III SA/Wa 990/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-23
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Sylwester Golec, Hieronim Sęk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Celnej, będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, może wydać postanowienie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy Dyrektor Izby Celnej jest wierzycielem, a Dyrektor Izby Celnej właściwy miejscowo jest organem egzekucyjnym, nie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego. W związku z tym, wierzyciel (Dyrektor Izby Celnej) był uprawniony do wydania postanowienia w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 34 § 1 w związku z art. 17 u.p.e.a. z powodu rzekomej tożsamości organów były chybione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W., które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie odrzucające zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty dotyczyły m.in. nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji, braku upomnienia oraz wadliwości tytułu wykonawczego. Skarżący kwestionował również tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego oraz uprawnienia osoby podpisującej tytuł wykonawczy. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w celu wyegzekwowania niezaksięgowanej kwoty należności celnych wynikających z długu celnego, określonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. sprawy ze skargi P. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
1. Naczelnik Urzędu Celnego w R. (dalej: Naczelnik UC) decyzją z dnia [...] marca 2008 r., określił P. A. (dalej: Strona lub Skarżący) niezaksięgowaną kwotę należności celnych wynikających z długu celnego w wysokości 619,30 zł od przywiezionego ze Szwajcarii i dopuszczonego do wolnego obrotu w oparciu o zgłoszenie celne z dnia [...] maja 2005 r. towaru w postaci samochodu osobowego marki Mercedes-Benz 300 TE-24. W uzasadnieniu decyzji poinformował, że wskazana należność powinna zostać uiszczona w terminie 10 dni od dnia otrzymania decyzji.
W dniu 28 marca 2008 r. Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji.
Następnie Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: Dyrektor ICW) jako wierzyciel wystawił w dniu [...] kwietnia 2008 r. tytuł wykonawczy obejmujący należności wynikające z ww. decyzji i przekazał go Dyrektorowi Izby Celnej w L. (dalej: Dyrektor ICL) jako organowi egzekucyjnemu właściwemu miejscowo w celu wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor ICL, po nadaniu tytułowi klauzuli wykonalności, doręczyło go zobowiązanemu, tj. P. A., w dniu 6 maja 2008 r. wraz z zawiadomieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank. W dniu 22 lipca 2008 r. dochodzona kwota została wyegzekwowana i przekazana Dyrektorowi ICW.
2. Pismem z dnia [...] maja 2008 r. Strona wniosła zarzuty w związku z tytułem wykonawczym z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wskazała na naruszenia objęte zakresem art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze. zm.; dalej: u.p.e.a.), a mianowicie:
- nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym w stosunku do osoby zobowiązanego (pkt 1),
- niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z uwagi na uregulowanie zobowiązań celnych przez zobowiązanego i to w sposób powodujący ich nadpłatę (pkt 6),
- brak uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu, mimo, że zwolnienie z tego obowiązku dotyczy tylko decyzji deklaratoryjnych a nie konstytutywnych (pkt 7),
- niespełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przez niesprecyzowanie w rubrykach 11, 12, 14 i 29 tego tytułu odpowiednio imienia ojca, matki, daty urodzenia, numeru PESEL zobowiązanego, a także przepisu z którego wynika egzekwowany obowiązek oraz niepowołanie aktu normatywnego w formie decyzji Naczelnika UC (pkt 10).
Zdaniem Strony wierzyciel i organ egzekucyjny to ta sama jednostka organizacyjna, stąd wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe. Ponadto, z treści tytułu wykonawczego nie wynika, aby osoba, która podpisała się pod nadaniem tytułowi wykonawczemu klauzuli wykonalności w imieniu Dyrektora ICL była do tego upoważniona. Egzekwowana decyzja nie uzyskała przy tym przymiotu ostateczności.
