III SA/Wa 986/07
WyrokWSA w Warszawie2007-08-31
Skład orzekający: Małgorzata Długosz-Szyjko, Alojzy Skrodzki, Aneta Trochim-Tuchorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii, nakładający obowiązek wpłat na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej na podmioty prowadzące kina, jest zgodny z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i czy wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją uzasadniają stwierdzenie nadpłaty?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przepis art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii, nakładający obowiązek wpłat na rzecz PISF na podmioty prowadzące kina, jest zgodny z Konstytucją. Wątpliwości strony skarżącej co do zgodności przepisu z Konstytucją nie stanowią podstawy do stwierdzenia nadpłaty, ponieważ przepisy ustaw korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, które może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie ma kompetencji do pominięcia przepisu ustawy uznając go za niezgodny z Konstytucją.Stan faktyczny
Spółka C. S.A. wniosła o stwierdzenie nadpłaty wpłaty na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, kwestionując precyzję i dopuszczalność art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając obowiązek wpłaty za zasadny. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii poprzez jego sprzeczność z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi C. S.A. siedzibą w L. na decyzję Ministra Kultury I Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty we wpłacie na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] lutego 2007 r., nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako "Kpa") oraz art. 19 ust. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o kinematografii (Dz. U. Nr 132, poz. 1111; dalej "ustawa o kinematografii") w związku z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Op") oraz art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii, po rozpatrzeniu odwołania spółki akcyjnej "C. S.A." z siedzibą w L. (zwanej dalej "Skarżącą") od decyzji Dyrektora Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej (zwanego dalej "Dyrektorem PISF") z [...] listopada 2006 r., nr [...] (sygn. akt [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w wysokości [...] zł z tytułu opłat na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał na podstawie następującego stanu faktycznego.
Wnioskiem z [...] października 2006 r. Skarżąca, powołując się na art. 72 § 1 pkt 1 Op w związku z art. 19 ust. 9 ustawy o kinematografii, zwróciła się do Dyrektora PISF o stwierdzenie nadpłaty w zakresie całości wpłaty w wysokości [...] zł dokonanej w dniu [...] września 2006 r. na rzecz PISF. W ocenie Skarżącej dokonana wpłata jest nienależna, ponieważ ustawa o kinematografii: nie definiuje precyzyjnie pojęcia "podmiot prowadzący kino", jak również w sposób nieprecyzjny określa podstawę wpłaty (art. 19 ust. 1). Niezależnie od powyższego Skarżąca wyraziła swoje wątpliwości co do dopuszczalności nałożenia obowiązku wpłat na PISF.
Decyzją z [...] listopada 2006 r. Dyrektor PISF nie stwierdził nadpłaty w kwocie żądanej przez Skarżącą i odmówił jej zwrotu.
Od powyższego rozstrzygnięcia Skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając mu naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 Op w związku z art. 19 ust. 9 ustawy o kinematografii. W uzasadnieniu Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko przedstawione we wniosku o stwierdzenie nadpłaty i jej zwrot. Dodatkowo wskazała, że ustawa o kinematografii nie pozwala na określenie podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłat na rzecz PISF. W ocenie Skarżącej ustawowe definicje "kina" (art. 5 pkt 3) i "filmu" (art. 4 ust. 1) stanowią typowy przykład definicji ignotum per ignotum, co czyni je bezwartościowymi i nieprzydatnymi dla ustalenia kręgu zobowiązanych do wpłat na PISF. Dalej Skarżąca zwróciła uwagę, że z uzasadnienia decyzji Dyrektora PISF wynika, że kwestia podziału opłaty pomiędzy podmioty zobowiązane nie została uregulowana w sposób pozwalający na określenie kto i w jakiej części powinien ponosić ciężar tych wpłat. Organ I instancji podnosi bowiem, że jedynym podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat jest podmiot prowadzący kino. To z kolei jest sprzeczne z art. 19 ust. 2 ustawy o kinematografii, który mówi o obowiązku ponoszenia opłat przez dystrybutora. W ocenie Skarżącej samo stwierdzenie, że kwestię rozliczeń pomiędzy prowadzącym kino a dystrybutorem należy pozostawić swobodzie gospodarczej, powinno skutkować uznaniem nadpłaty i zwrotem określonej kwoty. Skarżąca konkludowała, że decyzja organu I instancji nie zawiera w żadnym stopniu uzasadnienia w zakresie charakteru opłaty w zakresie zasad prawa daninowego.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] lutego 2007 r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż ustawa o kinematografii w art. 19 ust. 1 nałożyła na podmioty prowadzące kina obowiązek dokonywania wpłat na rzecz PISF w wysokości 1,5% przychodu uzyskanego z tytułu wyświetlania filmów i reklam w kinie, przed podziałem z podmiotem prowadzącym dystrybucję. Odwołując się do wykładni językowej powoływanego przepisu organ odwoławczy stwierdził, że adresatem ww. normy prawnej jest, niezależnie od swojej formy organizacyjnej, podmiot gospodarczy, który prowadzi miejsce i zespół urządzeń technicznych służących do publicznego wyświetlania filmów.
