowych, ani łączna kwota zobowiązań (zaległości) podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, nie stanowią automatycznie podstawy do przyznanie Skarżącej prawa pomocy. Zauważyć należy, że w świetle powołanych wyżej przepisów, to wnioskujący obowiązany jest wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa bowiem na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rolą Sądu nie jest zaś poszukiwanie za Skarżącą takich dowodów lub (i) okoliczności, które świadczyłyby o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Pomimo tego, że kwota ciążących na Skarżącej zobowiązań jest niewątpliwie znaczna (wielomilionowa), to nie przesądza okoliczność ta automatycznie o tym, że należy przyznać jej prawo pomocy. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.