III SA/Wa 930/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu N. L.T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2017 r. w sprawie ze skargi N. L.T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie starszego referendarza sądowego N. L. T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. (zwana dalej: "Skarżącą") wystąpiła w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej i nie dysponuje wolnymi środkami pieniężnych na swoich rachunkach bankowych. Skarżąca nie ma też biura, oraz nie może dokończyć procedury likwidacji, z uwagi na brak środków pieniężnych. Z oświadczeń Skarżącej o majątku i dochodach wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych - 0 zł, wysokość zysku lub straty za ostatni rok według bilansu - 0 zł. Środki pieniężne na rachunku bankowym Skarżącej w wysokości 500.000 zł zostały w całości zajęte przez urząd kontroli skarbowej. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do złożenia dodatkowych dokumentów oraz informacji dotyczących sytuacji finansowej, Skarżąca poinformowała w piśmie z dnia 21 kwietnia 2017 r., że od dnia rozpoczęcia swojej likwidacji nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżąca nie sporządziła bilansu za 2015 r. i 2016 r., z uwagi na brak środków na jego sporządzenie i nie prowadzenie działalności gospodarczej w tym okresie. Skarżąca wyjaśniła też, że jej likwidator przebywa za granicą kraju i nie ma możliwości pozyskania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Ponadto Skarżąca nie posiada żadnych innych dokumentów dotyczących jej obecnej sytuacji finansowej, gdyż od czasu otwarcia likwidacji nie prowadzi działalności gospodarczej. Z tego względu Skarżąca nie dysponuje środkami pieniężnymi, z których mogłaby pokryć koszt niniejszego postępowania. Skarżąca załączyła do przedmiotowego pisma dokumenty w postaci: bilansu, rachunku wyników oraz informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2015 r. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." Pismem z dnia 11 lipca 2017 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc w nim o zmianę zaskarżonego orzeczenia, poprzez przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca zarzuciła w sprzeciwie błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, polegający na niewłaściwym przyjęciu, iż: 1) Skarżąca dysponuje majątkiem wystarczającym do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie, podczas gdy brak jest środków pieniężnych, którymi mogłaby ona dysponować, Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, nie opłaca żadnych rachunków, a ostatnie okresy rozliczeniowe kończyła ze stratą, 2) Skarżąca w sposób celowy utrudniała w czasie składania wniosku o udzielenie prawa pomocy ustalenie jej sytuacji materialnej, podczas gdy trudności wynikają z tego, że jej dokumentacja jest w posiadaniu jej likwidatora, który na stałe pracuje poza granicami Polski i przyjeżdża raz na okres kilku miesięcy, a więc nie ma możliwości natychmiastowego uzupełnienia dokumentacji i przedłożenie żądanych dodatkowych dokumentów. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, że w chwili składania skargi do tut. Sądu nie posiadała żadnych środków finansowych, które umożliwiłyby jej uiszczenie wpisu od skargi. Sytuacja ta nie uległa zmianie do chwili obecnej. Skarżąca wykazała stratę za ostatnie okresy rozliczeniowe oraz nie prowadzi działalności gospodarczej, z uwagi na fakt zajęcia jej kont bankowych, oraz prowadzonego wobec niej postępowania kontrolnego. Skarżąca na swoich rachunkach bankowych nie posiada żadnych wolnych środków finansowych. Skarżąca nie ma też żadnego majątku w postaci ruchomości czy nieruchomości. Następnie Skarżąca uzupełniając braki formalne sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nadesłała przy piśmie z dnia 7 sierpnia 2017 r. kopię postanowienia komornika sądowego o umorzeniu prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego oraz kopie postanowień sądu rejestrowego wydanych w sprawie Skarżącej. Ponadto przy wcześniejszym piśmie z dnia 3 lipca 2017 r. Skarżąca nadesłała wyciągi z dwóch rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy więc wskazać, że przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek uzupełnić je na wezwanie lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżąca nie potwierdziła złożonych przez siebie oświadczeń stosownymi dokumentami, które uprawdopodabniałyby jej trudną sytuację finansową. W szczególności Skarżąca, pomimo wezwania oraz przedłużenia przez referendarza sądowego terminu do złożenia dokumentów źródłowych, nie złożyła dokumentów dotyczących jej funkcjonowania w 2016 r. i 2017 r., w tym bilansu otwarcia likwidacji. Wszystko to sprawia, że Sąd ma do dyspozycji w zasadzie jedynie oświadczenia Skarżącej odnoszące się do jej obecnej sytuacji finansowej. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające aby podjąć obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro Skarżąca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej tego prawa. Tymczasem nie podjęła ona stosownych działań, aby wykazać swoją obecną sytuację finansową. Samych twierdzeń Skarżącej Sąd nie uznał jednak za wystarczające do przyznania jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.