III SA/Wa 913/13

Dnia 29 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. H. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. A. H. (dalej: "Skarżący") wniósł w dniu 6 marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS") z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie podatku od spadków i darowizn. Wnioskiem z dnia 16 maja 2013 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013 r. Referendarz Sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy zgodnie z jego wnioskiem. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła doradcę podatkowego (dalej jako "dor.pod") I. C. do wykonywania prawa pomocy przyznanego Skarżącemu. Pismem z dnia 16 października 2013 r. Skarżący cofnął dor. pod. I. C. pełnomocnictwo do reprezentowania go sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Warszawie. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącego na postanowienie DIS z [...] lutego 2013 r. W dniu 24 lutego 2014 r. Skarżący osobiście złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony Skarżącemu w dniu 28 kwietnia 2014 r. W dniu 5 maja 2014 r. (data wpływu do Sądu) Skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W odpowiedzi na ww. wniosek, zarządzeniem z dnia 8 maja 2014r. Skarżący został poinformowany, że przyznane mu postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013 r. prawo pomocy nie zostało uchylone, w związku z tym z wnioskiem o zmianę lub wyznaczenie kolejnego pełnomocnika Skarżący może się zwrócić do właściwej w tej sprawie Krajowej Izby Doradców Podatkowych. Jednocześnie został wezwany do wyjaśnienia czy podtrzymuje swój nowy wniosek o przyznanie mu prawa pomocy złożony w dniu 5 maja 2014 r. Pismem wniesionym w dniu 30 czerwca 2014 r. Skarżący złożył oświadczenie o cofnięciu wypowiedzenia dor. pod. I. C. Jednocześnie wskazał, że podtrzymuje swój nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z treścią oświadczenia Skarżącego, zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2014 r., dor. pod. I. C. została wezwana do wyjaśnienia kwestii reprezentacji Skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie, dor. pod. I. C. wyjaśniła, że Skarżący nie informując o powodach swojej decyzji, wypowiedział jej pełnomocnictwo na 10 minut przed rozprawą, która odbyła się w dniu 16 października 2013 r. Od tamtego momentu pani I. C. nie miała kontaktu ze Skarżącym, a o całej sytuacji z cofnięciem jej wypowiedzenia dowiedziała się z zarządzenia Sądu z dnia 4 czerwca 2014 r. W celu wyjaśnienia sytuacji pani I. C. wysłała na adres korespondencyjny Skarżącego pismo. W dniu 20 czerwca 2014 r. Skarżący wysłał do pani I. C. na skrzynkę mailową skan pisma w którym wyraził on chęć, aby nadal była ona jego pełnomocnikiem w sprawie IIII SA/Wa 915/13. Dor. pod. I. C. oświadczyła, że jest gotowa reprezentować Skarżącego w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. ponowny wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy został oddalony, z uwagi na fakt, iż w przedmiotowym postępowaniu zostało mu już przyznane prawo pomocy w całkowitym zakresie. W dniu 30 czerwca 2014 r. dor. pod. I. C. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku dor. pod. I. C. wskazała, że Skarżący cofnął jej pełnomocnictwo przed rozprawą w dniu 16 października 2013 r. i od tej chwili nie miała ona wglądu do akt sprawy. Natomiast o cofnięciu wypowiedzenia Skarżący poinformował jedynie Sąd, a I. C. o tym fakcie dowiedziała się w dniu 13 czerwca 2014. kiedy to otrzymała zarządzenie Sądu z dnia 4 czerwca 2014 r. Dor. pod. I. C. podniosła, że Skarżący nigdy nie zrezygnował z prawa pomocy, a tym samym pierwsze pismo cofające pełnomocnictwo było w jej ocenie nieważne, bowiem nie można zrezygnować z ustanowionego z urzędu pełnomocnika nie rezygnując jednocześnie z prawa pomocy. Zdaniem dor. pod. I. C. uzasadnienie wyroku winno zostać doręczone pełnomocnikowi wyznaczonemu przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych. Kolejno wyjaśniła, że informacje o wydanym w dniu 18 lutego 2014 r. wyroku sądu I instancji, uzyskała w dniu 23 czerwca 2014 r. gdy zadzwoniła do sądu, aby wyjaśnić sytuację dotycząca uchylenia prawa pomocy w niniejszej sprawie, natomiast z aktami sprawy zapoznała się w dniu 26 czerwca 2014 r. W ocenie dor. pod. I. C. wniesienie skargi kasacyjnej w terminie nie było możliwe z uwagi na fakt, iż uzasadnienie wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. zostało doręczone stronie z pominięciem ustanowionego z urzędu pełnomocnika, a zatem należy uznać, iż niedochowanie terminu nastąpiło wskutek okoliczności na które pełnomocnik nie miał wpływu. Tym samym brak winy w uchybieniu terminu został uprawdopodobniony w myśl art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dalej jako: "P.