III SA/Wa 95/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2004 r. do marca 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 95/07 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako ustawa o rehabilitacji) i art. 221 w zw. z art. 248 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm, w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p.) utrzymał w mocy decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2006 r. znak: [...] stwierdzającą nieważność własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. którą Minister uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił S. w W. wysokość zobowiązania z tytułu należnych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób niepełnosprawnych za okres od grudnia 2004 r. do marca 2005 r. W wyniku wniesionego odwołania z dnia 18 lipca 2005 r. oraz pisma strony z dnia 8 grudnia 2005 r., w którym to skarżący poinformował, iż zaległość we wpłatach na PFRON, określona zaskarżoną decyzją została spłacona w całości wraz z odsetkami, organ odwoławczy - Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. [...] stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. , znak: [...]. W wyniku ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie uznał, iż w/w decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż zaległość skarżącego w zobowiązaniach wobec PFRON, określona decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nie obejmuje zaległości strony objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym, gdyż postępowaniem tym objęte są należności znane na dzień 31 grudnia 2004 r. Ponadto, podkreślił, iż zobowiązania publicznoprawne podlegają umorzeniu, jeżeli zakład w dniu wydania decyzji o zakończeniu, a nie wszczęciu restrukturyzacji, nie posiada zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz po 31 grudnia 2004 r. Od powyższej decyzji strona skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 78, poz. 684, w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako ustawa o restrukturyzacji), prowadzące do stwierdzenia, że zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON należne za miesiąc grudzień 2004 r. nie jest objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Strona skarżąca podnosiła, że jej zobowiązanie z tytułu wpłaty na PFRON za grudzień 2004 r. znane jej było w dniu 31 grudnia 2004 r. a zatem podlegało restrukturyzacji zgodnie z przepisami ustawy o restrukturyzacji. Zdaniem strony skarżącej objęcie tej należności restrukturyzacją wykluczało możliwość wydania w przedmiocie tej należności decyzji wymiarowej. W wyniku rozpatrzenia odwołania z dnia [...] września 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r. znak: [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt FSK 2228/04, wskazując iż zobowiązanie podatkowe jest należne i znane, gdy wynika ze złożonego zeznania, deklaracji bądź z decyzji organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej i dopóki decyzja wymiarowa nie jest wydana, podatek wynikający z zeznania, deklaracji jest podatkiem do zapłaty. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż należność za miesiąc grudzień 2004 r. nie mogła być znana stronie skarżącej w dniu 31 grudnia 2004 r. Minister podkreślił, iż w jego ocenie art. 4 ustawy o restrukturyzacji wskazuje wprost, iż restrukturyzacji podlegają należności "znane" w dniu 31 grudnia 2004 r., a nie jak to twierdzi strona skarżąca "istniejące" w dniu 31 grudnia 2004 r. W decyzji wyjaśniono, iż w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego w stosunku do strony skarżącej, a należności publicznoprawne podlegają umorzeniu w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2006 r., wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 4 ustawy o restrukturyzacji, przez błędną interpretacje tego przepisu polegającą na uznaniu, iż zobowiązania znane na dzień 31 grudnia 2004 r, to zobowiązania co do których złożono do dnia 31 grudnia 2004 r. deklaracje, jak również nieuwzględnieniu, iż wskazany przepis dotyczy wprost zobowiązań "powstałych" w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. - art. 21 § 1 O.p. przez nie zastosowanie tego przepisu w stosunku do wpłat na Państwowy Fundusz Osób Niepełnosprawnych, - art. 21 oraz 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, w ten sposób, że nie uwzględniono, kiedy zgodnie z powoływanym przepisem, powstaje zobowiązanie do wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W skardze strona skarżąca podnosiła, że obecnie szpital znajduje się w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej, gdyż jest zadłużony. W skardze strona skarżąca wskazała, iż jej zobowiązanie do wpłaty na PFRON za grudzień 2004 r. powstało w miesiącu grudniu 2004 r., tj. w miesiącu w którym spełniona została przesłanka ilości zatrudnionych pracowników. Stwierdził, iż zobowiązanie do wpłat na PFRON powstało w miesiącu grudniu 2004 r. i tym samym zostało także objęte restrukturyzacją. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej powoływana jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostały rozstrzygnięcia organów w przedmiocie wysokości obciążających stronę skarżącą wpłat na PFRON. Do wpłat tych – z mocy art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych - stosuje się przepisy O.p. W zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej organ nie wskazał przepisu prawa, który jego zdaniem został naruszony w sposób rażący co na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, a także odniósł się do restrukturyzacji ciążących na stronie zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, jednakże z tych okoliczności faktycznych nie można wywnioskować na czym miało polegać zaistniałe w niniejszej sprawie rażące naruszenie prawa. Z tego względu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszały przepis art. 210 § 4 O.p. w zakresie uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji. Naruszenie to skutkowało brakiem możliwości oceny zgodności z prawem decyzji i dlatego w ocenie Sądu należało je uznać za naruszenie przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skład orzekający zwrócił również uwagę, iż Minister po uchyleniu decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2005 r., umorzył postępowanie w sprawie. Następnie nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania czym naruszył art. 165 § 2 O.p., i wydał rozstrzygnięcie, w którym z urzędu stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. Naruszenie to powodowało bezprawne osłabienie pozycji strony w postępowaniu podatkowym, gdyż strona nie wiedziała o toczącym się postępowaniu, a to z kolei miało wpływ na możliwość podejmowania przez nią czynności w celu ochrony swoich interesów. Zdaniem Sądu w skutek tego naruszenia strona bez własnej winy nie brała udziału we wszystkich etapach toczącego się postępowania, co stanowi określoną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. przesłankę do wznowienia postępowania. Sąd stwierdził również, iż powołany przez Ministra wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2005 r. sygn. akt FSK 2228/04 został wydany na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155/02, poz. 1287 ze zm.), a zatem dotyczy zupełnie innego stanu prawnego. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie zawiera definicji wymienionych w art. 4 pkt 1 zobowiązań publicznoprawnych podlegających restrukturyzacji na mocy tej ustawy. Zatem skoro ustawa ta posługuje się pojęciem zobowiązań znanych na dzień 31 grudnia 2004 r. to zdaniem Sądu należy przez nie rozumieć zobowiązania publicznoprawne których wysokość jednostka zna na ten dzień tj. również powstałe z mocy prawa zobowiązania, których termin płatność do dnia 31 grudnia 2004 r. nie upłynął. Zdaniem Sądu do takich zobowiązań zaliczały się wpłaty na PFRON za grudzień 2004 r. Analiza przepisów art. 21 i 22 ustawy o rehabilitacji w i art. 21 § 1 pkt 1 O.p. prowadzi do wniosku, że podmiot obowiązany do dokonywania wpłat na PFRON, w ostatnim dniu miesiąca może obliczyć wysokość powstałego z mocy prawa zobowiązania z tytułu wpłaty należnej za ten miesiąc, mimo że termin płatności tej wpłaty przypadnie w następnym miesiącu. W ostatnim dniu miesiąca podmiot obowiązany do wpłat na PFRON może dysponować wszelkimi informacjami, które na podstawie powołanych przepisów mają wpływ na wysokość wpłat, w szczególności chodzi tutaj o ilość osób niepełnosprawnych zatrudnionych przez podmiot zobowiązany. W takim wypadku wpłata ta będzie zobowiązaniem znanym podmiotowi obowiązanemu do jego zapłaty w ostatnim dniu miesiąca, za który zobowiązanie to jest należne. Z tego względu należało uznać za bezzasadne wywody zawarte w zaskarżonej decyzji w zakresie braku możliwości uznania wpłaty na PFRON za grudzień 2004 r. za należność, której wysokości podmiot zobowiązany nie mógł znać w dniu 31 grudnia 2004 r. Z tych względów Sąd uznał, że zobowiązanie strony skarżącej za miesiąc grudzień 2004 r. na podstawie art. 4 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji podlegało przepisom tej ustawy. Zdaniem Sądu nie wykluczało to jednak możliwości prowadzenia przez organy postępowania wymiarowego w zakresie tego zobowiązania. Pogląd ten zdaniem Sądu uzasadnia fakt, że wśród przepisów ustawy o restrukturyzacji brak jest przepisów zakazujących prowadzenia tego rodzaju postępowań. Zatem strona skarżąca zasadnie zarzucała zaskarżonej decyzji błędną wykładnię art. 4 ustawy o restrukturyzacji w związku z art. 21 § 1 O.p. i art. 21 i art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, jednakże ta wada nie miała wpływu na możliwość prowadzenia w niniejszej sprawie postępowania wymiarowego i na ostateczny wynik sprawy. Nie zmienia to jednak faktu, że w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organ nie wykazał przesłanek do stwierdzenia nieważności swej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. znak [...], a także, że w sprawie wystąpiła wada postępowania stanowiąca przesłankę do wznowienia postępowania. Organ o ile nadal będzie przekonany, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, w prowadzonym od nowa postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu wymiarowym, będzie obowiązany zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium tego postępowania. W decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ostatecznej należy wskazać przynajmniej jedną z wymienionych w art. 247 § 1 pkt 1-8 O.p. wad decyzji przesądzających o materialnoprawnej wadliwości decyzji. Zdaniem Sądu do tego rodzaju wad nie zalicza się dokonanie przez organ przy wydawaniu decyzji wymiarowej błędnej oceny istniejącego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem Sądu tego rodzaju wada jest wadą zwykłą postępowania, która może zostać usunięta jedynie w postępowaniu odwoławczym. Zatem w niniejszej sprawie organ winien dokładnie rozważyć zasadność prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności swej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. znak [...] i przed wszczęciem postępowania ustalić czy w sprawie występują określone w przepisach art. 247 § 1 pkt 1-8 O.p. przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Na obecnym etapie postępowania Sąd wobec niepowołania w zaskarżonej decyzji przepisów prawa, które zostały naruszone w sposób rażący oraz niewskazania okoliczność uzasadniających takie stwierdzenie nie mógł się wypowiedzieć co do zasadności stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji. Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów: art. 165 § 2 O.p., które stanowiło podstawę do wznowienia postępowania i art. 210 § 4 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.