3. Dyrektor ICW, zajmując stanowisko jako wierzyciel, postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Motywując taką ocenę zarzutów podkreślił, że:
- złożenie odwołania w świetle art. 244 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej: WKC) nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji, a to oznacza, iż decyzja pierwszoinstancyjna była wykonalna,
- decyzja stanowiąca podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego funkcjonowała w obrocie prawnym i z tej przyczyny zarzut nieistnienia obowiązku spłaty należności pieniężnej był bezzasadny,
- organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, o dopuszczalności zaś egzekucji świadczyło to, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym podlegał egzekucji administracyjnej (art. 2 u.p.e.a.), tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot (art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz spełniał wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., wierzyciel wykazał właściwą podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia, tj. § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 2001 r.),
- zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia z 2001 r. postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy chodzi o egzekucję należności powstałych z mocy prawa, których wysokość określono w orzeczeniu, tj. w tym przypadku w decyzji określającej kwotę wynikającą z długu celnego; decyzją taką była decyzja Naczelnika UC z dnia [...] marca 2008 r. a to oznaczało, że wierzyciel nie miał obowiązku kierowania do zobowiązanego upomnienia,
- w świetle art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. dyrektor izby celnej właściwy dla naczelnika urzędu celnego, który wydał decyzję, jest wierzycielem wynikających z tej decyzji obowiązków; nadto, z art. 19 § 5 u.p.e.a. wynika, że dyrektor izby celnej jest także organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych (z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości) w egzekucji należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów; według natomiast art. 22 § 2 u.p.e.a. organ właściwy miejscowo do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych ustala się na podstawie miejsca zamieszkania zobowiązanego, a to oznacza, że w niniejszej sprawie dla zobowiązanego zamieszkującego miasto L. właściwym organem egzekucyjnym był Dyrektor ICL, stąd tytuł wykonawczy został zatem wystawiony przez właściwego wierzyciela, tj. Dyrektora ICW i skierowany do właściwego miejscowo oraz rzeczowo organu egzekucyjnego, tj. Dyrektora ICL,
- tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2008 r. spełnia niezbędne wymogi wskazane w art. 27 u.p.e.a., w szczególności podano w podstawie prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej decyzję określającą należności objęte tytułem - orzeczenie z dnia 7 marca 2008 r. (pole 30) oraz akt normatywny stanowiący podstawę do jego wydania - ustawę z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (pole 29); pozostałe elementy tytułu wykonawczego, takie jak nr PESEL, czy imiona ojca i matki lub też data urodzenia zobowiązanego są elementami fakultatywnymi i nie są niezbędne z punktu widzenia art. 27 u.p.e.a.
4. Na powyższe postanowienie Strona wniosła zażalenie z dnia [...] września 2008 r., zarzucając nie rozpoznanie istoty sprawy przez nie odniesienie się w sposób właściwy do przedstawionych zarzutów. W zażaleniu w szczególności powtórzono zasadniczo argumenty zawarte w zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podniesiono okoliczność nierozpatrzenia złożonych zarzutów w zakreślonym terminie, błędne zastosowanie § 13 pkt 1 rozporządzenia z 2001 r., podpisanie tytułu wykonawczego przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania Dyrektora ICW, niepowołanie w ramach podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku przepisów Ordynacji podatkowej oraz WKC i niesprecyzowanie przepisów Prawa celnego, błędną interpretację art. 27 u.p.e.a. poprzez zaliczenie wskazanych przez Stronę elementów tytułu wykonawczego do kategorii elementów fakultatywnych.
Nadto, według Strony decyzja Naczelnika UC nie jest decyzją deklaratoryjną lecz konstytutywną o czym świadczą stwierdzenia organu celnego o ustalaniu wartości celnej importowanego towaru i z tej przyczyny doręczenie upomnienia zobowiązanemu było konieczne.
Strona wywodziła również, że w przypadku tożsamości organu egzekucyjnego i wierzyciela brak jest racjonalnego uzasadnienia prawnego, aby ten sam podmiot zasięgał i oczekiwał od siebie stanowiska w sprawie zarzutów na prowadzone przez siebie postępowanie egzekucyjne.
5. Dyrektor ICW postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2008 r.
Podkreślił, że: zaległość wynikająca z decyzji z dnia [...] marca 2008 r. nie została przez zobowiązanego uregulowana, była wymagalna, nie nastąpiło wstrzymanie wykonania tej decyzji mimo wniesionego odwołania, co oznaczało dopuszczalność wyegzekwowania kwoty z niej wynikającej; dług celny oznaczał przy tym nałożony na osobę obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych, który powstał z mocy prawa co znosiło wymóg doręczenia upomnienia; nie podziela argumentacji Strony, że ustawodawca wymaga aby wierzyciel jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazywał w tytule wykonawczym zarówno decyzję, jak i wszystkie wymienione w niej przepisy albowiem treść decyzji na podstawie której wystawiony był tytuł wykonawczy jest zobowiązanemu znana.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu stwierdzającego, że tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2008 r. został podpisany przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania Dyrektora ICW organ odwoławczy stwierdził, iż zarzut ten nie był podnoszony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wobec czego nie może być przedmiotem badań w postępowaniu zażaleniowym.
