III SA/Wa 960/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym do Sądu postanowieniem [...] stycznia 2013 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "Strona" lub "Spółka") na przewlekłość postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., w wyniku wystąpienia zbiegu egzekucji do rachunku bankowego A. Spółka jawna w J. został wyznaczony postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. sygn. akt [...] przez Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Cywilny do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej ([...]) i administracyjnej wobec zobowiązanej Spółki na rzecz różnych wierzycieli, w tym na rzecz Spółki. Pismem z dnia 17 lipca 2007 r. Spółka złożyła skargę na przewlekłość postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. skargę oddalił. Na ww. postanowienie Strona złożyła zażalenie do Ministra Finansów, który postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu nadzoru. Kolejna skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego złożona została w dniu 31 stycznia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. ww. skargę oddalił. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej w L. po ponownym rozpoznaniu sprawy wydał w dniu [...] stycznia 2012 r. postanowienie, mocą którego oddalona została skarga wierzyciela. Na postanowienie to nie wniesiono zażalenia. Pismem z dnia 7 września 2012 r. Spółka wniosła kolejną skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, w której zarzuciła, że w sprawie nic się nie dzieje "od dnia 01.03.2011r. czyli od dnia gdy Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. przekazał nakaz zapłaty z dnia 06.03.2006r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C.". Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. oddalił ww. skargę. Pismem z dnia 23 października 2012 r. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem Spółki fakty wskazane w postanowieniu "uzasadniają bezczynność i przewlekłość w wykonywaniu poprawnych i terminowych czynności egzekucyjnych". W trakcie prowadzonego postępowania zażaleniowego Strona zakwestionowała sposób doręczenia jej pisma z dnia 11 grudnia 2012 r., informującego o przedłużeniu terminu załatwienia ww. sprawy. Minister Finansów postanowieniem [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2012 r. W uzasadnieniu powołał się na teść art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, z późn. zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.". Stwierdził, że na przebieg postępowania egzekucyjnego (wydłużenie czasu jego trwania) mają wpływ różne czynniki, np. współpraca między zobowiązanym a organem egzekucyjnym, działania innych organów, wartość oraz rodzaj składników posiadanego przez zobowiązanego majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wbrew stanowisku Strony, prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu nie można zatem czynić zarzutu przewlekłości. Motywy działania oraz zasady postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie są czytelne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Strona nie może oczekiwać wprowadzenia innych metod postępowania przez organ egzekucyjny niż te, które są prawnie dopuszczone. Minister Finansów zaznaczył, że Strona mając zastrzeżenia m.in. do prowadzonego postępowania egzekucyjnego posiada dodatkowe uprawnienie, na mocy art. 168b u.p.e.a., do uruchomienia postępowania odszkodowawczego, tj. może dochodzić od organu egzekucyjnego lub wierzyciela odszkodowania na podstawie Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej. Minister Finansów odniósł się do pisma Strony z dnia 13 grudnia 2012 r. w którym zakwestionowana została prawidłowość podpisu i doręczenia pisma z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie przesunięcia terminu załatwienia zażalenia Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2012 r. Zauważył, że przedmiotowe pismo, co prawda zostało przesłane pełnomocnikowi Strony drogą elektroniczną w dniu 11 grudnia 2012 r. bez uwzględnienia pełnego trybu art. 46 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) – dalej jako: "K.p.a.". Niemniej z tej przyczyny, po zauważeniu wadliwości wysyłki elektronicznej, dokument przesłano ponownie na adres wskazany przez pełnomocnika Spółki z uwzględnieniem urzędowego potwierdzenia odbioru. W ocenie Ministra Finansów nieuzasadnione jest również twierdzenie Strony, że pismo wydane przez organ administracji