Odnosząc się do zarzutu strony Skarżącej dotyczącego braku klarownego uregulowania podziału wpłaty pomiędzy prowadzącego kino a dystrybutora, organ II instancji stwierdził, że językowa wykładnia art. 19 ust. 1 w powiązaniu z innymi przepisami ustawy o kinematografii, a w szczególności art. 19 ust. 10, wskazuje, że chodzi o przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym. Natomiast zwrot "przed podziałem z podmiotem prowadzącym dystrybucję" oznacza, że podstawą obliczenia wpłaty jest cały przychód netto (bez podatku VAT) pochodzący z wyświetlania filmów i reklam w kinie, uzyskany przez podmiot prowadzący kino. Jednocześnie organ odwoławczy przyznał, że art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii nie obejmuje zasad rozliczeń ww. podmiotów, co nie oznacza, że dotyczy on także dystrybutorów. W art. 19 ust. 2 powoływanej ustawy, stanowiącej odrębną normę prawną, określono obowiązek wpłaty na rzecz PISF w wysokości 1,5 % przychodu uzyskanego przez podmiot prowadzący dystrybucję ze sprzedaży oraz wynajmu nośników z nagranymi na nich filmami oraz z umów upoważniających inne podmioty do takiej sprzedaży lub wynajmu. Na poparcie swojego stanowiska w sprawie organ odwoławczy pował fragment wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt K 12/06 dotyczącego zgodności art. 19 ust. 9 ustawy o kinematografii, w którym stwierdzono: "najistotniejsza wydaje się akceptacja nałożenia na określone podmioty obowiązku wpłaty określonej wysokości; w tym zakresie regulacja jest precyzyjna i nie pozostawia wątpliwości ani co do wysokości wpłaty, ani co do kręgu podmiotów nią obciążonych".
Ponadto organ odwoławczy, na podstawie wypisu z KRS, w którym ujawnione zostały dane dotyczące przedmiotu wykonywanej przez Skarżącą działalności, stwierdził, że zadeklarowany rodzaj i zakres działalności pozwala zaliczyć Skarżącą do grupy podmiotów prowadzących kino.
Odnosząc się do wątpliwości Skarżącej co do dopuszczalności nałożenia obowiązku ponoszenia ciężaru wpłat na PISF, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podniósł, że wpłaty ponoszone przez podmioty wskazane w art. 19 ust. 1-7 ustawy o kinematografii mają cechy charakterystyczne dla danin publicznych o charakterze celowym. Definicji "daniny publicznej" należy poszukiwać w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104; dalej "u.fin.publ."). Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 12 u.fin.publ. PISF jest jednostką sektora finansów publicznych. Jest bowiem państwową osobą prawną utworzoną na podstawie odrębnych ustaw, tj. ustawy o kinematografii. Dlatego też wpłaty dokonywane przez podmioty wskazane w art. 19 ust. 5 ustawy o kinematografii stanowią daniny publiczne w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP.
Na rozstrzygnięcie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła decyzji z [...] lutego 2007 r. naruszenie art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii poprzez wydanie decyzji w sprawie na podstawie przepisu sprzecznego z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Skarżącej, przyjęte w ustawie kryterium ("prowadzenie kina") w żaden sposób nie daje podstaw do uzasadnionego konstytucyjnie zróżnicowania zakresu obciążeń publicznoprawnych w zależności od rodzaju prowadzonej działalności. Nie można bowiem stwierdzić, że podmioty prowadzące kina na tyle odróżniają się od innych przedsiębiorców aby traktować ich odmiennie. W szczególności w katalogu podmiotów zobowiązanych do wpłat brak jest szeregu przedsiębiorców, którzy także korzystają z produkcji filmowej lub ją rozpowszechniają (np. operatorzy sieci UMTS, przedsiębiorcy telefonii stacjonarnej, operatorzy naziemnej sieci rozsiewczej).
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.
W punkcie wyjścia wskazać należy, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "ppsa") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ppsa), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).
Biorąc powyższe kryteria pod uwagę Skład orzekający uznał, iż zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora PISF, nie naruszają prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd, na gruncie niniejszej sprawy, nie dostrzegł także wad dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub skutkujących obowiązkiem stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji.
