III SA/Wa 915/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. postanawia 1) przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych); 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE: Skarżący A. S., wnioskiem z dnia 3 lipca 2007 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że w latach 2001-2002 działalność gospodarcza nie przyniosła mu żadnych dochodów. Od 1 stycznia 2003 r. działalności tej już nie prowadzi. W okresie od [...] marca 2003 r. do [...] kwietnia 2007 r. Skarżący był osobą bezrobotną. Podniósł, że przebył zawał mięśnia sercowego oraz operację [...]. W kwietniu 2007 r. przyznano mu rentę w wysokości 823,27 zł netto, na dowód czego dołączył kopię przekazu pocztowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący posiada zajętą przez komornika nieruchomość rolną. Nadto z nadesłanych do Sądu pism wynika, że w 2007 r. A. S. uzyskał dochody z renty za okres od [...] września 2005 r. do dnia [...] marca 2007 r. w wysokości 14.683,65 zł, z wynagrodzenia biegłego sądowego za sporządzone opinie w wysokości 5.444,76 zł, z renty w wysokości 823,27 zł miesięcznie oraz z tytułu jednorazowego dodatku do renty w wysokości 180 zł. Skarżący podniósł, że nie prowadzi księgowości dotyczącej wysokości bieżących wydatków, oświadczył jedynie, że całość dochodów wydaje na utrzymanie. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Do posiadanych nieruchomości zaliczył także własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego z wadą prawną (bez pozwolenia na użytkowanie). Skarżący przedłożył zeznania PIT-37 za lata 2005-2006, dokumentację lekarską, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, wyciągi z rachunków bankowych, wezwanie do zapłaty. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że nie nadesłał on wszystkich żądanych dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej, a okoliczności podnoszone we wniosku oraz informacje wynikające z akt sprawy nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W sprzeciwie z dnia [...] sierpnia 2007 r. A. S. wskazał, że nie posiada środków na opłacenie wpisu sądowego we wskazanej wysokości. Skarżący podniósł, że ma prawo do tego, aby jego skarga była rozpatrzona przez Sąd, a nałożenie na niego jakichkolwiek opłat spowoduje ograniczenie prawa do Sądu. Na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji finansowej oraz stanu majątkowego, Skarżący oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, jednak nie zamieszkuje wraz z żoną, ma podpisaną umowę o rozdzielności majątkowej (z dnia [...] stycznia 2001 r.), gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Kwota 1.400 zł przekazana żonie przeznaczona była na lekarstwa, które Skarżący musi zażywać, a nie mógł ich zakupić samodzielnie. Nadto A. S. oświadczył, że nieruchomości przy ul. [...] w J. oraz [...] w W. nie należą zarówno do niego jak i do jego żony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Z powyższego przepisu wynika, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak już wspomniano wcześniej ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w całości. Po pierwsze podkreślić należy, że Skarżący ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe oraz uzyskuje stały dochód miesięczny z renty. Ponadto z przedstawionych dokumentów źródłowych wynika, iż w 2007 r. uzyskał on dochody z następujących tytułów: - renta za okres od [...]września 2005 r. do [...] marca 2007 r. w wysokości 14.683,65 zł, - wynagrodzenie biegłego sądowego za sporządzone opinie w wysokości 5.444,76 zł, - renta w wysokości 823,27 zł miesięcznie; - jednorazowy dodatek do renty w wysokości 180 zł. Powyższe oznacza, że Skarżący dysponował w ostatnim czasie kwotą ok. 20.000 zł. Stwierdzić zatem należy, iż z kwoty tej mógł on poczynić pewne oszczędności na prowadzenie sporu sądowego, nie pozbawiając się tym samym środków niezbędnych na konieczne utrzymanie. Sąd po dokonaniu analizy materiału dowodowego jaki został zgromadzony w aktach sprawy w zakresie sytuacji finansowej Skarżącego i odniesieniu jej do wysokości opłaty sądowej w postaci wpisu, doszedł do wniosku, że sytuacja ta uzasadnia przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu, to jest ponad kwotę 500 zł. Skarżący bowiem uzyskuje od kwietnia 2007 r. rentę w wysokości 823,27 zł, nie ma żadnych osób na utrzymaniu, a nadto z przedłożonej dokumentacji wynika, że A. S. wykonywał czynności biegłego sądowego, za które otrzymywał wynagrodzenie. W ocenie Sądu kwota wpisu od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 500 zł jest adekwatna do osiąganych przez Skarżącego dochodów, a jej uiszczenie spowoduje rozpoznanie merytoryczne sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie wskazanym w niniejszym postanowieniu zapewni stronie realizację prawa do Sądu. Uiszczenie wpisu w kwocie 500 zł nie spowoduje zdaniem Sądu uszczerbku w koniecznym utrzymaniu Skarżącego, jest to bowiem niewątpliwie wydatek, który jest on w stanie ponieść. Biorąc pod uwagę całość przedstawionej wyżej argumentacji Sąd - na podstawie art. 245 § 1, § 3 i § 4 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 254 § 1 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.