III SA/Wa 978/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący – K.R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu w wysokości 3.666 zł, ani jakiejkolwiek opłaty. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza zbankrutowała. Skarżący został bez środków do życia z 200.000 zł kredytu i postępowaniami sądowymi. Skarżący musiał sprzedać cały swój majątek żeby spłacić chociażby cześć zobowiązań. Obecnie pozostaje na utrzymaniu rodziców – emerytów, z którymi mieszka. Ma problem ze znalezieniem pracy. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Rodzice skarżącego są emerytami. Nie posiadają oszczędności oraz żadnych przedmiotów wartościowych. Są właścicielami mieszkania w bloku, w którym zamieszkują wspólnie ze skarżącym. Łączny dochód rodziców skarżącego z tytułu emerytur wynosi 4.039,37 zł brutto miesięcznie. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 20012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), referendarz sądowy wezwał skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego za 2013 i 2014 r., nadesłania zeznań podatkowych rodziców skarżącego za 2014 r., nadesłanie bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2014 r., udokumentowania okoliczności związanych z zawieszeniem lub likwidacją prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, wyjaśnienia, od kiedy skarżący pozostaje bez dochodów oraz nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej, w przypadku braku takiego statusu – wyjaśnienia powyżej kwestii, udokumentowania wysokości świadczeń otrzymywanych przez rodziców skarżącego, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz jego rodziców za ostatnie trzy miesiące (nawet jeśli brak na nich operacji), udokumentowania wysokości zadłużenia skarżącego, przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (w tym na czynsz, opłaty za media, wyżywienie, środki czystości leczenie, i inne). W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że działalność gospodarczą prowadził do marca tego roku, by zakończyć wszystkie sprawy urzędowe. Jednak już od listopada 2014 r. nie zarobkował. Wskazał również, że rodzice odmówili mu przedstawienia dokumentów dotyczących ich sytuacji finansowej, ponieważ nie chcą by on angażował ich jeszcze bardziej w swoje sprawy. Skarżący ustalił jedynie, że miesięczne koszty utrzymania, w tym na opłaty za mieszkanie, media, jedzenie i leczenie wynoszą ok. 1.200 zł. Do pisma skarżący załączył wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z informacją o wykreśleniu z dniem 7 kwietnia 2015 r., zeznania podatkowe za 2013 i 2014 r., wyciągi z rachunków bankowych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. Oświadczenia skarżącego, sprowadzają się do twierdzenia, że nie prowadzi on już działalności gospodarczej i nie uzyskuje żadnych dochodów. Pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców – emerytów. Jest zadłużony i nie spłaca ciążących na nim zobowiązań. W ocenie referendarza sądowego, oświadczenia skarżącego są nieprzekonywujące. Przede wszystkim, zauważyć należy, że skarżący jeszcze do kwietnia bieżącego roku prowadził działalność gospodarczą. Z tytułu tej działalności za 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 3.154.531,46 zł. Niezrozumiała jest argumentacja skarżącego dotycząca "bankructwa" działalności gospodarczej, skoro wynik finansowy na koniec 2014 r. był dodatni (dochód wyniósł 184.016,53 zł, zgodnie z PIT-36L). Twierdzenia te, może dałyby się w jakiś sposób zweryfikować na podstawie oceny bilansu i rachunku zysków i strat za 2014 r. Dokumentów tych jednak skarżący, mino wezwania, nie złożył. Wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego wynikają również z analizy nadesłanych przez niego wyciągów/wydruków z rachunków bankowych. Skarżący twierdzi bowiem, że od listopada 2014 r. nie uzyskuje dochodów, z kolei na jego rachunku w Banku [...] w K. obroty za okres od 1 lutego do 15 maja 2015 r. wyniosły 9.627,67 zł. Skarżący w tym okresie dokonywał również wpłat gotówkowych na rachunek, przykładowo: 23 marca 2015 r. wpłacił 1.000 zł, 27 marca 2015 r. – 800 zł, 13 kwietnia 2015 r. – 2.000 zł, 18 maja 2015 r. – 200 zł. Wpłata własna pojawia się również na rachunku w [...] S.A. w dniu 26 maja 2015 r. w wysokości 170 zł. Na rachunku walutowym skarżący na dzień 26 maja 2015 r. posiadał środki w wysokości 50,74 EURO. Deklarowany przez skarżącego brak jakichkolwiek dochodów i źródeł zarobkowania oraz jakichkolwiek środków na pokrycie chociażby części należnego w sprawie wpisu sądowego pozostaje w sprzeczności z powyższymi ustaleniami. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek – jak już wskazywano wyżej – spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Należy zwrócić uwagę, że zadaniem referendarza sądowego jest ocena złożonego przez skarżącego oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, nie należy natomiast do jego zadań prowadzenie dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy. W konsekwencji, decydując o przyznaniu prawa pomocy nie można bazować na oświadczeniach strony, których wiarygodność budzi wątpliwości i których to wątpliwości strona nie usunęła. Skoro przedstawiony przez skarżącego opis tej kondycji budzi w niniejszej sprawie wątpliwości, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.