6. W skardze z dnia [...] maja 2009 r. na postanowienie Dyrektora ICW z dnia [...] marca 2009 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie:
- art. 33 pkt 1 u.p.e.a. przez wystawienie tytułu wykonawczego w sytuacji nieistnienia obowiązku w postaci długu celnego,
- art. 15 u.p.e.a. przez niedoręczenie pisemnego upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego oraz niewłaściwe zinterpretowanie i zastosowanie § 13 pkt 1 rozporządzenia z 2001 r.,
- art. 33 pkt 10 u.p.e.a. przez niespełnienie wymogów wskazanych w art. 27 u.p.e.a. w przedmiocie poprawności wypełnienia tytułu wykonawczego,
- art. 34 § 1 w związku z art. 17 u.p.e.a. przez wydanie stanowiska wierzyciela, mimo iż dyrektor izby celnej jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym,
- art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: K.p.a.) w związku z art. 29 u.p.e.a. przez podpisanie tytułu wykonawczego oraz postanowień przez osobę do tego nieupoważnioną,
- naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. przez nie zweryfikowanie przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej,
- naruszenie art. 34 § 3 u.p.e.a. przez nie wydanie postanowienia przez Dyrektora ICL o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na nie wyrażenie stanowiska przez wierzyciela w terminie 14 dni w stosunku do zgłoszonych zarzutów,
- art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 10 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez zaniechanie faktycznego wyjaśnienia sprawy i dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, pobieżny, z jednoczesnym zaniechaniem wypowiedzenia się Strony w sprawie przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.
Skarżący w obszernym uzasadnieniu powtórzył argumentację prezentowaną w postępowaniu egzekucyjnym, dołączając do skargi powoływane w zarzutach potwierdzenie uiszczenia kwoty 681,20 zł w dniu 10 maja 2005 r.
7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ICW podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wyjaśnił, że wskazana przez Skarżącego okoliczność uiszczenia ww. kwoty dotyczyła uiszczenia należności wykazanych w zgłoszeniu celnym z dnia [...] maja 2005 r. (cła i podatków), nie zaś niezaksięgowanej kwoty długu celnego określonej decyzją z dnia [...] marca 2008 r.
Ponadto, w świetle zarzutu podpisania tytułu wykonawczego przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania Dyrektora ICW zwrócił uwagę, że w świetle postanowień statutu izby celnej do komórki egzekucji należy między innymi prowadzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie powierzonym dyrektorowi izby celnej, a także współpraca z innymi organami i instytucjami w zakresie prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Nadto, dyrektor izby celnej kieruje pracą przy pomocy zastępcy (zastępców), głównego księgowego, naczelników wydziałów, kierowników referatów i innych pracowników zatrudnionych na samodzielnych stanowiskach. Dyrektor ICW stwierdził, że z dniem 1 stycznia 2006 r. powierzył J. C. pełnienie obowiązków Naczelnika Wydziału Egzekucji i Likwidacji Towarów w Izbie Celnej w W.. Natomiast aktem powołania z dniem 1 marca 2007 r. powołał wskazaną osobę na stanowisko Naczelnika ww. Wydziału. Osoba ta z racji zajmowanego stanowiska była więc upoważniona do podpisywania między innymi tytułów wykonawczych. Ich wystawianie, zgodnie z regulaminem organizacyjnym Izby Celnej w W. należy do zadań ww. Wydziału. Uprawnienie to zostało dodatkowo potwierdzone w karcie zakresu obowiązków i uprawnień tej osoby z dnia 1 marca 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie a zarzuty w niej zawarte były chybione.
I. W rozpoznanej sprawie przedmiotem zaskarżenia było postanowienie Dyrektora ICW z dnia [...] marca 2009 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] września 2008 r. wydane w ramach stanowiska wierzyciela. Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku Skarżącego, w stanie faktycznym sprawy w związku ze zgłoszonymi zarzutami dotyczącymi prowadzenia egzekucji administracyjnej dopuszczalne i konieczne zarazem było wydanie przez wierzyciela stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów w formie postanowienia przewidzianego w art. 34 § 2 w związku z § 1 i art. 17 § i § 1a u.p.e.a.
