III SA/Wa 935/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2008 r. wniosku H. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za 2002 r. postanawia: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy H. W. (dalej zwana "skarżącą") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że jest całkowicie niezdolna do pracy, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.085,30 złotych miesięcznie. Choruje przewlekle na [...], [...], [...], [...]. Miesięczne koszty leczenia wynoszą około 300 złotych. Ze względu na chorobę skarżąca nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, nie posiada żadnego majątku i podpisała z mężem umowę majątkową małżeńską wyłączającą małżeńską wspólność ustawową. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, córką, zięciem oraz dwiema wnuczkami, opisując majątek wskazała nieruchomość o powierzchni około 200 m.kw. oraz mieszkanie o powierzchni 40 m.kw. Do dochodów osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała emeryturę męża – około 1.400 złotych, wynagrodzenie zięcia – 900 złotych. Jej córka nie otrzymuje zasiłku, a wnuczki uczą się. Do formularza skarżąca załączyła karty informacyjne leczenia. Odpowiadając na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. skarżąca nadesłała kopie umowy majątkowej małżeńskiej, zeznanie podatkowe PIT-37 W. B. (zięć) za 2007 rok, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) (PIT-38) J. W. (mąż) za 2007 rok, zaświadczenie o wysokości dochodu uzyskanego w 2006 roku przez G. B. (córka), roczne obliczenie podatku skarżącej przez organ rentowy za rok podatkowy 2007 (PIT-40A) oraz decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 rok. Ponadto skarżąca oświadczyła, że w okresie dwóch lat nie zbywała rzeczy ruchomych i nieruchomości, nie posiada rachunków bankowych, świadczenie emerytalne, które stanowi jedynie źródło utrzymania otrzymuje przekazem pocztowym, nigdy nie korzystała z pomocy opieki społecznej i przeciwko skarżącej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wyjaśniła, że wykazana w formularzu PPF nieruchomość jest własnością córki i jej męża, a skarżąca zajmuje w tej nieruchomości jeden pokój. Do miesięcznych kosztów utrzymania sześcioosobowego gospodarstwa domowego zaliczyła: telefon – 110 złotych, energię – około 200 złotych, abonament RTV – 17 złotych, wodę, kanalizację, śmieci – 200 złotych, spłatę pożyczek - 1.403 złote, podatek od nieruchomości – 10 złotych. W konsekwencji na wyżywienie pozostaje rodzinie 1.000 złotych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na stronie spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi w kwocie 500 złotych (pięćset złotych) jak i stan faktyczny sprawy, zasadne jest przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy poprzez jej zwolnienie od zapłaty wpisu od skargi. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie oraz rodziny. Łączny dochód sześcioosobowej rodziny wynosi około 3.380 złotych i składa się z zarobków zięcia skarżącej oraz świadczeń emerytalnych skarżącej i jej męża. Córka nie pracuje, a wnuczki uczą się. Na jednego członka rodziny przypada więc około 560 złotych. Zaznaczyć należy, że skarżąca powołała się na ustrój rozdzielności majątkowej, ale równocześnie nie neguje, że prowadzi z mężem i rodziną córki wspólne gospodarstwo domowe. Miesięczne koszty utrzymania rodziny (telefon, energia elektryczna, abonament RTV, woda, kanalizacja, wywóz śmieci, podatek od nieruchomości wynoszą około 550 złotych i nie obejmują kosztów leczenia – około 300 złotych miesięcznie, kosztów wyżywienia, ubrania, środków czystości. Dodatkowe obciążenie stanowi spłata pożyczek (1.403 złote miesięcznie). Skarżąca nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia ze względu na stan zdrowia. Z przedstawionego przez skarżącą rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy wynika, że skarżąca w 2007 roku uzyskała z emerytury przychód w wysokości 15.617,04 złote, jej córka w 2006 roku nie uzyskała dochodów, zeznanie podatkowe PIT-37 złożone przez zięcia za 2007 rok wskazuje dochód po odliczeniach w wysokości 7.997,04 złote. Analiza przedstawionych dokumentów oraz złożonych oświadczeń wskazuje, że skarżąca znajduje się w sytuacji wypełniającej przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie oraz rodziny. Równocześnie w ocenie referendarza sądowego nie jest zasadne zwolnienie skarżącej z przyszłych, ewentualnych kosztów sądowych, ponieważ sytuacja finansowa jej rodziny może ulec poprawie. Córka powinna podjąć pracę, zarobki zięcia mogą wzrosnąć, wnuczka stanie się pełnoletnia. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.