III SA/Wa 934/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra, sędzia Maria Grabowska (spr.), asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia podatku od spadków i darowizn oddala skargę III SA/WA 934/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...].04.2004 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].01.2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy skarżącej H. R. umorzenia podatku od spadków i darowizn. Należny podatek został ustalony decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. od nabytego przez skarżącą z mocy testamentu spadku po L. R. , stosownie do postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego dla W. z [...] września 2002 r. W uzasadnieniu organ powołał się na wiążący charakter postanowienia z dnia[...] grudnia 2003 r. Nr [...] wydanego w trybie art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy z 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1998-2003 ( Dz.U. Nr 150, poz. 983 , z późn. zm. ) przez Prezydenta Miasta [...] W. , w którym nie wyraził zgody na umorzenie podatku. Ponadto wskazał, że podane przez H. R. okoliczności nie są okolicznościami szczególnymi które uzasadniają zastosowanie ulgi. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej H. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła, że decyzja organu jest niesprawiedliwa. Wnosząc o umorzenie podatku od spadku, III SA/WA 934/04 zarzuciła organom skarbowym, że swoje rozstrzygnięcie oparły na błędnych ustaleniach faktycznych , przyjmując że mieszkanie , które zajmuje , posiada w ramach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu , podczas gdy w istocie jest to lokal stanowiący odrębną własność, który został wykupiony od Skarbu Państwa przez spadkodawcę. Podniosła , że przez cztery lata opiekowała się spadkodawcą . Że pomimo złej sytuacji materialnej wychowała dziecko z Domu Małego Dziecka , co winno obligować Państwo do udzielenia jej pomocy. Podała, że działki będące przedmiotem spadku położone w W. z uwagi na lokalizację są bezwartościowe, podobnie jak mieszkanie , z uwagi na usytuowanie pod nim pomieszczeń gospodarczych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego , przyznał , że istotnie tytuł prawny zajmowanego przez skarżącą lokalu został podany błędnie, jednakże nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W piśmie procesowym z [...] czerwca 2001 r. , stanowiącym uzupełnienie skargi , H. R. podniosła, że podstawą wydania negatywnego dla niej rozstrzygnięcia w zakresie wniosku o umorzenie podatku przez organy spadkowe , było postanowienie Prezydenta Miasta [...] W. , na III SA/WA 934/04 które nie przysługiwało jej zażalenie, co zdaniem skarżącej jest sprzeczne z przepisami Konstytucji RP, w szczególności zasadą państwa prawa. W odpowiedzi na powyższe pismo skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej wskazał , powołując się na art. 17 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, że decyzja o umorzeniu należności w podatku stanowiącym w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego wydawana jest wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki, wydawanych zgodnie z ust. 4 cytowanego przepisu w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Pouczenie o powyższym zakresie zostało zawarte w przywołanym wcześniej postanowieniu Prezydenta Miasta [...] W. z [...]grudnia 2003 r. , a wobec tego zarzut skarżącej w tej kwestii jest niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. III SA/WA 934/04 Nr 153, poz. 1269 ) . O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania , wynikających z przepisów prawa materialnego , rozstrzygają natomiast organy administracji publicznej w ramach przysługujących im w tym zakresie kompetencji. Art. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa stanowi, że zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłata prolongacyjna mogą być w całości lub części umorzone w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatnika. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie , zbudowana jest przy pomocy uznania administracyjnego; organ administracyjny może, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowe ; organowi przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Sąd nie jest władny nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Uznanie jest ograniczone jedynie dyrektywami wyboru – interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują obiektywne kryteria, nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Organy orzekające obu instancji prawidłowo powołały się na wyjątkowy charakter udzielenia ulgi. Były uprawnione do oceny , że stan zdrowia , wiek , sytuacja finansowa, nie są okolicznościami szczególnymi, zwłaszcza w sytuacji gdy podatek należny jest od majątku przysporzonego w drodze dziedziczenia. III SA/WA 934/04 Z ustawy z 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1998-2003 ( Dz.U. Nr 150, poz. 983 , ze zmianami ) wynika, że podatki od spadków i darowizn w całości stanowią dochody gmin. Zgodnie z art. 17 ust. 2 przytoczonej ustawy, w przypadku pobieranych przez urzędy skarbowe podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządy terytorialnego , urząd ten może odraczać , umarzać rozkładać na raty lub zaniechać poboru podatku (...) wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego. Organ samorządu terytorialnego ma kompetencje wierzyciela i jego zgoda jest warunkiem koniecznym do podjęcia pozytywnej decyzji przez organ skarbowy. Organ skarbowy może zrealizować przyznane mu kompetencje odnośnie podatków wyłącznie zgodnie ze stanowiskiem organu samorządowego. Oznacza to, że ciężar rozstrzygnięcia został przeniesiony na postępowanie przed organem współdziałającym. Art. 17 ust. 2 ustawy z 26 listopada 1998 r. stanowiący materialno - prawną podstawę współdziałania organów samorządowych i organów podatkowych, przewiduje jako formę współdziałania wydanie postanowienia przez organ samorządu, na które nie przysługuje zażalenie. W tym zakresie cytowany przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 209 ordynacji podatkowej, który zawiera regulację procesową instytucji współdziałania organów. Art. 209 ust. 2 ordynacji podatkowej nakłada na organ III SA/WA 934/04 załatwiający sprawę z wniosku podatnika, obowiązek zawiadomienia podatnika o wystąpieniu z wnioskiem o zajęcie stanowiska do organu współdziałającego. Pozwala to stronie na inicjowanie postępowania wyjaśniającego przed organem współdziałającym oraz uczestniczenie w postępowaniu przed tym organem . Skarżąca została prawidłowo powiadomiona o wystąpieniu przez organ I instancji do Prezydenta Miasta [...] W. o zajęcie stanowiska, a zatem miała możliwość podjęcia stosownych działań. Stosownie do art. 17 ust. 4 ustawy z 26 listopada 1998 r. , na postanowienie przewodniczącego zarządu w przedmiocie wyrażenia zgody na umorzenie podatku nie przysługuje zażalenie. Zarzut skarżącej o niezgodności unormowania art. 17 ust. 4 cyt. ustawy z Konstytucją jest w ocenie Sądu niezasadny. Zgodnie z dyspozycją art. 78 Konstytucji "każda ze stron ma prawo zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji". Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżenia określa ustawa. Konstytucja dopuszcza zatem możliwość wyjątków od zasady zaskarżalności orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji , z tym , że dla określenia wyjątków zastrzega formę ustawową. Konstytucja nie precyzuje charakteru tych wyjątków, nie wskazuje zakresu podmiotowego i przedmiotowego w jakim odstępstwo od zasady jest dopuszczalne. Art. 209 ordynacji podatkowej, który zawiera regulację procesową instytucji współdziałania przewiduje w § 5 jako zasadę zaskarżalność organu III SA/WA 934/04 współdziałającego dopuszcza możliwość odmiennej regulacji w tym zakresie. Takim odrębnym przepisem jest powołany art. 17 ust. 4 ustawy z 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1998-2003. Skoro wyłączenie od konstytucyjnej zasady zaskarżalności orzeczeń ustanowiono w ustawie, a więc w formie przewidzianej w zdaniu drugim art. 78 Konstytucji, brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzutu skarżącej dotyczącego niezgodności z Konstytucją art. 17 ust. 4 ustawy. Z powyższych względów nie można postawić organom orzekającym zarzutu naruszenia prawa. Organy skarbowe nie mogły umorzyć podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu bez zgody Prezydenta Miasta [...] W. Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , skargę oddalił.