Postępowanie egzekucyjne prowadzono bowiem w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2008 r., który obejmował wyegzekwowanie obowiązku o charakterze pieniężnym w postaci niezaksięgowanej kwoty należności celnych wynikających z długu celnego określonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] marca 2008 r. w stosunku do P. A. zamieszkałego w L., w związku z przywozem ze Szwajcarii i dopuszczeniem do wolnego obrotu na terytorium Wspólnoty Europejskiej samochodu osobowego. Tego rodzaju obowiązek podlegał egzekucji administracyjnej mocą art. 2 § 1 pkt 8 lit. c u.p.e.a., wedle którego egzekucji takiej podlegają należności pieniężne wynikające z tytułu należności przywozowych, przez które rozumie się między innymi cła i opłaty o analogicznym charakterze należne przy przywozie towarów (art. 1a pkt 4a u.p.e.a.). Długiem celnym jest natomiast nałożony na osobę obowiązek uiszczenia między innymi należności przywozowych (ceł i innych opłat o podobnych skutkach, należnych przy przywozie towarów), które stosuje się do towarów określone zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi (art. 4 pkt 9 i pkt 10 tiret pierwsze WKC). Trafnie więc stwierdzono w postanowieniu z dnia [...] września 2008 r., że Dyrektor ICW był w opisanej sytuacji wierzycielem, a Dyrektor ICL organem egzekucyjnym.
Wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). W odniesieniu do obowiązków określonych w art. 2, czyli także opisanego wyżej obowiązku z jego § 1 pkt 8 lit. c, które wynikają z decyzji wydanej przez naczelnika urzędu celnego, wierzycielem jest właściwy dla tego naczelnika dyrektor izby celnej. Dla Naczelnika Urzędu Celnego w R. właściwym dyrektorem jest Dyrektor Izby Celnej w W..
Z kolei w egzekucji należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów, dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym (tj. organem uprawnionym do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze między innymi pieniężnym – art. 1a pkt 7 u.p.e.a.) uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, o czym stanowi art. 19 § 5 u.p.e.a. O tym jednak, czy w konkretnym przypadku dany dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym decydują przepisy o właściwości miejscowej. Mając więc na uwadze właściwość rzeczową dyrektorów izb celnych jako organów egzekucyjnych, określoną w art. 19 § 5 u.p.e.a., stwierdzić należało, że z uwagi na wyłączenie prowadzenie przez te organy egzekucji z nieruchomości, ich właściwość miejscową ustala się według reguł zawartych w art. 22 § 2 i § 3 u.p.e.a., tj. według miejsca zamieszkania zobowiązanego (lub siedziby w przypadku podmiotów nie będących osobami fizycznym) albo miejsca położenia składników majątku, jeśli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego według miejsca zamieszkania (siedziby) zobowiązanego. W tytule wykonawczym wierzyciel nie wskazał na jakikolwiek majątek zobowiązanego (część F tytułu wykonawczego). W konsekwencji dla zobowiązanego (P. A.) zamieszkującego miasto L. właściwym miejscowo organem egzekucyjnym był Dyrektor ICL.
Zadaniem Sądu nie mieliśmy zatem do czynienia z sytuacją, w której zachodziła tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego. Z tej przyczyny wywody Skarżącego zasadzające się na mylnym założeniu o istnieniu takiej tożsamości nie mogły świadczyć o wadliwości zaskarżonego postanowienia, w tym o naruszeniu art. 34 § 1 w związku z art. 17 u.p.e.a.