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest zasadność pobierania wpłat na PISF. Zdaniem Skarżącej przepis art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w związku z czym uiszczona przez nią wpłata na rzecz PISF stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Op.
Przystępując do oceny prawnej zarzutów podniesionych przez Skarżącą, w pierwszej kolejności należało przybliżyć podstawowe uregulowania zawarte w ustawie o kinematografii.
W celu wspierania rozwoju kinematografii, mocą tej ustawy utworzony został Polski Instytut Sztuki Filmowej, będący państwową osobą prawną (art. 7 ust. 1). Ustawa określa zadania tego Instytutu i formy ich realizacji (art. 8), nadzór nad jego działalnością (art. 10), jego strukturę wewnętrzną i kompetencje poszczególnych organów (art. 11-17) oraz reguluje przychody Instytutu i jego gospodarkę finansową (art. 18-21). Jednym ze źródeł przychodów, wskazanych w art. 18 ustawy, są wpłaty od podmiotów wymienionych w art. 19. I tak, w myśl tego ostatniego przepisu, zobowiązanymi do wpłat na rzecz Instytutu są: podmioty prowadzące kina, podmioty prowadzące dystrybucję nośników z nagranymi na nich filmami, nadawcy programów telewizyjnych, operatorzy platformy cyfrowej, operatorzy telewizji kablowej, podmioty przez nie kontrolowane oraz publiczni nadawcy telewizyjni. Wysokość wpłat została ustalona na poziomie 1,5% od określonych w poszczególnych ustępach tego artykułu przychodów, wymienionych tam podmiotów. Zgodnie z art. 19 ust. 10, wpłaty, o których mowa w ust. 1-5, 6 i 7, stanowią koszty uzyskania przychodów, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, w dacie ich poniesienia.
Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez Skarżącą wątpliwości co do charakteru wpłat dokonywanych na rzecz Instytutu, wskazać należy, że regulacja zawarta w art. 19 ustawy o kinematografii zawiera określenie wszystkich wymaganych przepisami art. 217 Konstytucji podstawowych elementów daniny publicznej, jaką jest wpłata na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, tj. przedmiot tej opłaty, podmioty zobowiązane do jej wnoszenia oraz jej stawkę, jednakową dla wszystkich zobowiązanych.
Wspomnieć należy, że jeden z przepisów ustawy o kinematografii, tj. art. 19 ust. 9 przyznający Dyrektorowi PISF uprawnienia organu podatkowego w zakresie należności z tytułu wpłat na rzecz Instytutu, był już przedmiotem kontroli konstytucyjnej, uruchomionej wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich. W wyroku z dnia 19 października 2006 r., sygn. K/12/06 (OTK-A 2006/9/120) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepis ten jest zgodny z art. 2 Konstytucji. Wprawdzie orzeczenie to dotyczyło innego przepisu ustawy o kinematografii, niż ten będący przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie, tj. art. 19 ust. 1, niemniej w uzasadnieniu orzeczenia Trybunał Konstytucyjny zawarł istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy rozważania dotyczące istoty i charakteru prawnego wpłat na rzecz PISF. Otóż poddając analizie przepisy ustawy o finansach publicznych oraz Ordynacji podatkowej, Trybunał wskazał, iż w świetle unormowań zawartych w tych aktach prawnych, wpłata, której obowiązek został nałożony na określone podmioty w ustawie o kinematografii, jest niewątpliwie daniną publiczną w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, natomiast nie odpowiada żadnej z postaci danin, o których mowa w art. 2 Op, bowiem wpłata ta nie mieści się ani w definicji podatku, ani opłaty, ani niepodatkowego dochodu budżetu. Reasumując tę część rozważań Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż ustanowione na mocy ustawy o kinematografii wpłaty, można określić jako szczególnego rodzaju daninę publiczną o charakterze celowym przeznaczoną na finansowanie wskazanych w ustawie zadań.
Wskazać także należy, że Trybunał Konstytucyjny orzekając w różnorodnych sprawach dotyczących danin publicznych wielokrotnie podkreślał, iż parlament jest uprawniony do stanowienia prawa odpowiadającego założonym celom politycznym i gospodarczym oraz że władza publiczna ma daleko idącą swobodę w kształtowaniu prawa daninowego, w ramach której mieści się możliwość wyboru pomiędzy różnymi konstrukcjami prawnymi (zob. wyrok TK z dnia 25 czerwca 2002 r., sygn. K/45/01, OTK-A 2002/4/46; wyrok TK z dnia 9 maja 2005 r., sygn. SK 14/04, OTK-A 2005/5/47). Również w doktrynie prawa konstytucyjnego wskazuje się, iż konsekwencją swobody ustawodawcy w kształtowaniu poszczególnych elementów prawa daninowego jest ograniczenie kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który nie jest uprawniony do oceny celowości poszczególnych rozwiązań prawnych przyjmowanych przez ustawodawcę. Trybunał może ingerować w tę dziedzinę wówczas, gdy unormowania ustawowe poddawane kontroli godzą w oczywisty sposób w inne normy, zasady lub wartości konstytucyjne; nie ma w każdym razie podstaw do ingerencji, gdy ustawodawca wybrał jeden z możliwych wariantów uregulowania danej kwestii, nawet w razie wątpliwości, czy wybrał wariant najlepszy (zob. K. DziaŁocha, komentarz do art. 84 Konstytucji RP [w] Konstytucja RP. Komentarz, red. L. Garlicki, Warszawa 2002).
W związku z powyższym dodać jeszcze należy, iż każdy może wyrazić swój pogląd, oparty na akceptowanych przez siebie przesłankach natury aksjologicznej, odnośnie powinności państwa w zakresie realizowania ciążących na nim obowiązków, sposobu realizacji poszczególnych przedsięwzięć, hierarchii wartości, pierwszeństwa celów. Natomiast, zgodnie z przyjętym porządkiem prawnym, uprawnienia w tym zakresie, a więc także do kształtowania polityki fiskalnej, która służy realizacji określonych celów natury społecznej, czy też gospodarczej, realizowane są w imieniu państwa przez pochodzącą z wolnych wyborów władzę ustawodawczą, która poprzez przyjęcie konkretnych rozwiązań prawnych decyduje w jakim zakresie cele te będą realizowane oraz w jaki sposób zostaną one sfinansowane.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostawało, że Skarżąca jest podmiotem prowadzącym kino. Zatem jako podmiot prowadzący kino należy do kręgu podmiotów obciążonych wpłatą na rzecz PISF. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii podmioty prowadzące kina mają obowiązek dokonywania wpłat na rzecz PISF w wysokości 1,5% przychodu uzyskanego z tytułu wyświetlania filmów i reklam w kinie, przed podziałem z podmiotem prowadzącym dystrybucję. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy adresatem ww. normy prawnej jest, niezależnie od swojej formy organizacyjnej, jedynie podmiot gospodarczy, który prowadzi kino, czyli miejsce i zespół urządzeń technicznych służących do publicznego wyświetlania filmów. Podstawą obliczenia wpłaty jest przychód uzyskany z wyświetlania filmów i reklam w kinie, przed jego podziałem z podmiotem prowadzącym dystrybucję. Natomiast obowiązek dokonywania wpłat na rzecz Instytutu przez podmioty prowadzące dystrybucję określa przepis art. 19 ust. 2 ustawy o kinematografii.
W ocenie Sądu, samo zgłoszenie przez Skarżącą wątpliwości i zastrzeżeń co do braku precyzji i niejasności art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii, nie jest wystarczającym powodem, aby uznać, iż nie jest ona zobowiązana do wnoszenia tych wpłat, czy też przyjęcia, iż przepis ten narusza art. 217 Konstytucji RP.
Podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2006 r., sygn. K/12/06 stwierdził, że regulacja zawarta w art. 19 ustawy o kinematografii jest precyzyjna i nie pozostawia wątpliwości ani co do wysokości wpłaty, ani co do kręgu podmiotów nią obciążonych.
Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącej, że art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w którym wyrażona jest zasada równości wobec prawa, wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat konstytucyjnej zasady równości. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. P 9/05 (OTK ZU nr 41 A/2006, poz. 46) Trybunał podsumował wyrażone dotychczas w orzecznictwie poglądy dotyczące tej zasady. Trybunał podkreślał, że z zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtowało się także stanowisko, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w konstytucyjnie uzasadnionych argumentach. Argumenty te muszą mieć, m.in. charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu i treści. Innymi słowy, wprowadzone zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony. Nie wolno ich dokonywać według dowolnie ustalonego kryterium (por. wyrok TK z dnia 19 września 2006 r., sygn. K 7/05, OTK-A 2006/8/107).
Ustawodawca konstruując mechanizm finansowego wspierania twórczości filmowej, jednym z podstawowych jego elementów uczynił wpłaty na rzecz Instytutu od określonego w art. 19 ustawy o kinematografii kręgu podmiotów. Wśród podmiotów tych obok podmiotów prowadzących kina znalazły się również, m.in.: podmioty prowadzące dystrybucję nośników z nagranymi na nich filmami, nadawcy programów telewizyjnych, publiczny nadawca telewizyjny oraz operatorzy telewizji kablowych.
