III SA/Wa 97/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Dom Wydawniczy [...] sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, tj. w zakresie całkowitym 1. Pismem z 27 lipca 2009 r. Skarżąca - Dom Wydawniczy [...] sp. z o.o. w W, wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym o ustanowienie pełnomocnika. Skarżąca powołała się na bardzo złą sytuację ekonomiczno-finansową. Wskazała że od 1 stycznia 2009 r. zawiesiła działalność gospodarczą, nie zatrudnia żadnych osób. 2. Wykonując wezwanie Sądu Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPPr, w którym powtórzyła, że zmuszona była zawiesić swoją działalność na okres 2 lat. Przygotowany jest program naprawczy. Kapitał zakładowy wynosi [...] zł. W ubiegłym roku Skarżąca poniosła stratę. Na trzech należących do niej rachunkach bankowych nie posiada środków. Podała, że w okresie styczeń-lipiec 2009 r. przychody wyniosły 2.500 zł, a koszty ich uzyskania 5.500 zł. Jest to efekt sprzedaży wybranych książek po zaniżonych cenach. W okresie styczeń-wrzesień 2009 r. nie przeprowadzono na rachunkach żadnych operacji finansowych po stronie wpłat i wypłat. Należności i zobowiązania na dzień 31 sierpnia 2009 r. nie uległy zmianie w stosunku do roku poprzedniego. Prowadzona windykacja okazała się nieskuteczna. Brak środków uniemożliwił podjęcie postępowania sądowego. Skarżąca wskazała, że istnieje realna możliwość uzyskania do końca 2009 r. kwoty 120-150.000 zł z windykacji, którą przeznaczy się na wypłatę zaległych wynagrodzeń i zobowiązania podatkowe. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe za 2008 r., deklaracje VAT-7 za styczeń-lipiec 2009 r., bilans wraz z informacją dodatkową, rachunek zysków i strat, protokół ze zgromadzenia wspólników potwierdzający fakt zawieszenia działalności w latach 2009-2010, informacje o zobowiązaniach i należnościach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu. 5. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż co prawda w nadesłanym na wezwanie Sądu formularzu PPPr Skarżąca w rubryce 4 zaznaczyła (a w rubryce 5 powtórzyła), że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, niemniej jej wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd rozpoznał także w zakresie ustanowienia pełnomocnika, uznając, iż żądanie jego wyznaczenia zawarte w piśmie Skarżącej z 27 lipca 2009 r. jest dla Sądu wiążące. Dopuszczalne jest bowiem rozszerzenie przez stronę zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy w piśmie inicjującym postępowanie w tym przedmiocie. 6. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do zastosowania wobec Skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. w całości. Jak bowiem wynika z nadesłanego protokołu ze zgromadzenia wspólników Skarżąca nie prowadzi w chwili obecnej działalności gospodarczej. Działalność tę zawiesiła na okres 2 lat. O fakcie tym świadczą również deklaracje VAT-7. Wynika z nich mianowicie, że w okresie styczeń-lipiec 2009 r. sprzedaż (jak wyjaśniła Skarżąca była to sprzedaż wybranych książek po zaniżonych cenach) wystąpiła jedynie w marcu 2009 r. Wartość sprzedaży wyniosła 2.500 zł. W tym samym okresie Skarżąca dokonała zakupów na kwotę 1.814 zł. W porównaniu zatem z rokiem ubiegłym (gdzie w okresie styczeń-październik 2008 r. sprzedaż kształtowała się na poziomie 33.945 zł, zaś wartość zakupów wyniosła 5.347 zł) sytuacja Skarżącej uległa zmianie (pogorszyła się). Co prawda Skarżąca oświadczyła, że istnieje realna możliwość uzyskania do końca bieżącego roku kwoty 120-150.000 zł, to jednak okoliczności tej Sąd nie uwzględnił przy rozpatrywaniu wniosku. Nie ma bowiem gwarancji, że kwotę tę Skarżąca faktycznie uzyska. Jak wynika z poprzednich jej pism, środków tych Skarżąca spodziewała się już wcześniej. I tak w sprzeciwie z 27 lutego 2009 r. jako możliwy termin zaistnienia środków wskazywała koniec pierwszego kwartału 2009 r. Następnie w zażaleniu z 11 maja 2009 r. podała, że nastąpi to pod koniec trzeciego kwartału 2009 r. Ostatecznie zaś Skarżąca oświadczyła (zob. pismo z 5.10.2009 r.), że działalność windykacyjna okazała się bezskuteczna, a realna możliwość uzyskania z niej środków zaistnieje do końca bieżącego roku. Z powyższego wynika więc, że oczekiwane przez Skarżącą wystąpienie środków finansowych jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym. Gdyby jednak środki te Skarżąca uzyskała, istnieje instrument pozwalający cofnąć przyznane jej prawo pomocy. W myśl bowiem art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z przepisu tego wynika, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić zarówno w wypadku gdy strona wprowadziła Sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej, czy zdolności płatniczych, jak i wtedy gdy sytuacja ta i zdolności płatnicze ulegną poprawie już po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. 7. Reasumując Sąd uznał, że w świetle danych o braku (wskutek zawieszenia działalności) środków finansowych zasadne jest przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W sytuacji, gdy – jak w niniejszej sprawie - strona wskaże alternatywnie rodzaj pełnomocnika, o ustanowienie którego wnosi, do Sądu należy decyzja, który pełnomocnik będzie bronić jej interesu w toczącym się postępowaniu. 8. Sąd wyjaśnia jednocześnie, iż nie wyciągnął negatywnych dla Skarżącej konsekwencji z faktu nienadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Dał bowiem wiarę jej wyjaśnieniom, że stan trzech, należących do Skarżącej, rachunków wynosi "0" oraz że w okresie 1.01.-30.09.2009 r. nie przeprowadzono żadnych operacji finansowych po stronie wpłat i wypłat. Na rozstrzygnięcie Sądu nie miało też wpływu to, iż Skarżąca nie wyjaśniła czy zastosowano wobec niej środki egzekucyjne. O przyznaniu jej prawa pomocy zdecydował bowiem brak (wskutek zawieszenia działalności) środków finansowych, a fakt prowadzenia egzekucji mógłby co najwyżej rozstrzygnięcie to wzmocnić. Z tej przyczyny Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 254 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.