II. Zgodnie z art. 134 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Niniejsza sprawa dotyczyła zajęcia stanowiska przez wierzyciela, tj. Dyrektora ICW, w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów na prowadzenie przez Dyrektora ICL egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 kwietnia 2008 r. Zatem jej granice nie obejmują kwestii czynności, czy aktów, jakie powinien wydać lub też wydał organ egzekucyjny – Dyrektor ICL w ramach własnych kompetencji. Z tej przyczyny zarzuty skargi dotyczące naruszenia: art. 268a K.p.a. w związku z art. 29 u.p.e.a. z uwagi na podpisanie postanowienia Dyrektora ICL z dnia [...] września 2008 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów przez osobę do tego nieupoważnioną, art. 29 § 1 u.p.e.a. przez nie zweryfikowanie przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej, art. 34 § 3 u.p.e.a. na skutek niewydania przez Dyrektora ICL postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego mimo niewyrażenia stanowiska przez wierzyciela w terminie 14 dni w stosunku do zgłoszonych zarzutów, jako odnoszące się do materii niemieszczącej się w granicach niniejszej sprawy, nie mogły być przedmiotem oceny Sądu. Z powodów więc oczywistych nie mogły jednocześnie świadczyć o wadliwości zaskarżonego postanowienia wydanego przez wierzyciela, tj. postawienia Dyrektora ICW z dnia [...] marca 2009 r.
III. W ocenie Sądu wierzyciel prawidłowo uznał, iż zarzut nieistnienia obowiązku nie zasługiwał na uwzględnienie. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym miał bowiem źródło w decyzji Naczelnika UC z dnia [...] marca 2008 r. i były nim należności pieniężne wynikające z tytułu należności przywozowych, a ściślej rzecz ujmując brakująca kwota cła stanowiąca składową długu celnego w przywozie. Przywołana decyzja funkcjonowała w obrocie prawnym i była wykonalna mimo złożonego od niej odwołania. W świetle art. 244 WKC odwołanie się od decyzji organów celnych nie wywołuje skutku w postaci wstrzymania jej wykonania. Obowiązek w niej określony kwalifikował się przy tym do egzekucji administracyjnej, o czym była już wyżej mowa (art. 2 § 1 pkt 8 lit. c u.p.e.a.). Decyzja, jak wynika z jej treści, w płaszczyźnie merytorycznej rozstrzygała w trybie art. 220 WKC o retrospektywnym zaksięgowaniu (tzw. księgowanie a posteriori) brakującej części kwoty długu celnego jako wielkości wyrażonej różnicą między wysokością prawnie należną w ramach procedury celnej dopuszczenia samochodu do wolnego obrotu a kwotą cła faktycznie zarejestrowaną i uiszczoną w ramach przyjętego zgłoszenia celnego z dnia [...] maja 2005 r. na zasadzie samoobliczenia dokonanego przez dłużnika celnego, tj. P. A.. Stąd powoływanie się przez Skarżącego w zarzutach z dnia 9 maja 2008 r. oraz w skardze na okoliczność dokonania już wpłaty długu celnego w dniu 10 maja 2005 r. nie mogło stanowić o nieistnieniu obowiązku wynikającego z ww. decyzji, a więc wydanej ponad 3 lata później niż data dokonania wpłaty wskazanej przez Skarżącego i w dodatku decyzji o kwocie brakującego długu celnego w stosunku do wysokości prawnie należnej. Dyrektor ICW nie naruszył zatem art. 33 pkt 1 u.p.e.a. prawidłowo uznając, iż egzekwowany obowiązek istnieje.
IV. Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia prawa także w ocenie przez wierzyciela zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. na skutek – jak twierdzi Skarżący - wadliwej wykładni i zastosowania § 13 pkt 1 rozporządzenia z 2001 r. Po pierwsze, zupełnie chybione było stanowisko Skarżącego, że decyzja z dnia [...] marca 2008 r. stanowiąca podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego miała charakter konstytutywny. W szczególności o takim jej charakterze nie mogły świadczyć przywołane przez Stronę stwierdzenia organu celnego w postaci: "wartość celną ustalono", "ustalono wartość celną", "ustaloną wyżej wartość celną". Zwroty tego rodzaju odnosiły się wyłącznie do sposobu, w jaki organ celny dokonał wyliczenia wartości celnej importowanego samochodu. Były więc wyrazem wyłącznie czynności