publicznej winno być opatrzone podpisem elektronicznym osoby, która je podpisała. Na mocy art. 107 § 1 K.p.a. ustawodawca istotnie nałożył obowiązek, zgodnie z którym decyzja wydana w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Regulacja ta dotyczy jednak tylko decyzji wydanej w formie elektronicznej. Oznacza to, że obowiązek taki nie powstaje, jeżeli rozstrzygnięcia są przygotowywane na ogólnych zasadach postępowania. Użyty w art. 107 § 1 K.p.a. spójnik "lub" rozdzielający w tym przepisie elementy, jakie winna zawierać decyzja od wydania decyzji w formie elektronicznej wskazuje na możliwość stosowania przez organ wybranej przez siebie formy. Natomiast zastosowanie przekazu elektronicznego do wysyłanej korespondencji, jakiego żąda Strona, czyli doręczenia pism za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej odbywa na zasadach określonych w art. 46 K.p.a. Taki tryb został zastosowany przy doręczeniu Stronie pisma z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie przesunięcia terminu załatwienia zażalenia Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2012 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów [...] stycznia 2013 r., żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2012 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Strona w uzasadnieniu skargi wskazała, ze oba organy obu instancji źle oceniły stan faktyczny ustalony w sprawie. Zdaniem Spółki przerwy między czynnościami organu prowadzącego egzekucję, nie dokonywanie czynności od razu, ale dokonywanie ich jedna po drugiej uzasadniały stwierdzenie, iż egzekucja była i jest prowadzona przewlekę i to rażąco przewlekle. W odpowiedzi na skargę Ministre Finansów podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania. W ocenie Sądu, organy nadzoru rozpoznające sprawę prawidłowo oceniły, iż do przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie doszło, a zarzuty przedstawione przez Stronę w skardze są nieuzasadnione. Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 54 § 2 u.p.e.a. na przewlekłość postępowania egzekucyjnego skarga przysługuje również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku. Przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest taki sposób postępowania egzekucyjnego, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku bądź też obowiązek został wyegzekwowany zbyt późno. Skarżący może kwestionować także, że organ bezpodstawnie odstąpił od dokonania możliwych w danej konfiguracji faktycznej czynności procesowej. Dlatego też organ nadzoru, rozpoznając sprawę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, powinien badać, czy czynności były podejmowane w terminie, w sposób celowy i bez zbędnej zwłoki. Można więc mówić jedynie o okolicznościach zależnych od organu egzekucyjnego (bądź egzekutora), kiedy można mu przypisać swoiste zawinienie w zwłoce. Nie można utożsamiać z przewlekłością nieskuteczności postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 305/06), W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (mającego odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a.) nie zdefiniowano terminu przewlekłości postępowania, o której mówi jej art. 54 § 1 in fine u.p.e.a. Dlatego też w orzecznictwie postuluje się niekiedy posiłkowe odwołanie się do unormowań zawartych w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 z późn. zm.), a w szczególności sięganie do przepisu art. 2 ust. 2 tej ustawy, z którego wynika, iż dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej, uwzględnić charakter sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości oraz znaczenie dla strony, która wniosła skargę dotyczącą zagadnień w niej rozstrzygniętych. Ponadto ocenie podlegać powinno także zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. W orzecznictwie postuluje się również odwołanie się (na podstawie art. 18 u.p.e.a.) do zasady szybkości, wnikliwości i prostoty postępowania, przewidzianej w art. 11 K.p.a., oraz do zasady stosowania środków prowadzących do bezpośredniego wykonania obowiązków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego, wynikającej z art. 7 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 października 2008 r., III SA/Wa 114/08, LEX nr 489607). Zarzuty skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, powtórzone w toku postępowania zażaleniowego oraz zarzuty skargi wniesionej do tutejszego Sądu dotyczyły przewlekłości, jakiej dopuścił się organ egzekucyjny. Zdaniem Spółki przerwy między czynnościami organu prowadzącego egzekucję, nie dokonywanie czynności od razu, ale dokonywanie ich jedna po drugiej uzasadniały stwierdzenie, iż egzekucja była i jest prowadzona przewlekle. Sąd stwierdza, że, brak jest podstaw do twierdzenia, że organ egzekucyjny dopuścił się przewlekłości we wskazanym przez Spółkę zakresie. Minister Finansów prawidłowo ocenił, iż zarzut przewlekłości postępowania egzekucyjnego, zarówno w aspekcie zarzutów podnoszonych przez wierzyciela, jak i czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, jest bezpodstawny. Realizując podstawowy cel egzekucji, organ egzekucyjny podejmował kolejne przewidziane prawem działania. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. organ egzekucyjny dokonał podziału pomiędzy wierzycieli, w tym Spółki, kwoty uzyskanej ze sprzedaży ruchomości w postaci podnośnika dwukolumnowego [...] rok prod. 2005 oraz podnośnika najazdowego [...] rok prod. 2005, sprzedany w toku egzekucji prowadzonej wobec A. Spółka jawna. W postanowieniu tym organ egzekucyjny wskazał kwotę przysługującą skarżącej Spółce. Pismem z dnia 31 stycznia 2012 r. organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o zamknięciu z dniem 9 maja 2012 r. rachunku bankowego zobowiązanej spółki, skutkiem, czego egzekucja przy zastosowaniu tego środka egzekucyjnego stała się bezskuteczna. Niemniej egzekucja nadał jest prowadzona z ruchomości stanowiących majątek spółki zobowiązanej. W ocenie Sądu nie da się obronić stwierdzenia, że czynności dokonywane przez organ egzekucyjny były opieszale, czy też zaniechano uruchomienia środka egzekucyjnego, który byłby efektywniejszy w dochodzeniu ww. należności. Niemożność zaspokojenia Spółki w sposób pełny wynika zarówno z wielości występujących w sprawie wierzycieli, jak i z zasady dotyczącej kolejności zaspokajania w korelacji z ogólna wysokością zaległości zobowiązanej Spółki. Sam czas trwania postępowania nie świadczy o jego przewlekłości zależny jest bowiem od okoliczności pozostających bez związku z działaniami organu egzekucyjnego. Czas trwania postępowania egzekucyjnego uzależniony jest w dużym stopniu od możliwości zastosowania środków egzekucyjnych oraz od posiadanego przez zobowiązanego majątku podlegającego egzekucji. W ocenie Sądu organ egzekucyjny nie może odpowiadać za przedłużające się postępowanie egzekucyjne, np. z powodu braku majątku, z którego można skutecznie prowadzić egzekucję. Organ prowadzący egzekucję nie ma też wpływu na to, czy realizowana przez niego czynność będzie skuteczna. W przedmiotowej sprawie mając na uwadze mnogość wierzycieli oraz wysokość łącznych należności podlegających egzekucji, efektywność egzekucji jest ograniczona. Nie można, zatem mówić o przewlekłości postępowania egzekucyjnego w rozumieniu u.p.e.a. w sytuacji prowadzenia egzekucji stosownie do obowiązujących przepisów prawa. W ocenie Sądu przy ocenie przewlekłości postępowania egzekucyjnego istotne jest rozważenie okresu trwania danej czynności w aspekcie indywidualnej sprawy. Nie istnieje pojecie "przedziału czasowego" dla dokonania czynności mających na celu wy egzekwowani e obowiązku, obiektywna ocena ich jedynie pod względem czasowym nie jest możliwa. Stąd teza, iż czynności egzekucyjne winny być dokonywane od razu jedna po drugiej bez wykazania, jakich działań organu egzekucyjnego zarzut dotyczy jest nieprawidłowa. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że na przebieg postępowania egzekucyjnego (wydłużenie czasu jego trwania) mają wpływ różne czynniki, np. współpraca między zobowiązanym a organem egzekucyjnym, działania innych organów, wartość oraz rodzaj składników posiadanego przez zobowiązanego majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nadto podział kwoty uzyskanej w egzekucji odbywa się stosownie do regulacji zawartej w art. 115 u.p.e.a. Strona nie może zatem oczekiwać wprowadzenia innych metod postępowania przez organ egzekucyjny niż te, które są prawem dopuszczone. Sąd pragnie podkreślić, że nie można utożsamiać z przewlekłością nieskuteczności postępowania. Z uwagi na powyższe, Sąd podzielił pogląd wyrażony przez Ministra Finansów oraz Dyrektora Izby Skarbowej w L., iż brak było podstaw do uwzględnienia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Mają powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 z późn. zm.) - dalej jako: “p.p.s.a.", skargę jako nieuzasadnioną oddalił.