III SA/Wa 978/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę 1. Decyzją z [...] grudnia 2008r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. określił wobec Skarżącego P. B. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2005r. i styczeń 2006r. Decyzję wysłano za pośrednictwem poczty na adres wskazany przez Skarżącego jako adres zamieszkania a jednocześnie adres do korespondencji. Wyżej wymieniona przesyłka została zwrócona organowi podatkowemu po 19 dniach przechowywania w placówce pocztowej z adnotacją, że nie doręczono jej z powodu nieobecności adresata, zaś pismo awizowano dwukrotnie: 18 grudnia 2008r. i ponownie 29 grudnia 2008r. Mając powyższe na uwadze, Naczelnik Urzędu Skarbowego stosownie do treści art. 150 Ordynacji podatkowej uznał, że doręczenie decyzji nastąpiło z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej, tj. 5 stycznia 2009r. 2. W dniu 25 lutego 2009r Skarżący osobiście wniósł odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący uzasadniał tym, że niedochowanie terminu nie nastąpiło z jego winy. Wyjaśnił, że w miejscu jego zamieszkania skrzynki pocztowe są notorycznie otwierane przez osoby postronne i niszczone, co w konsekwencji powoduje ginięcie pozostawionej tam korespondencji. Podał, iż zamieszkuje z 80-letnią babcią, która z racji wieku i chorób z nim związanych ma kłopoty z zapamiętywaniem najprostszych czynności i obowiązków, ponadto podniósł że przebywa często poza miejscem zamieszkania. Według Skarżącego o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się dopiero kilka dni po zajęciu konta bankowego, nie znając jednak podstawy dokonanego zajęcia. Z akt administracyjnych wynika również, że Skarżący dopiero w dniu 19 lutego 2009 roku zapoznał się z treścią decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie której wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne (karta 263 akt administracyjnych). Wnosząc o wydanie kopii decyzji Skarżący podnosił, że dopiero zapoznanie się z nią umożliwi mu merytoryczne zajęcie stanowiska i podjęcie ewentualnego postępowania odwoławczego, zaś nie udostępnienie akt uniemożliwi mu obronę jego praw poprzez wniesienie środka zaskarżenia (karta 269 i 268 akt administracyjnych). 3. Postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Powoływane przez niego argumenty okazały się w ocenie organu mało wiarygodne i nie oznaczają braku winy strony. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego zostało doręczone w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej w dniu 17 października 2008r. za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi. Powołał orzecznictwo, w świetle którego przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy wnioskująca strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zarzucił organowi drugiej instancji naruszenie: - art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż argumenty podniesione przez skarżącego są mało wiarygodne i nie oznaczają braku winy, gdy dla przywrócenia terminu wystarczy jedynie ich uprawdopodobnienie, - art. 122, art. 180, art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy i w konsekwencji naruszenie art. 191 i art. 192 tej ustawy, które to naruszenia mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego postanowienia - art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu postanowienia przyczyn, dla których organ podatkowy odmówił wiarygodności twierdzeniom strony. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że dokonana przez organ ocena przytoczonych przez niego okoliczności stanowi uchybienie art. 191 Ordynacji podatkowej i dokonana została z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów. Wywodził również, że miało miejsce w niniejszej sprawie uchybienie art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej polegające na nieuwzględnieniu znanych organowi z urzędu okoliczności i przypadłości wieku starczego, a w tym przypadku okoliczności że zachowanie 81-letniej babci Skarżącego polegające na nie przekazaniu korespondencji (jak też być może informacji o pozostawieniu awiza) to skutek demencji starczej. Podtrzymane zostały przez Skarżącego argumenty dotyczące niszczenia skrzynek pocztowych oraz częstych wyjazdów, co miało utrudniać mu uzyskanie informacji od babci o tym co wydarzyło się w ciągu dnia. W ocenie Skarżącego potwierdzeniem powyższych okoliczności jest nie poinformowanie go o postanowieniach wszczynających postępowanie podatkowe oraz o innych pismach, które kierowane były do niego w toku postępowania. Skarżący wskazał, że powyższe okoliczności potwierdzają zasadność postawionego przez niego zarzutu naruszenia art. 122, art. 180, art. 187, art. 190 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł ponadto, że art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga jedynie uprawdopodobnienia faktu braku winy, a nie jego udowodnienia, czego zażądał organ podatkowy w zaskarżonym postanowieniu. 5. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że nie neguje, iż fakty wskazane przez Skarżącego są prawdopodobne, lecz stwierdza, że okoliczności te nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Podkreślono, że skoro Skarżący miał świadomość dewastacji skrzynek listowych to winien był zwrócić się do właściwego urzędu pocztowego z wnioskiem o wyrażenie zgody na osobisty odbiór korespondencji. Organ wskazał ponadto, że Skarżący nie był zobowiązany do upoważnienia 81-letniej osoby do odbioru korespondencji. Przy zachowaniu szczególnej staranności w interesie Skarżącego było ustanowienie innej osoby w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 6. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 256 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. z 2002 roku, nr 153 poz. 1270, ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem. 7. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na przepis par. 2 art. 162 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W par. 3 tego przepisu zawarto zapis, że przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w par. 2 jest niedopuszczalne. Okolicznością nie kwestionowaną przez żadną ze stron postępowania jest fakt doręczenia Skarżącemu kopii decyzji organu pierwszej instancji w dniu 19 lutego 2009 roku, odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesione zostało w dniu 25 lutego 2009 roku a więc przed upływem 7 terminu o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. 8. Spełnione więc zostały trzy przesłanki warunkujących przywrócenie terminu. Konieczna jest natomiast ocena, czy tak jak przyjął to organ podatkowy, nie została spełniona czwarta z przesłanek to jest czy niedochowanie terminu nastąpiło z przyczyn zawinionych przez Skarżącego. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. W myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu w rozpatrywanej sprawie, był warunek " uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu". W doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonaniu się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością ( zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221. ). 9. Składając wniosek o przywrócenie terminu Skarżący ograniczył się do ogólnikowego wskazania faktu okradania i niszczenia skrzynek pocztowych oraz powołał się na podeszły wiek swojej babci i związane z tym jej problemy w zapamiętywaniu najprostszych czynności oraz swoje częste wyjazdy poza miejsce zamieszkania. Twierdzenia te nie zostały jednak poparte żadnymi dowodami ze strony Skarżącego. Nie można uznać przedłożenia przez Skarżącego kopii dowodu osobistego babci, potwierdzającego jej datę urodzenia, za wykazanie, że na skutek podeszłego wieku ma ona problemy z przekazywaniem informacji. Okoliczność, że dana osoba ma 81 lat nie przesądza jeszcze o tym, że jest to osoba obciążona chorobami uniemożliwiającymi zapamiętywanie, czy też demencją starczą, jak to określił Skarżący w skardze. Dopiero przedłożenie przez Skarżącego dokumentacji lekarskiej wskazującej na występowanie u Pani P. określonych problemów zdrowotnych mogłoby uprawdopodobniać, że to z uwagi na jej stan zdrowia Skarżący nie mógł odebrać decyzji i w konsekwencji wnieść w terminie odwołania. Podobnie w odniesieniu do drugiej z przyczyn, Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu pozwalającego na stwierdzenie, że faktycznie w jego miejscu zamieszkania skrzynki pocztowe są okradane i niszczone co uprawdopodobniłoby jego twierdzenie, że nie miał możliwości odebrania zawiadomienia o pozostawieniu decyzji w urzędzie pocztowym. Skarżący nie wykazał również, by właśnie w okresie w którym doręczana była decyzja przebywał poza miejscem zamieszkania. Podnoszona w odwołaniu okoliczność częstego przebywania poza miejscem zamieszkania uzupełniona w skardze powołaniem się na późne powroty do domu również nie może zostać uznana za uprawdopodobnienie braku winy w dopełnieniu czynności procesowej takiej jak złożenie odwołania. Skarżący nie wykazał, by przez cały okres pozostawienia przesyłki zawierającej decyzję organu drugiej instancji w urzędzie pocztowym przebywał poza domem i jednocześnie nie miał możliwości upoważnienia osoby trzeciej do odbioru korespondencji. Oznacza to, że Skarżący nie przedstawił żadnych środków dowodowych pozwalających na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności przedstawionych przez niego faktów z rzeczywistością. 10. Dodatkowo wskazać należy, że wskazywane przez Skarżącego powody dla których nie wniósł odwołania w terminie nie miały charakteru nagłego i przemijającego. Podnoszona przez Skarżącego okoliczność okradania i dewastacji skrzynek pocztowych oraz podeszły wiek zamieszkującej ze Skarżącym Pani P. mają charakter zdarzeń trwałych. Tymczasem Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a w konsekwencji musi liczyć się z faktem kierowania do niego korespondencji przez organy administracji, kontrahentów lub Sądy. Nawet więc w razie wykazania przez Skarżącego, że skrzynki pocztowe w jego miejscu zamieszkania są okradane, babcia jest osobą chorą a sam Skarżący często wyjeżdża poza miejsce zamieszkania, w tym w szczególności w okresie doręczania decyzji przebywał poza miejscem zamieszkania, konieczne byłoby rozważenie, czy tego typu przyczyny można uznać za uprawdopodabniające niedopełnienie czynności bez winy Skarżącego. Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą i uczestniczący w obrocie gospodarczym winien zapewnić osobom trzecim oraz organom władzy wykonawczej i sądowniczej możliwość kierowania do siebie oświadczeń woli czy też władczych rozstrzygnięć. W konsekwencji, działanie strony, która jest przedsiębiorcą i zgadza się na zaistnienie sytuacji w której organy administracji, sądy czy kontrahenci nie mogą się z nią skontaktować uznać należy co najmniej za niedbalstwo, które wyłącza uznanie braku zawinienia przy niedopełnieniu czynności. 11. W konsekwencji Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organ drugiej instancji w zaskarżonym postanowieniu i nie stwierdza by organ naruszył art. 122 180, 187 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W niniejszej sprawie to Skarżący zobowiązany był do przedstawienia środków dowodowych pozwalających na stwierdzenie, że nie dochowanie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż to wyłącznie Skarżący wiedział dlaczego nie odebrał decyzji i nie wniósł odwołania w terminie. Jedynym środkiem dowodowym przedstawionym przez Skarżącego na okoliczność braku winy w nie dopełnieniu czynności w terminie była kopia dowodu osobistego jego babci. W odniesieniu do pozostałych okoliczności Skarżący nie przedstawił żadnego środka dowodowego, nie można bowiem za środek dowodowy uznać twierdzeń strony zawartych w odwołaniu. Oznacza to, organ podatkowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób prawidłowy, z zachowaniem zasad wynikających z przywołanych przepisów ordynacji podatkowej i w sposób nie przekraczający zasad logiki oraz doświadczenia życiowego przyjął, że Skarżący nie uprawdopodobnił by nie dokonanie czynności w terminie nastąpiło bez jego winy. Co do zarzutu naruszenia art. 190 Ordynacji podatkowej uznać należy, że jest on nieuzasadniony. W postępowaniu dowodowym dotyczącym przywrócenia terminu organ nie przeprowadzał dowodu z przesłuchania świadków, opinii biegłego czy też oględzin, co oznacza, że nie mógł naruszyć powyższego przepisu. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 kpa sąd wskazuje, że artykuł ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, jednak sąd rozważył podniesione przez Skarżącego zarzuty w kontekście ewentualnego naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej i również uznał je za nieuzasadnione. Jak już wskazano, organ podatkowy dysponował jedynie kopią dowodu osobistego Pani P. i wobec takiego materiału dowodowego prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że powoływane przez Skarżącego argumenty dotyczące uprawdopodobnienia braku winy we wniesieniu odwołania są mało wiarygodne i nie oznaczają braku winy strony. Powyższe stwierdzenie organu nie narusza wymogów zawartych w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej uznać należy w świetle poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, które sąd podziela, również za nieuzasadniony. Wykazania prawdziwości okoliczności, na które powoływał się Skarżący nie jest tożsame z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Czym innym jest bowiem wykazanie, jaka przyczyna w ocenie strony uniemożliwiła dokonanie czynności w terminie a czym innym uprawdopodobnienie, że powyższa okoliczność wyłącza zawinienie strony. W przypadku, w którym strona nie dokonała w terminie czynności z uwagi np. na pożar nie jest wystarczające zawarcie we wniosku o przywrócenie terminu stwierdzenia, że na skutek pożaru i będącej jego następstwem utraty przygotowanego odwołania strona nie mogła dokonać czynności. W takim przypadku strona zobowiązana będzie wykazać, że w określonym dniu i w określonym miejscu zaistniał pożar, organ zaś oceniać będzie, czy przedstawione dowody potwierdzają zaistnienie powyższej okoliczności a następnie czy zaistnienie powyższej okoliczność uprawdopodobnia brak winy w dopełnieniu czynności. W niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że Skarżący nie wykazał prawdziwości okoliczności na które się powoływał, brak było podstaw do przyjęcia przez organ, że Skarżący uprawdopodobnił, iż nie dopełnienie czynności w terminie nastąpiło z przyczyn przez niego niezawinionych. 12. Jak wskazano w punkcie 6 uzasadnienia, sądy administracyjne dokonują kontroli zgodności z prawem określonych indywidualnych aktów administracyjnych. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że Sąd kontrolował zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. Zmiana stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w W. przedstawiona w odpowiedzi na skargę i wskazanie, że Dyrektor Izby Skarbowej uznaje za prawdopodobne fakty podane przez Skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pozostaje więc bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia. 13. Z powyższych przyczyn skargę należało uznać za bezzasadną. W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.