dokonanej przez ten organ, jego ustaleń faktycznych. W żaden sposób nie mogły zatem świadczyć o charakterze obowiązku wyrażonego tą decyzją. Po drugie, charakter decyzji deklaratoryjny lub konstytutywny wynika z norm materialnoprawnych dotyczących danego obowiązku. W świetle zaś przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego dotyczących powstania długu celnego (Rozdział 2 Działu VII) w przywozie dług taki powstaje w wyniku dopuszczenia do wolnego obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym (w tym cłu), a momentem jego powstania jest chwila przyjęcia zgłoszenia celnego, o czym stanowi art. 201 ust. 1 lit a i ust. 2. W takim przypadku dług celny powstaje więc na skutek zaistnienia wskazanego wyżej zdarzenia, z którym przepisy celne wiążą powstanie długu celnego. Z tej przyczyny decyzja orzekająca o wysokości kwoty długu celnego nie powoduje jego powstania (nie tworzy go), lecz wyłącznie wskazuje na wysokość długu, który już powstał ipso iure (z mocy samego prawa). Stąd decyzja z dnia [...] marca 2008 r. miała charakter decyzji potwierdzającej jedynie istnienie długu celnego w zakresie, w jakim nie został on pierwotnie zaksięgowany. Po trzecie, zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2001 r. wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach określonych w § 13 tego rozporządzenia. Ten ostatni przepis stanowi w pkt 1, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Jeśli zatem dochodzona należność pieniężna wynika np. z decyzji, wówczas nie jest konieczne doręczenie upomnienia przed uruchomieniem postępowania egzekucyjnego. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznanej sprawie. Podstawa do wystawienia tytułu wykonawczego miała bowiem źródło w niewykonanym obowiązku o charakterze pieniężnym, który wynikał ze wskazanej wyżej decyzji Naczelnika UC. Nie wystąpiła więc konieczności doręczenia upomnienia dla prawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego, a tym samym do naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. i § 13 pkt 1 rozporządzenia z 2001 r.
Na marginesie jedynie Sąd dodaje, że § 13 pkt 1 rozporządzenia z 2001 r. ma zastosowanie do wszelkich orzeczeń z których wynika należność pieniężna podlegająca egzekucji administracyjnej, a więc także aktów mocą których dany obowiązek powstaje (np. decyzji konstytutywnych). Szersze uzasadnianie tego poglądu wykracza jednak poza tę sprawę, jako że w stanie faktycznym mieliśmy do czynienia z obowiązkiem powstałym z mocy prawa nie zaś z mocy decyzji.
V. Nie wystąpiły także podstawy do tego, aby podzielić zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 u.p.e.a. W ocenie Sądu wierzyciel prawidłowo przyjął, że zarzuty egzekucyjne zgłoszone przez zobowiązanego w zakresie braku wskazania w tytule wykonawczym w polach 11, 12 i 14 odpowiednio imienia ojca, matki, daty urodzenia i numeru PESEL zobowiązanego są elementami fakultatywnym i ich brak nie stanowi o naruszeniu wymogów płynących z art. 27 u.p.e.a. W tym względzie zauważyć należało, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2, który wskazuje na sposób identyfikowania zobowiązanego, w przypadku osób fizycznych w tytule wykonawczym podaje się imię i nazwisko zobowiązanego oraz jego adres. Tylko zatem te elementy są konieczne i niezbędne przy sporządzeniu tytułu wykonawczego. Z punktu widzenia zatem zarzutu zawartego w art. 33 pkt 10 u.p.e.a. we wskazanym zakresie tylko ich brak oznaczałby sporządzenie tytułu z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wspomnieć przy tym można, że w uwadze do sposobu wypełniania tytułu wykonawczego zawartej w jego wzorze, prawodawca wprost wskazał, że tytuł wykonawczy powinien zawierać dane określone w art. 27 u.p.e.a., a w pozostałym zakresie wypełnianym przez wierzyciela (w tym części A pola 11, 12, 14) wierzyciel podaje dane będące w jego posiadaniu. Stąd dane tego rodzaju, dodatkowo identyfikujące osobę zobowiązanego, można zaliczyć do fakultatywnych, a w każdym razie ich brak nie czyni tytułu wykonawczego wadliwym w punktu widzenia art. 27 u.p.e.a.
Ponadto, Dyrektor ICW słusznie uznał, że spełniony został wymóg wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Zgodnie z art. 3 § 1 w związku z art. 2 § 1 pkt 8 lit. c u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do należności pieniężnych wynikających z tytułu należności przywozowych, gdy wynikają one z decyzji właściwych organów. Skoro w stanie faktycznym rozpoznanej sprawy decyzją stanowiącą podstawę do przymusowego wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym (retrospektywnie zarejestrowanego długu celnego) była decyzja Naczelnika UC z dnia [...] marca 2008 r. , to tym samym ta decyzja stanowiła podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Jej przywołanie w polu 30 tytułu wykonawczego czyniło zadość dyspozycji art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Wskazanie natomiast w polu 29 tytułu wykonawczego ustawy – Prawo celne wiązało się z podaniem - zgodnie z zakresem tego pola - aktu normatywnego stanowiącego podstawę do wydania orzeczenia (w tej sprawie: decyzji) w oparciu o które istniała podstawa do egzekwowania w drodze przymusu administracyjnego wynikającego z niej obowiązku i nie wymagało doprecyzowania jednostek redakcyjnych tego aktu. Bez wątpienia przepisy tej ustawy stanowiły formalnoprawną podstawę wydanej decyzji. Z uwagi przy tym na wydaną decyzję, doręczoną zobowiązanemu, nie było niezbędne przywoływanie w tym zakresie wszystkich przepisów, które legły u podstaw jej wydania.
VI. Odnośnie do podniesionego przez zobowiązanego na etapie zażalenia od postanowienia wierzyciela z dnia [...] września 2008 r. dodatkowego zarzutu podpisania tytułu wykonawczego przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania Dyrektora ICW, wierzyciel prawidłowo przyjął, iż zarzut ten jako nie zgłoszony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie mógł być oceniony w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym). Dzieje się tak z tego powodu, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany może zgłosić w określonym terminie – 7 dni. Zarzuty zgłoszone po tym czasie jako spóźnione nie mogą być zatem przedmiotem analizy. Nota bene w aktach sprawy Dyrektor ICW zawarł dodatkowo informację, wskazując na akt powołania z dnia 1 marca 2007 r., że J. C. była Naczelnikiem Wydziału Egzekucji i Likwidacji Towarów w Izbie Celnej w W. i z racji zajmowanego stanowiska była upoważniona do załatwiania spraw egzekucyjnych, w tym podpisywania tytułów wykonawczych.
Wspomnieć jednocześnie trzeba, że w piśmie z dnia 9 maja 2008 r. Skarżący postawił wprawdzie zarzut związany z brakiem umocowania osoby, która złożyła podpis na tytule wykonawczym, ale dotyczył on tej części w ramach której doszło do nadania klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. Klauzulę taką nadaje organ egzekucyjny, a zatem zarzut ten nie był tożsamy z zarzutem postawionym w zażaleniu z dnia 13 września 2008 r. dotyczącym reprezentowania wierzyciela jako wystawcy tytułu wykonawczego. Wprawdzie Dyrektor ICW zajmując stanowisko jako wierzyciel nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu o nadaniu klauzuli wykonalności przez - w ocenie zobowiązanego - nieuprawnioną osobę, tj. J. W., niemniej jednak uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia, a to z tej przyczyny, że w przedmiocie tak postawionego zarzutu wierzyciel nie jest w stanie się w ogóle merytorycznie wypowiedzieć. Jak już wspomniano klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej nadaje organ egzekucyjny. Dzieje się to zatem poza sferą uprawnień i możliwości kontrolnych wierzyciela. Wierzyciel pozbawiony jest zatem możliwości oceny, czy tego rodzaju czynność została dokonana przez właściwie umocowaną osobę. Za ten element odpowiada więc organ egzekucyjny. Niezależnie od tego wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutu zawartego w art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., a tak kwalifikowałby się wskazany zarzut, nie jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. Z tych przyczyn ocena zasadności postawionego zarzutu pozostawiona jest w gestii organu egzekucyjnego.
VII. W ocenie Sądu nie doszło w rozpoznanej sprawie do naruszenia przepisów postępowania wymienionych w skardze, tj. art.7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w taki sposób, aby miało to istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko tego rodzaju wada stanowiłaby podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wierzyciel wskazał w sposób dostateczny na ustalenia jakie zostały przez niego poczynione i ocenę prawną tych ustaleń. Nie miał przy tym obowiązku wyznaczenie Stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie, jako że wymóg ten dotyczy decyzji a nie postanowień. Poza tym Skarżący nie wykazał w skardze, aby przywołana okoliczność wpłynęła lub mogła wpłynąć w istotny sposób na wynik sprawy.
VIII. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. W oparciu o ten przepis Sąd orzekł zatem jak w sentencji. Oddalenie skargi stało na przeszkodzie do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony o zwrot kosztów (art. 209 a contrario P.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło