III SA/Wa 943/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska, sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę 1. Postępowanie przed organami egzekucyjnymi. 1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Finansów (dalej: organ odwoławczy) z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. (dalej: DIS) z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi P. G. (dalej: Skarżący/Zobowiązany) na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 23 października 2014 r. nr [...]. 1.2. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej: NUS) prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego z innych źródeł za 2011 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego NUS dokonał zawiadomieniem nr [...] z dnia 23 października 2014 r. zajęcia prawa majątkowego Zobowiązanego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. z siedzibą w G. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 28 października 2014 r. zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 30 października 2014 r., co wynika z potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. 1.3. Pismem z dnia 31 października 2014 r. Skarżący, wniósł skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, dokonaną ww. zawiadomieniem. W skardze zarzucił, że zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokonano z naruszeniem art. 80 § 1 - § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016, poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązków wynikających z ww. przepisów, bowiem zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie zostało doręczone zobowiązanemu i jest nieprawidłowe, gdyż nie precyzuje obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego i wskazuje nieprawidłowe kwoty należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych. 1.4. DIS postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną uznając, że zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokonano zgodnie z u.p.e.a. 1.5. Zobowiązany nie zgadzając się z wydanym postanowieniem wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie: art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy w skardze wykazano, iż czynność egzekucyjna została dokonana nieprawidłowo; art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ nadzoru do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. 1.6. Minister Finansów rozpatrując zażalenie Zobowiązanego skarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie DIS. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał treść art. 54 u.p.e.a. i wyjaśnił, że organ egzekucyjny zastosował środek wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. tj. zajęcie z rachunku bankowego. Zajęcia dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie do Banku [...] S.A. z siedzibą w G. zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Podstawę wystawienia ww. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności stanowił tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez NUS na zobowiązanego, na dochodzoną należność. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego doręczono zobowiązanemu w dniu 28 października 2014 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 30 października 2014 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. Do zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", który na dzień dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.). Odnosząc się natomiast do zarzutu zobowiązanego, iż zawiadomienie nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego jest nieprawidłowe, gdyż nie precyzuje obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego i wykazuje nieprawidłowe kwoty odsetek i kosztów egzekucyjnych Minister wyjaśnił, że ww. zawiadomienie zawiera wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. W wyżej wymienionym przepisie brak wskazania, aby zawiadomienie o zajęciu określało rodzaj obowiązku podlegającego egzekucji. Informacja o rodzaju obowiązku zawarta jest w tytule wykonawczym stanowiącym podstawę wystawienia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, którego odpis zobowiązany otrzymał w dniu 28 października 2014 r. W zakresie kwoty odsetek wykazanych w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, zgodnie z art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. kwotę odsetek wykazaną w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego nalicza się na dzień wystawienia tego zawiadomienia. W zakresie z kolei zarzutu dotyczącego naruszenia art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się DIS do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym Minister Finansów wskazał, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia jest spójne z sentencją wydanego postanowienia. Poza tym w uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano fakty i dowody oraz przepisy prawa na podstawie, których wydano rozstrzygnięcie. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Skarżący nie zgadzając się z postanowieniem Ministra Finansów złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. - w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia DIS; - art. 54 § 1, § 5 w związku z art. z art. 80 §1 - § 3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym i przedwczesnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż organ egzekucyjny nieprawidłowo zastosował środek egzekucyjny i nieprawidłowo zawiadomił go o zajęciu; - art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. w związku z art. 239 f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowe poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, w sytuacji gdy w dacie zastosowania środka egzekucyjnego powinno nastąpić wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej DIS nr [...] z dnia [...] września 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji NUS nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., ze względu na zaskarżenie decyzji ostatecznej do WSA w Gdańsku i prawomocny wpis hipoteki na rzecz Skarbu Państwa; - art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organy obydwu instancji do treści skargi na czynności egzekucyjne i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym ww. postanowień. 2.2. Mając na względzie powyższe naruszenia Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów oraz poprzedzającego je postanowienia DIS z dnia [...] stycznia 2015 r., oraz o zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. 2.3. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 3.1. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. 3.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.3. Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.4. Przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, jak rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co podnoszono konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Natomiast skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Skoro czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast w świetle art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest min. egzekucja z rachunków bankowych. 3.5. Sąd, odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy zauważa, iż w treści wniesionej skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, podniesiono różnorakie okoliczności związane z wszczęciem i prowadzeniem różnych postępowań administracyjnych wobec Skarżącego, jednakże nie odnoszące się do zagadnienia prawidłowości, sposobu i formy dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Tymczasem w trybie skargi na czynności egzekucyjne podlegają badaniu wyłącznie zarzuty, których charakter nie wykracza poza zakres określony powołanymi przepisami. Z tego względu rozstrzygnięcia zapadłe w innych postępowaniach, również przed organami sądowymi pozostają bez wpływu na wynik postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a.. Ponadto zgodnie z art. 19 K.p.a. podnoszone okoliczności nie mogły zostać uwzględnione w postanowieniu DIS jak i postanowieniu Ministra Finansów gdyż stanowiłoby to naruszenie ram prawnych, w jakich dokonuje się oceny prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego. Z tych samych względów za chybiony uznać należy zarzut naruszania art. 239f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż ocena wniosków o wstrzymanie wykonania decyzji wykracza poza ramy postępowania wywołanego skargą na czynności egzekucyjne, szczególnie, że w dacie zastosowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej zawiadomieniem nr [...] z dnia 23 października 2014 r. postępowanie egzekucyjne było w toku. 3.6. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 54 § 1, § 5 w związku z art. z art. 80 §1 - § 3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym i przedwczesnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż organ egzekucyjny nieprawidłowo zastosował środek egzekucyjny i nieprawidłowo zawiadomił go o zajęciu. Wskazać bowiem należy, że z akt sprawy wynika, iż Zawiadomienie z dnia 23 października 2014 r. nr [...] wraz z odpisem tytułu wykonawczego, zostało skutecznie doręczone Zobowiązanemu w dniu 28 października 2014 r., natomiast bankowi w dniu 30 października 2014 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, znajdujących się w aktach sprawy. Zupełnie pozbawione postaw prawnych jest wywodzenie wadliwości doręczenia z faktu doręczenia zawiadomienia Zobowiązanemu a nie pełnomocnikowi Skarżącego ustanowionemu w innych prowadzonych wobec Skarżącego postępowaniach. Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tejże ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a.. Przepis art. 32 K.p.a., stanowiący, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, niewątpliwie ma zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czynności podejmowane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynikające z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają szczególny charakter i wymagają osobistego działania zobowiązanego. Kwestionowana czynność polegająca na doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności Zobowiązanemu w Banku [...] S.A. jest czynnością, która wyłącza udział pełnomocnika. Zajęcie wierzytelności Zobowiązanego z rachunku bankowego jest to czynność, która skierowana jest bezpośrednio do majątku zobowiązanego. W wyniku tej czynności organu egzekucyjnego dochodzi bowiem do zajęcia praw Zobowiązanego, przysługujących mu w związku z zawarciem umowy rachunku bankowego. Ponadto należy zauważyć, iż przepis art. 80 § 3 u.p.e.a. regulujący tryb postępowania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stanowi, że organ egzekucyjny ma obowiązek doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i odpisu tytułu wykonawczego, o ile wcześniej nie został doręczony, bezpośrednio zobowiązanemu. Doręczenie zatem odpisu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i odpisu tytułu wykonawczego pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie byłoby niezgodne z obowiązującym prawem. 3.7. Za niezasadne uznać należy również zarzuty odnoszące się do wadliwości formalnej druku zawiadomienia. Znajdujący się w aktach sprawy druk zawiadomienia nr [...] jest zgodny z wzorem określonym rozporządzeniem Ministra Finansów i zawiera wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. W wyżej wymienionym przepisie brak wskazania, aby zawiadomienie o zajęciu określało rodzaj obowiązku podlegającego egzekucji. Informacja o rodzaju obowiązku zawarta jest w tytule wykonawczym stanowiącym podstawę wystawienia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, którego odpis Zobowiązany otrzymał w dniu 28 października 2014 r. W zakresie kwoty odsetek wykazanych w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wskazać należy, iż zgodnie z art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. kwotę odsetek wykazaną w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego nalicza się na dzień wystawienia tego zawiadomienia. Analiza akt sprawy wskazuje ponadto, ze wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 80 u.p.e.a.zostały przez organ egzekucyjny spełnione. 3.8. Niezasadny jest także zarzutu dotyczącego naruszenia art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. przez organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Postanowienia zarówno DIS jak i organu odwoławczego zawierają stosowne uzasadnienie prawne i faktyczne, które nie ujawniły wad formalnych i prawnych zaskarżonej czynności egzekucyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. dokonanej zawiadomieniem nr [...] z dnia 23 października 2014 r. Zatem zarzut, iż zawarte w powołanych postanowieniach rozstrzygnięcie i uzasadnienie jest nieprawidłowe należy uznać za niezasadny. 3.9. Mając na względzie powyższe rozważania za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., wobec niedopatrzenia się uchybień formalnych organu odwoławczego jak i samej czynności egzekucyjnej. W ocenie Sądu organy podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Minister Finansów nie naruszył zatem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia DIS. 3.10. Konkludując, Sąd podziela stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że wskazywane przez Skarżącego okoliczności nie mogą być podstawą wniesienia skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej, jaką było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. 3.11. Zdaniem Sądu organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zawiadomienia o zajęciu . 3.12. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.