III SA/Wa 940/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), sędzia NSA Bogdan Lubiński, asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Karolina Zawadzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2005 r. sprawy ze skargi D.B.–S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. L. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w sprawie umorzenia pierwszej raty podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie [...] zł. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] Burmistrz Miasta P.L. ustalił dla pani D.B.–S. wymiar podatku od nieruchomości na 2003 r. na kwotę [...] zł za nieruchomość położoną w P.L. przy ulicy M. [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2003 r. Strona wystąpiła do organu z wnioskiem o anulowanie podatku od nieruchomości na 2003 r. ze względu na swoją trudną sytuacje majątkową. Przedmiotowy wniosek został rozpatrzony jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. Organ I instancji – po przeanalizowaniu sytuacji materialnej i rodzinnej podatnika, przy uwzględnieniu kryteriów w zakresie udzielania pomocy ustalonych przez Komisję Społeczną Rady Miasta P.L. – orzekł o umorzeniu pierwszej raty podatku od nieruchomości na 2003 r. w kwocie [...] zł. Organ I instancji nie wypowiedział się co do pozostałej części żądania wniosku. Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie pismem z dnia [...] czerwca 2003 r., w którym zwróciła się o umorzenie pozostałych trzech rat w podatku od nieruchomości, z uwagi na złą sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) ma charakter uznaniowy, zatem organ wyższego stopnia mógł zbadać rozstrzygnięcie organu podatkowego pod względem legalności i zasadności z prawem, a nie pod względem zasadności merytorycznej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmienne stanowisko mogłoby naruszać zasadę samodzielności finansowej gminy. Biorąc powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca nie podniosła żadnych zarzutów wobec obu rozstrzygnięć. W jej ocenie sytuacja, w której się znalazła uniemożliwia wywiązanie się z ciążących na niej zobowiązań podatkowych. W związku z powyższym wnosi o anulowanie pozostałych trzech rat w podatku od nieruchomości za 2003 r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną jakkolwiek nie z przyczyn, które przedstawiono w jej treści. Argumenty podniesione przez Skarżącą dotyczące jej sytuacji materialnej nie stanowią o wadliwości zaskarżonej decyzji. Art. 67 § 1 Ordynacja podatkowa przewiduje możliwość umorzenia zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ podatkowy, organ podatkowy zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia ważnego interesu podatnika. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zatem do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym. Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej u.p.p.s.a. Sąd kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Sąd stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy – wydając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ord.pod. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji – naruszył przepisy prawa. Jak wynika z art. 207 § 2 ord.pod. decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. W tym miejscu wskazać należy, iż pismo strony z dnia [...] kwietnia 2003 r. nie tylko wszczęło postępowanie administracyjne w sprawie, ale także określiło jego granice. W piśmie tym podatnik wyraźnie – choćby poprzez określenie kwoty – wskazał, iż jest zainteresowany "anulowaniem" podatku od nieruchomości za cały rok 2003. Burmistrz Miasta P.L. wydając decyzję nr [...] w dniu [...] maja 2003 r. o umorzeniu pierwszej raty podatku od nieruchomości na 2003 r. nie załatwił sprawy w całości, a jedynie w części i nie wypowiedział się w ogóle co do dalszej części żądania, zatem decyzja organu I instancji zawierała wadliwe rozstrzygnięcie, Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, która była przedmiotem rozpatrzenia organu pierwszej instancji, toteż nie może zostać zaakceptowana decyzja nieuwzględniająca wadliwości rozstrzygnięcia organu I instancji. Zdaniem Sądu organ odwoławczy wydał wadliwe rozstrzygnięcie, ponieważ utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego, który nie załatwił zawisłej przed nim sprawy w całości. Art. 210 ord.pod. wymienia elementy, którymi musi charakteryzować się niewadliwa decyzja podatkowa. W świetle bogatego dorobku orzecznictwa sądowego oraz ustaleń nauki prawa rozstrzygnięcie określone w art. 210 § 1 pkt 5 ord.pod. jest najważniejszym składnikiem decyzji podatkowej. To rozstrzygnięcie określa jakie - ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny sprawy - rodzi skutki prawnopodatkowe (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2000 r. III SA 1712/99 LEX nr 47012), to z rozstrzygnięcia powinien wynikać zakres praw lub obowiązków strony, która jest adresatem decyzji. Nieustosunkowanie się do treści żądania strony, a konsekwencji brak pełnego rozstrzygnięcia, stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji Z tych względów stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 122, 122 i 210 § 5 ord.pod., a więc z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei uzasadniało jej uchylenie na art. 145 § 1 pkt 1 lit c) u.p.p.s.a. O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152 u.p.p.s.a. Kosztów nie zasądzono z uwagi na brak stosownego żądania (art. 210 § 1 u.p.p.s.a.).