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd stwierdza, że na mocy art. 87 § 1 ww. ustawy P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągi siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przepis art. 87 § 4 P.p.s.a stanowi natomiast, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Sąd, biorąc pod uwagę stan sprawy oraz okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu, stwierdza, że pełnomocnik Skarżącego dochowała warunków formalnych składając wniosek o przywrócenie terminu (siedmiodniowy termin licząc od dnia 23 czerwca 2014 r. kiedy to dowiedziała się o wydaniu wyroku, wniesienie do sądu w którym czynność miała być dokonana, wniesienie wraz z wnioskiem skargi kasacyjnej). Zdaniem Sądu nie doszło jednak do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o których mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, na jej wniosek, postanowi przywrócenie terminu. W świetle zatem wyżej powołanych przepisów brak winy po stronie dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Zgodnie z poglądami doktryny "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. 1).O braku winy można mówić tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy należy zatem wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. Z powyższych rozważań wynika, że Sąd może uwzględnić wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie wtedy, gdy ustalone zostanie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. W razie natomiast ustalenia przez sąd, że okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, Sąd nie może przywrócić uchybionego terminu. Sąd, przekładając ww. uwagi na realia sprawy, doszedł do wniosku, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu, we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, to brak winy Skarżącego powinien być wykazany, bowiem od dnia 16 października 2013 r., w tym w okresie właściwym do wniesienia skargi kasacyjnej, dor. pod. I. C. nie była prawidłowo umocowanym pełnomocnikiem Skarżącego. Wykazywanie zatem braku winy dor. pod. I. C w uchybieniu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej w terminie było bezprzedmiotowe. Natomiast okoliczności sprawy świadczą o co najmniej lekkim niedbalstwie Skarżącego w reprezentowaniu swoich interesów. Natomiast dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa, w świetle powołanych na wstępie uwag, w prowadzeniu własnych spraw wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność cofnięcia pełnomocnictwa dor. pod. I. C , która to został ustanowiona przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych w ramach przyznanego Skarżącemu prawa pomocy. Należy wziąć pod uwagę okoliczność, iż Skarżący nie wskazał, ani Sądowi ani pełnomocnikowi, powodów dla których wycofuje pełnomocnictwo. W sytuacji gdy Skarżący miał zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jego interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, miał możliwość zwrócenia się do właściwego organu samorządu zawodowego (w tym przypadku do Krajowej Izby Doradców Podatkowych) ze skargą na występującego w jego imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę (o czym Skarżący został poinformowany zarządzeniem z dnia 8 maja 2014 r.). Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący wypowiadał pełnomocnictwo dor. pod. I. C. z zamiarem zmiany osoby pełnomocnika, bowiem po złożeniu oświadczenia w dniu 16 października 2013 r. nie zrobił on nic w tym celu, a wręcz przeciwnie sam prowadził swoją sprawę: składał wnioski, odpowiadał na zarządzenia. Wskazać należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata z urzędu zostało przyznane Skarżącemu na jego wniosek. Prawo to, jak wynika z akt sprawy, nie zostało mu na dalszym etapie postępowania cofnięte na podstawie art. 249 P.p.s.a. Ponadto prawo posiadania pełnomocnika z urzędu jest uprawnieniem strony, a nie jej obowiązkiem. Jeżeli Skarżący uznał, iż sam lepiej będzie reprezentował swoje interesy to jego uprawnieniem było odwołanie pełnomocnictwa. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż był to pełnomocnik ustanowiony z urzędu. Skarżący sam, bez konsultacji z pełnomocnikiem, zrezygnował z jego usług. Od dnia 16 października 2013 r. tj. od dnia wypowiedzenia pełnomocnictwa, nie poczynił żadnych czynności zmierzających do ustanowienia nowego pełnomocnika. Dopiero w chwili otrzymania wyroku z uzasadnieniem wraz z pouczeniem, że skargę kasacyjną może sporządzić wyłącznie podmiot wskazany w art. 175 P.p.s.a., Skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, a następnie w dniu 2 czerwca 2014r. cofnął wypowiedzenie dor. pod. I. C. Wskazać przy tym należy, że jakkolwiek było to po terminie na wniesienie skargi kasacyjnej, to sama I. C. o cofnięciu wypowiedzenia dowiedziała się z zarządzenia Sądu z dnia 4 czerwca 2014 r., a dopiero po zwróceniu się pismem do Skarżącego o wyjaśnienie sytuacji, Skarżący w dniu 20 czerwca 2014 r. poinformował dor. pod. I. C. o fakcie cofnięcia wypowiedzenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.