III SA/Wa 924/15

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący H. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego dochodu, oszczędności, ani majątku – utrzymuje się z pomocy matki. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie wykonuje żadnych prac dorywczych. Nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, a koszty jego utrzymania ponosi sam. Podał, że od matki otrzymuje ok. 1.200 zł w postaci przelewów bankowych. Skarżący oświadczył, że nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Przedłożył zaświadczenie o terminie wizyty, potwierdzenia przelewów miesięcznych wydatków, zeznanie podatkowe matki, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek, który zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Wątpliwości budzi przede wszystkim to czy istotnie Skarżący utrzymuje się jedynie z pomocy matki, której wysokość określił na ok. 1.200 zł miesięcznie. Po pierwsze z zeznania podatkowego matki wynika, że pobiera ona emeryturę, której wysokość kształtuje się na poziomie ok. 800 zł (w 2014 r. uzyskała z tego tytułu 10.106,80 zł). Co prawda posiada ona jeszcze inne źródło dochodu, z którego w 2014 r. osiągnęła nieco ponad 31.856 zł, niemniej Skarżący nie wykazał, że matka jest w stanie cały ten dochód (przy tak niskiej emeryturze) przeznaczyć na pomoc dla syna. Przykładowo w kwietniu br. wydatkowała na ten cel 2.500 zł. Po drugie z analizy operacji na należącym do Skarżącego rachunku bankowym wynika, że w okresie luty-marzec br. na rachunek ten dokonano kilku wpłat gotówkowych. Wpłaty te opiewały na łączną kwotę 880 zł. Źródeł pochodzenia tych środków Skarżący nie ujawnił. Nadto referendarz sądowy powziął wątpliwości co do zupełności przesłanego wyciągu bankowego. Otóż Skarżący przedłożył wyciągi z jednego tylko rachunku. Tymczasem z jego analizy wynika, że na rachunek ten wpłynęły środki z innego jeszcze rachunku, którego właścicielem jest Skarżący. Chodzi mianowicie o przelew datowany na dzień 17 lutego 2015 r., w tytule którego wpisano "zasilenie rachunku". Tym samym uznać należy, iż Skarżący nie wykazał, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie - na obecnym etapie kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi. Nie sposób nie zauważyć, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się, że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. Tymczasem wśród bieżących wydatków Skarżący wymienił i udokumentował jedynie opłaty za energię elektryczną (107,86 zł), gaz (34,76 zł), telefon (353,35 zł) i ubezpieczenie (222,91 zł). Z analizy historii operacji na rachunku bankowym wynika, że wśród wydatków znalazła się również taka pozycja jak "składka członkowska za rok 2015" w wysokości 120 zł zapłacona na rzecz Stowarzyszenia [...] Niewątpliwie wydatku tego nie można zaliczyć do wydatków niezbędnych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.