III SA/Wa 92/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Wójt Gminy S. ("Skarżący" lub "Wójt") wystawił na P. S.A. w W. ("Spółka") tytuł wykonawczy nr [...] , obejmujący zaległość w podatku od nieruchomości za styczeń – grudzień 2009 r. na kwotę 186 380 zł należności głównej, i przekazał ten tytuł do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. celem realizacji. W toku prowadzonego postępowania Naczelnik dokonał, na podstawie zawiadomień z dnia 30 grudnia 2014 r., skutecznych zajęć rachunków bankowych Spółki w B. S.A. i [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisem w/w tytułu wykonawczego zostały odebrane przez Spółkę w dniu 31 grudnia 2014 r. Banki potwierdziły odbiór zawiadomień w dniu 30 grudnia 2014 r. W wyniku realizacji zajęcia [...] S.A. przekazał w dniu 5 stycznia 2015 r. na konto Urzędu Skarbowego kwotę, która w pełni pokryła dochodzone należności. W związku z powyższym Naczelnik przy piśmie z dnia 7 stycznia 2015 r. zawiadomił B. S.A. o uchyleniu zajęcia. Spółka złożyła do Naczelnika zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dalej zwanej też "upea" lub "ustawą". W uzasadnieniu zarzutów Spółka, powołując się na art. 27 § 1 pkt 7 upea, stwierdziła, że pole F.7 w tytule wykonawczym nie zostało wypełnione. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, w poz. F.7 tytułu wykonawczego nie umieszcza się podpisu w przypadku przesyłania tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Nawet przy przesyłaniu tytułu drogą elektroniczną istnieje natomiast obowiązek zamieszczenia na tytule wykonawczym imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Ponadto Spółka podniosła, że brak wskazania w tytule wykonawczym imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela oznacza nie tylko formalne naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 upea, stanowiące podstawę złożenia zarzutu, lecz także uniemożliwia zobowiązanemu weryfikację, czy tytuł do Organu egzekucyjnego skierowała osoba uprawniona, a w konsekwencji, czy w ogóle dopuszczalne jest wszczęcie egzekucji administracyjnej w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Wójt jako wierzyciel uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W wyniku wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało w dniu [...] kwietnia 2015 r. postanowienie, w którym uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt wydał w dniu [...] maja 2015 r. postanowienie, w którym ponownie uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W wyniku wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i uznało zarzuty za uzasadnione. W dniu [...] października 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wydał postanowienie, w którym uznał zarzut złożony na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 upea za nieuzasadniony, natomiast zarzut wniesiony w oparciu o art. 33 § 1 pkt 10 upea za zasadny, i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2014 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Organ egzekucyjny, odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji, wyjaśnił, że badanie dopuszczalności egzekucji oraz ocena, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 upea następuje w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego - stadium poprzedzającym wszczęcie egzekucji administracyjnej. W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji lub tytuł ten nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 upea, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. W sytuacji, gdy organ egzekucyjny stwierdzi, że egzekucja jest dopuszczalna i tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi, nadaje mu klauzulę i doręcza jego odpis zobowiązanemu. Wobec powyższego zarzut niedopuszczalności egzekucji nie zasługiwał, według Naczelnika, na uwzględnienie. W kwestii zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 upea Organ egzekucyjny stwierdził, że wydruk tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 upea z uwagi na to, że nie zostało wypełnione pole F.7, tj. nie umieszczono w nim imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Organ egzekucyjny wyjaśnił przy tym, że tytuł wykonawczy przesłany przez wierzyciela w dniu 29 grudnia 2014 r. o godz. 12:36 był skanem tytułu wykonawczego nr [...] zawierającym pieczątkę Wójta Gminy S. i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, w związku z czym, zgodnie z przepisami prawa, nie mógł stanowić podstawy do wszczęcia egzekucji na jego podstawie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 27 października 2015 r. Wójt złożył na nie zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 i 10 w zw. z art. 34 § 1 i § 4 w zw. z art. 29 § 1 upea, poprzez zastosowanie tych przepisów pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych. W uzasadnieniu zażalenia Wójt stwierdził, że Organ I instancji bezzasadnie uznał, iż egzekucja administracyjna pozostaje niedopuszczalna z uwagi na błędnie wystawiony tytuł wykonawczy. Przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 upea, mają charakter formalny. Jako przykład wskazuje się na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Brak jest podstaw do twierdzenia o wadliwości doręczenia tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy dokumenty, na podstawie których działał Organ I instancji, były w pełni kompletne i prawidłowo doręczone, m.in. za pośrednictwem systemu e-Puap. Nie można zatem twierdzić, że doręczony Naczelnikowi tytuł wykonawczy został zastąpiony przez kserokopię bądź skan oryginału dokumentu. Gdyby rzeczywiście tak było, to Organ I instancji dokonałby zwrotu wadliwego tytułu wykonawczego, co nie miało miejsca w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Skoro Organ I instancji zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, to obecnie nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ani stwierdzenia istnienia wadliwości tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. , postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu Dyrektor przyznał rację Organowi egzekucyjnemu, że zarzut niedopuszczalności egzekucji, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 6 upea, nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ odwoławczy podkreślił, że w art. 33 § 1 pkt 6 upea chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 upea. Obowiązek objęty postępowaniem egzekucyjnym, wszczętym na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, to podatek od nieruchomości, który, zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 upea, podlega egzekucji. W przedmiotowej sprawie wierzycielem tych należności był Wójt Gminy S. . Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił też stanowisko Naczelnika odnośnie zasadności zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 upea. Organ odwoławczy wskazał, że art. 27 § 1 upea określa wymogi formalne tytułu wykonawczego, stanowiąc w pkt 7, że w tytule tym zawarta jest data wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Jak wynika z objaśnień w sprawie sporządzania tytułu wykonawczego, zawartych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, w tytule wykonawczym w części F poz. 7 nie umieszcza się podpisu w przypadku przesyłania tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Tytuł wykonawczy przekazywany tą drogą zawiera bezpieczny podpis elektroniczny w rozumieniu ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 262). Z kolei, w myśl art. 26 § 1d upea, w przypadku tytułu wykonawczego otrzymanego przez organ egzekucyjny przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej sporządza się jego wydruk. Na wydruku umieszcza się potwierdzenie zgodności danych zawartych w wydruku tytułu wykonawczego z treścią tytułu wykonawczego otrzymanego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej ze wskazaniem daty dokonania wydruku oraz imienia, nazwiska, stanowiska służbowego i podpisem osoby dokonującej potwierdzenia, działającej z upoważnienia organu egzekucyjnego. Jeżeli zaś doręczenie wydruku tytułu wykonawczego uznaje się za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, o czym stanowi § 5b w/w przepisu, to uznać należy, że wydruk ten powinien spełniać wymogi określone w art. 27 § 1 upea. Skoro jednak na wydruku tytułu wykonawczego z dnia 29 grudnia 2014 r. w części F poz. 7 nie umieszczono imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, to uznać należy, że Oorgan egzekucyjny słusznie przyznał rację Spółce, że wydruk ten nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 upea. Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 29 § 1 upea, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z dyspozycji określonej w treści § 2 w/w artykułu wynika, iż w przypadku, gdy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Na postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie. Z powyższego należy wywodzić, że zanim organ egzekucyjny przystąpi do egzekucji, zobowiązany jest zbadać wniosek oraz tytuł wykonawczy pod względem formalnym, tzn. stwierdzić, czy egzekucja obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest dopuszczalna i czy prawidłowo został wystawiony tytuł wykonawczy, a więc czy zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Badanie dopuszczalności egzekucji, o której mowa powyżej, powinno obejmować w szczególności ustalenie, czy obowiązek oznaczony w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy wystawiony został przez uprawniony podmiot i sporządzono go prawidłowo, i czy doręczone zostało upomnienie. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zgodzić się należy z wierzycielem co do tego, że obowiązkiem organu egzekucyjnego przed wszczęciem egzekucji było dokładne zbadanie tytułu wykonawczego pod kątem spełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 upea. Powyższe uchybienie Organu egzekucyjnego nie stanowi jednak przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Pismem z dnia 16 grudnia 2015 r. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie Dyrektora, zarzucając mu naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 i 10 w zw. z art. 34 § 1 i § 4 w zw. z art. 29 § 1 upea, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie. Skarżący przywołał te same argumenty, co w zażaleniu z dnia 27 października 2015 r., zarzucając Naczelnikowi, że ten w przypadku uznania, że wydruk tytułu wykonawczego nie spełniał wymogów określonych w art. 27 upea, powinien był go zwrócić wierzycielowi na podstawie art. 29 § 2 upea, a nie stwierdzać zawarte w nim braki dopiero na etapie wniesionych przez Spółkę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieaktualnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Ze skargi wynika jasno, że niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymagań art. 27 § 1 pkt 7 ustawy jest w istocie okolicznością bezsporną. Wójt przyznał, że poz. F.7 tytułu nie jest wypełniona – nie zawiera wskazania imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Wójt utrzymywał jedynie, że z tego względu, iż ta wada tytułu nie została dostrzeżona i zakwestionowana na wstępnym etapie badania przez Naczelnika prawidłowości tytułu, wskutek czego nie został on zwrócony, to ta wadliwość tytułu nie mogła być uwzględniona później, na etapie zgłoszonego przez P. S.A. zarzutu. Otóż z tym poglądem Wójta nie można się zgodzić z tego oczywistego powodu, że gdyby niedostrzeżenie braków tytułu w ramach instytucji wstępnego badania dopuszczalności egzekucji (art. 29 § 2 ustawy) miało wykluczać uwzględnienie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7, to taka wada tytułu ogóle nie pojawiłaby się w katalogu art. 33 § 1 ustawy jako podstawa prawna dla sformułowania tego zarzutu. Trafnie więc Dyrektor "wytknął" Naczelnikowi brak wymaganej reakcji na wadliwość tytułu już na etapie wstępnego badania dopuszczalności egzekucji, ale trafnie też uznał, że nie pozbawiało to Organu egzekucyjnego prawa i obowiązku uwzględnienia zgłoszonego zarzutu na etapie późniejszym, skoro zarzut ten okazał się obiektywnie słuszny. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę. Uwzględnienie zarzutu z art. 33 pkt 10 ustawy było prawidłowe, czego skutkiem musiało być umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu od 15 sierpnia 2015 r.