Generalnie rzecz ujmując są to więc podmioty, które prowadzą działalność w zakresie związanym z kinematografią, w tym sensie, iż świadczone przez nie usługi i tym samym uzyskiwane z tego tytułu przychody wykazują określony związek z produktami kinematografii, tj. przede wszystkim filmami, które pośrednio lub bezpośrednio są przedmiotem ich oferty handlowej. Oczywiście można rozważać, czy przyjmując za punkt odniesienia rodzaj i zakres prowadzonej działalności, istnieje możliwość wskazania precyzyjnych kryteriów, które mogłyby wyznaczyć wyraźną granicę pomiędzy podmiotami, w stosunku do których istnieją uzasadnione racjonalnie podstawy do zobowiązania ich do wpłat na rozwój kinematografii, od tych wobec których takiego uzasadnienia nie ma. Można również, co czyni Skarżąca wskazując przykłady operatorów sieci UMTS, przedsiębiorców telefonii stacjonarnej, czy też operatorów naziemnej sieci rozsiewczej, prowadzić rozważania, czy nie istnieją inne jeszcze kategorie podmiotów, które biorąc pod uwagę rodzaj prowadzonej przez nie działalności, również powinny być zobowiązane do wnoszenia wpłat na rzecz Instytutu.
Nie ma jednak podstaw, aby stwierdzić, iż dobór podmiotów wskazanych w art. 19 ustawy o kinematografii dokonany został w sposób przypadkowy, ustalony arbitralnie, bez istnienia ku temu jakichkolwiek racjonalnych podstaw i aby nie pozostawał on w związku z celami ustawy o kinematografii.
Sąd w składzie orzekającym podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., sygn. P 4/99, iż w zakresie orzekania o zgodności przepisów ustaw z Konstytucją wyłączne kompetencje posiada Trybunał Konstytucyjny oraz że domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca.
Sąd nie może zatem odmówić zastosowania obowiązującego przepisu ustawy, uznając go za niezgodny z Konstytucją. Natomiast jeżeli sąd ma przekonanie co do niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją lub ma wątpliwości w tym względzie, to – na podstawie art. 193 Konstytucji i art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym – ma obowiązek zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym. Stosownie bowiem do art. 193 Konstytucji, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.
Dopiero stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją otwiera możliwość niezastosowania przez sąd tego przepisu (zob. wyrok SN z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. III CK 536/02 - LEX nr 172784).
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie doszedł do przekonania co do niekonstytucyjności kwestionowanego przez Skarżącą art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii, nie powziął także w tym zakresie uzasadnionych wątpliwości.
Tylko ubocznie należy dodać, iż jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2006 r., sygn. K/12/06 w sprawie art. 19 ust. 9 ustawy o kinematografii (str. 3 uzasadnienia), Rzecznik Praw Obywatelskich w uzasadnieniu swojego wniosku o zbadanie zgodności z art. 2 Konstytucji wskazanego wyżej przepisu ustawy o kinematografii, kilkakrotnie podkreślał, że nie kwestionuje ani idei powołania Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, ani przewidzianego w tej ustawie mechanizmu gromadzenia środków tegoż Instytutu, w szczególności – obciążenia określonych w ustawie podmiotów 1,5% wpłatą na rzecz Instytutu.
Konsekwencją przedstawionej wyżej oceny prawnej jest uznanie, iż zasadna była odmowa stwierdzenia nadpłaty w wysokości [...] zł z tytułu opłat na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Jak prawidłowo wskazały organy orzekające, Skarżąca była zobowiązana na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii do dokonywania wpłat na rzecz PISF. Przepis ten stanowi element obowiązującego porządku prawnego i wątpliwości Skarżącej co do jego zgodności z Konstytucją, nie stanowią wystarczającego powodu do uchylenia ciążącego na niej obowiązku dokonywania tych wpłat i w konsekwencji uznania, iż miała miejsce nadpłata w tych wpłatach, w rozumieniu stosowanego odpowiednio art. 72 § 1 pkt 1 Op. Z tych samych względów bezpodstawne jest domaganie się przez Skarżącą od organów orzekających, aby te, powołując się na bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji pominęły w swoich rozstrzygnięciach przepis art. 19 ust. 1 ustawy o kinematografii. Jak już była o tym mowa, przepisy ustaw korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, które może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Dopóki to jednak nie nastąpi, organy administracyjne mają bezwzględny obowiązek stosowania się do tych przepisów.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło