III SA/Wa 964/13

III SA/Wa 964/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 20 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K. oraz R. K. następcy prawnego zmarłego S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca I. K. reprezentowana przez doradcę podatkowego P. S., na urzędowym formularzu PPF, wniosła do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych nie uzasadniając swojego stanowiska. Do kosztów sądowych Skarżąca zaliczyła opłaty za: gaz – 700 zł, prąd – 200 zł, szambo – 200 zł, leki – 400 zł, żywność – 800 zł oraz kosmetyki – 200 zł. Pozostałą część środków Skarżąca przeznacza na okolicznościowe zakupy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, ze Skarżąca posiada 3/8 udziału w domu o powierzchni 260 m² oraz akcje o wartości 22.000 zł. Z oświadczenia wynika również, że tytułem emerytury Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.985 zł. Z uwagi na fakt, że informacje zawarte w urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał Skarżącą do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów obrazujących Jej sytuację majątkową. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 20 listopada 2013 r. (k – 119 akt sadowych) , jednak wymagane dokumenty ani oświadczenia nie zostały złożone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Przepis art. 246 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. W niniejszej sprawie Skarżąca była zobowiązana do przedłożenia dokumentów źródłowych m.in. wyciągów z rachunków bankowych, wyliczenia wszystkich miesięcznych wydatków, wykazania wszystkich źródeł utrzymania oraz dokumentów o posiadanych zobowiązaniach. Jednakże Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie Sądu i wymaganych oświadczeń, ani dokumentów nie przedłożyła. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o informacje znajdujące się w aktach sprawy. Z urzędowego formularza PPF wynika, że Skarżąca posiada 3/8 udziału w domu o powierzchni 260 m² oraz akcje o wartości 22.000 zł. Skarżąca wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.985 zł i ponosi stałe miesięczne wydatki w łącznej wysokości 2.500 zł. Resztę środków – jak wynika z oświadczenia – Skarżąca przeznacza na okolicznościowe zakupy. Na tej tylko podstawie nie można dokonać zestawienia dochodów z kosztami jakie Skarżąca ponosi na utrzymanie i stwierdzić czy Skarżąca jest w stanie uiścić kwotę 383 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, będącym na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem, który Skarżąca zobowiązana jest uiścić. Przede wszystkim nie jest jasne jakimi i w jakiej wysokości "pozostałymi środkami" Skarżąca dysponuje. Nie wiadomo czy jest to tylko kwota jaka pozostaje Skarżącej po uregulowaniu wszystkich miesięcznych opłat z emerytury, czy też Skarżąca uzyskuje jeszcze inne dochody np. dywidendę z tytułu posiadanych akcji. Ponadto w sprawie należało wziąć również pod uwagę fakt, że Skarżąca jest także zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 257 zł w sprawie o sygnaturze III SA/Wa 792/13. Zatem wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 30 października 2013 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.