III SA/Wa 92/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2010 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 Nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od darowizny postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – M. B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, motywując to chęcią zaskarżenia wyroku tutejszego Sądu oddalającego jej skargę na decyzję w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że zarówno ona, jak i jej mąż pozostają bez pracy. Skarżąca wyjaśniła, że z pracy musiała zrezygnować ze względu na chorobę kręgosłupa. Obecnie wraz z mężem pozostają na utrzymaniu teściowej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że Skarżąca wraz z mężem i teściową prowadzi wspólne gospodarstwo. Posiada mieszkanie o powierzchni 40 m², a jej teściowa dom. Mąż Skarżącej otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 550 zł miesięcznie, natomiast teściowa Skarżącej uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie 1.450 zł miesięcznie. Postanowieniem z 28 września 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ Skarżąca będąc do tego zobowiązana, nie przedstawiła koniecznych informacji warunkujących przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie złożonym od powyższego postanowienia Skarżąca stanowisko referendarza sądowego uznała za bezpodstawne. Podniosła, że współpracowała z Sądem i na jego wezwanie wypełniła urzędowy formularz. Jeżeli czegoś nie wypełniła, nie wynikało to z niechęci, lub braku współpracy z Sądem, a jedynie na skutek niewiedzy. Skarżąca ponownie powołała się na swoją bardzo trudną sytuację. Jest bezrobotna od 2008 r., a jej mąż od 22 czerwca 2010 r. Wyjaśniła, że ponosi miesięczne wydatki w łącznej kwocie 1.300 zł, w tym opłata za prąd 150 zł, gaz 400 zł, woda i nieczystości 150 zł, koszty utrzymania 400 zł, koszty leczenia 200 zł. Koszty wpisu oraz opłaty kancelaryjnej Skarżąca opłaciła korzystając z pomocy teściowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez tę osobę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. przepisu). Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionych przez nią danych o sytuacji finansowej, Sąd stwierdza, że nie dostarczyły one wiarygodnych informacji uzasadniających udzielenie prawa pomocy. Skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika z tego tytułu jest jedynym kosztem sądowym, jaki musi ona ponieść na obecnym etapie postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżąca została zobowiązana do przedłożenia dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Jednakże dokumentów takich nie przedłożyła, poza zaświadczeniem, że jej mąż jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Twierdzenie Skarżącej o jej trudnej sytuacji nie zostało uprawdopodobnione. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane powoduje niemożność uwzględnienia wniosku. Wątpliwości zaś co do oświadczeń Skarżącej dotyczących jej sytuacji istniały i uzasadniały skierowanie do niej wezwania. Skarżąca stwierdziła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i teściową. Jednakże z jej wniosku wynikało, że Skarżąca dysponuje mieszkaniem, a teściowa posiada dom. Mimo wezwania Skarżąca nie potwierdziła ani braku zatrudnienia, ani też braku dochodów, nie udokumentowała również dochodów uzyskiwanych przez jej męża i teściową. Nie wyjaśniła, czy posiada rachunek bankowy i nie nadesłała żądanych wyciągów, nie udokumentowała ponoszonych wydatków, w tym kosztów leczenia. Wezwanie w sposób szczegółowy wskazywało kwestie, jakie Skarżąca winna udokumentować. Skarżąca jednakże ograniczyła się do wypełnienia przesłanego jej formularza PPF. Po zapoznaniu się z uzasadnieniem postanowienia referendarza, odmawiającego przyznania prawa pomocy z uwagi na brak udokumentowania wskazanych w wezwaniu okoliczności, Skarżąca do sprzeciwu od tego postanowienia dołączyła jedynie zaświadczenie o zarejestrowaniu jej męża jako osoby bezrobotnej. Ponadto wybiórczo jedynie wypowiedziała się w kwestiach wskazanych w wezwaniu, a mianowicie wyjaśniła, iż jest bezrobotna. Wskazała wprawdzie kwoty wydatków na utrzymanie, ale ich nie udokumentowała. Nie przedstawiła żadnego dokumentów, z którego wynikałoby, że ponosi takie wydatki oraz że ponosi je w podanych kwotach. Nie jest zatem wiarygodne tłumaczenie Skarżącej, że niezastosowanie się do wezwania referendarza sądowego było skutkiem jej niewiedzy. Skoro Skarżąca wypowiedziała się co do niektórych kwestii wskazanych w tym wezwaniu oraz dołączyła zaświadczenie o statusie męża, również pozostała część wezwania była jej znana i mogła być zrealizowana. Skarżąca nie podnosiła przy tym, że istnieją przeszkody w zrealizowaniu przez nią wezwania. Z uwagi na powyższe wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała istnienia okoliczności, na które się powoływała we wniosku. Nie dysponując pełnym obrazem sytuacji materialnej Skarżącej oraz dowodami potwierdzającymi tę sytuację, Sąd nie ma podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Natomiast informacje zawarte we wniosku o udzielenie prawa pomocy oraz w sprzeciwie okazały się być niewystarczające dla uwzględnienia żądania Skarżącej. Sama zaś w sobie okoliczność, że ze sporządzeniem skargi kasacyjnej związany jest tzw. przymus adwokacki, nie może stanowić przesłanki ustanowienia adwokata z urzędu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.