III SA/Wa 972/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M.M. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. (dalej też "Naczelnik" lub "NUS") prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku M. M. (dalej też "Skarżący", "Zobowiązany" albo "Strona") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 3 grudnia 2008 r. nr SM [...], wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z.. W wyniku ustaleń dokonanych w toku podjętych czynności Naczelnik, ze względu na brak składników majątkowych stanowiących własność Zobowiązanego, postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia 5 lutego 2014 r. Zobowiązany wystąpił do NUS z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] października 2013 r., wskazując, iż Skarżącemu nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego, co - w myśl art. 26 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej "ustawa" lub "upea") - uniemożliwiło wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a tym samym wydanie w zakresie nieskutecznie wszczętego postępowania jakichkolwiek rozstrzygnięć. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. (dalej też "DIS" albo "Organ pierwszej instancji") postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] października 2013 r. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu Skarżący ponownie podnosił, że tytuł wykonawczy nie został mu doręczony. Stwierdził, iż dane wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym nie przesądzają w żaden sposób o prawidłowości doręczenia korespondencji w żadnym innym postępowaniu, jak tylko w toku postępowania podatkowego. Dane te nie są w żaden sposób wystarczające i miarodajne dla stwierdzenia faktycznego adresu zamieszkania Zobowiązanego na etapie postępowania egzekucyjnego. Podniesiono ponadto, że to samo zgłoszenie identyfikacyjne, w którym wskazany został pełnomocnik Skarżącego do jego reprezentowania i doręczania korespondencji, było przedmiotem oceny w ramach merytorycznego postępowania podatkowego za 2002 r. W toku tego postępowania organy podatkowe, w tym DIS, stały na stanowisku, że dane ujawnione w zgłoszeniu identyfikacyjnym, w tym wskazany w tym zgłoszeniu pełnomocnik, nie stanowią miarodajnych danych dla toczącego się postępowania podatkowego. Minister Rozwoju i Finansów (dalej też "Minister" albo "Organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Minister podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji, wyrażonej w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "Kpa"). Wyjaśniono, że postępowanie w trybie nadzwyczajnym ma na celu przeprowadzenie kontroli ostatecznego orzeczenia z jednego punktu widzenia, tj. czy orzeczenie to jest dotknięte jedną z wad kwalifikowanych i opisanych w zamkniętym katalogu w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. Ponadto Organ odwoławczy stwierdził, iż w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie ma, co do zasady, miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Przechodząc do merytorycznej kontroli postanowienia Organu pierwszej instancji Minister uznał, że sporne postanowienie z dnia [...] października 2013 r. nie zostało obarczone wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Nie istniały też inne przesłanki wymienionych w tym przepisie. Minister, odwołując się do wyroków sądów administracyjnych, uznał, że występuje odrębność postępowania umorzeniowego od kwestii doręczenia tytułu wykonawczego. Zwrócił uwagę, że wszczęcie egzekucji, na podstawie art. 26 § 5 pkt 2 upea, następuje również z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W ocenie Ministra taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdyż zawiadomieniami z dnia 4 grudnia 2008 r. nr [...] i nr [...] dokonano zajęcia rachunku bankowego w R. Bank S.A. Niezależnie od powyższego Minister wskazał, że zgodnie z obowiązującym do dnia 31 marca 2009 r. brzmieniem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2012 r., poz. 1314 ze zm.), w przypadku zmiany adresu zamieszkania podatnicy byli zobowiązani do aktualizacji danych objętych zgłoszeniem indentyfikacyjnym poprzez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Minister podkreślił, że bezsporną jest okoliczność kierowania przez organy administracji skarbowej korespondencji na adres wskazany przez Stronę w zgłoszeniu indentyfikacyjnym. Nie godząc się z powyższym postanowieniem Skarżący wniósł skargę do Sądu, zarzucając postanowieniu Ministra błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięć, polegające na uznaniu, że postanowienie o umorzeniu egzekucji nie jest obarczone żadną wadą, w szczególności, iż w stanie faktycznym można rzekomo mówić o skutecznym, a tym samym doniosłym prawnie akcie wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...] z dnia 3 grudnia 2008 r., podczas gdy brak jest możliwości faktycznych i prawnych do przyjęcia takiego założenia, a w konsekwencji, iż można umorzyć coś, co nie zostało formalnie wszczęte. W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że ww. tytuł wykonawczy nie został skutecznie doręczony, a dane wskazane w zgłoszeniu indentyfikacyjnym nie przesądzają w żaden sposób o prawidłowości doręczania korespondencji w żadnym innym postępowaniu, jak tylko w toku postępowania podatkowego. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wprost i niedwuznacznie oświadczył, że jego intencją było uzyskanie od Organu nadzoru (Dyrektora Izby Skarbowej w Z.) postanowienia stwierdzającego nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z [...] października 2013 r. umarzającego postępowanie egzekucyjne. Zarzuty skierowane przeciwko temu postanowieniu z [...] października 2013 r. wskazywały, że Skarżący uznał je za obciążone kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd stwierdza, że pierwsza z tych podniesionych w zarzutach kwestii, tj. ewentualne niespełnienie przesłanki wskazanej w art. 59 § 2 ustawy (brak u zobowiązanego majątku przewyższającego wydatki egzekucyjne), nie stanowiła rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Istnienie takiego majątku jest okolicznością o charakterze ocennym, dotyczącą stanu faktycznego. Jeśli nawet Skarżący posiadał stosowny majątek, aby Organ nadal mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne, to ewentualny błąd Naczelnika miał postać zwykłą, a nie kwalifikowaną. O kwalifikowanej wadzie prawnej można mówić tylko wtedy, gdy – po pierwsze – wada decyzji (postanowienia) jest ewidentna, jawna i dająca się stwierdzić wskutek prostego zestawienia treści decyzji z danym przepisem prawnym (nie z istniejącym stanem faktycznym), a nadto – po drugie – gdy wada ta jest tak istotna, ma tak znaczący ciężar gatunkowy, że nie można jej tolerować w warunkach państwa praworządnego, i że zasada stabilności rozstrzygnięć administracyjnych musi ustąpić wymogowi praworządności. Postanowienie Naczelnika nie wykazywało wady kwalifikowanej w żadnym ww. aspekcie. Druga kwestia podnoszona przez Skarżącego dotyczyła ewentualnego niedoręczenia tytułu wykonawczego. Także więc i ta ewentualna wadliwość postępowania egzekucyjnego nie mogła skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia z [...] października 2013 r. Jak wyżej Sąd wskazał, nieważność decyzji (postanowienia), określona w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, wiąże się z treścią tej decyzji (postanowienia), nie może natomiast wynikać w wadliwości procesowych występujących na jakichś innych, wcześniejszych etapach prowadzonego postępowania administracyjnego (podatkowego, egzekucyjnego). Niedoręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego jest, samo w sobie, podstawą dla żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 7 upea – niedopuszczalność egzekucji, vide np. wyrok NSA o sygn. II FSK 2545/10). W postępowaniu egzekucyjnym wobec Skarżącego takie postanowienie zostało wydane (jest nim kwestionowane postanowienie z [...] października 2013 r.). Owszem – jego przywołaną podstawą był art. 59 § 2, a nie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy, ale podważanie zastosowanej podstawy prawnej możliwe było tylko w trybie zwyczajnym, tj. poprzez wniesienie zażalenia na to postanowienie, a w razie utrzymania go w mocy – wniesienie skargi do właściwego sądu administracyjnego. Ewentualna wadliwość zastosowania konkretnej podstawy prawnej umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz wadliwość uzasadnienia postanowienia umarzającego nie stanowi wady, ze względu na którą możliwe byłoby stwierdzenie nieważności tego postanowienia. Dla kompletności oceny prawnej postanowienia z [...] października 2013 r. należy powtórzyć, że obiektywnie istniała podstawa prawna jego wydania. Był nią art. 59 § 2 ustawy (według Organów) albo 59 § 1 pkt 7 ustawy (o ile zaaprobować stanowisko Skarżącego). Nie zostało ono zatem wydane bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z tych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.