III SA/Wa 997/07
PostanowienieWSA w Warszawie2008-05-13
Skład orzekający: Sylwester Golec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka w likwidacji, która zawiesiła działalność gospodarczą i nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata)?Ratio decidendi
Spółka w likwidacji, która wykazała brak dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Jednakże, prawo pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym również zwolnienie od kosztów sądowych) nie jest zasadne, jeśli istnieje potencjalna możliwość poprawy sytuacji finansowej spółki, np. poprzez wynajem posiadanych lokali użytkowych lub wyegzekwowanie należności od dłużników.Stan faktyczny
Spółka A. S.A. w likwidacji wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w sprawie dotyczącej podatku VAT. Spółka wskazała na brak środków finansowych, zawieszenie działalności i brak wynagrodzenia likwidatora. Pomimo przedstawienia dokumentów finansowych i wyjaśnień dotyczących sytuacji majątkowej, sąd uznał, że spółka wykazała jedynie przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (ustanowienie adwokata), a nie w zakresie całkowitym, ze względu na potencjalne źródła przychodu z posiadanych lokali użytkowych.Rozstrzygnięcie
Przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA – Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S.A. w P. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S.A. w P. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia decyzji określającej podatek od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata 2. odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
A. S.A. w likwidacji (zwana dalej "skarżącą") wnioskiem z dnia 18 listopada 2007 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżąca złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr. W jego uzasadnieniu wskazano, że spółka znajduje się w likwidacji od sierpnia 2003 roku, a w styczniu 2004 roku zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Spółka nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, jej likwidator od trzech lat nie pobiera wynagrodzenia za pracę, dlatego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w pełni uzasadniony. Skarżąca nie posiada rachunków bankowych, nie sporządza bilansu ze względu na zawieszenie działalności, jej kapitał zakładowy wynosi 510.000 złotych. Wskazano też, że dokładny opis sytuacji skarżącej został przedstawiony we wniosku z dnia 28 maja 2007 roku.
Strona skarżąca w wykonaniu wezwania WSA w Warszawie - Referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2008 r. nadesłała kopie deklaracji CIT-2 za okres od września do grudnia 2007 roku, kopie deklaracji VAT–7 za miesiące od września do grudnia 2007 roku, kopie bilansu oraz rachunku zysków i strat oraz wyjaśniła, że kopie zeznania podatkowego za 2007 rok przedstawi po jego złożeniu w Urzędzie Skarbowym.
Ponadto oświadczyła, że od 1 stycznia 2008 r. nie otrzymuje czynszu z tytułu najmu dwóch lokali użytkowych. Lokal znajdujący się na ulicy [...] był wynajmowany do 31 grudnia 2007 roku i obecnie likwidator poszukuje dzierżawcy. Firma M. T. wynajmująca lokal przy ulicy [...] od kilku miesięcy nie płaci zobowiązań, dlatego wypowiedziano jej umowę, natomiast drugi podmiot wynajmujący ten lokal zobowiązał się do regulowania zobowiązań i zaległości od drugiego kwartału 2008 roku. Skarżąca wyjaśniła, że wysokość czynszu, który płaci M. Spółdzielni Mieszkaniowej w P. nie uległa zmianie, a od 1 stycznia 2008 r. spółka nie ma możliwości regulowania czynszu dlatego zobowiązania będą się powiększać. Ponadto spółka nie jest w stanie wyegzekwować wierzytelności wobec Przedsiębiorstwa E. w P., ponieważ firma ta spłaca obecnie zaległości podatkowe. Możliwość egzekucji wierzytelności może pojawić się dopiero od drugiego kwartału 2008 r. Ponadto w okresie od 1 stycznia do 5 lutego 2008 roku z powodu braku dochodu skarżąca nie regulowała zobowiązań względem dłużników.
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2008 r. Referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Strona skarżąca w sprzeciwie z dnia 15 marca 2008 r. oświadczyła, że w okresie od 1 stycznia do 10 marca 2008 r. spółka nie otrzymała żadnego dochodu, żadnej kwoty pieniężnej z tytułu czynszu. Strona podniosła, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania ponieważ lokali użytkowych będących majątkiem spółki nie można sprzedać. Lokal na ul. [...] nie jest od 1 stycznia 2008 r. wynajęty podobnie jak i część lokalu przy ul. [...] Środki finansowe z od Regionalnego Stowarzyszenia [...] w P., obecnie jedynego najemcy, najwcześniej wpłyną w drugiej połowie kwietnia 2008 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej - p.p.s.a.), zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Z tym obowiązkiem strony powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu niepodejmowania żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 p.p.s.a.).
W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W rozpoznawanej sprawie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, tj. w zakresie całkowitym.
W ocenie Sądu przyznanie Skarżącej prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, tj. w całości nie jest zasadne. Nie da się bowiem wykluczyć iż sytuacja finansowa Skarżącej ulegnie poprawie, w związku np. z wynajmem lokali będących jej własnością lub wyegzekwowaniem należności od dłużników Skarżącej.
Wskazać należy, iż Spółka posiada majątek w postaci dwóch lokali użytkowych. Lokale te są potencjalnym źródłem przychodu – mogą zostać ponownie wynajęte. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, iż lokal na ul. [...] nie przynosi przychodów. Ponadto, jak Strona wskazała w sprzeciwie, Regionalne Stowarzyszenie [...] miało uregulować należności wobec Skarżącej w kwietniu 2008 r.
Strona przedstawiła także deklaracje z których wynika, że w 2007 r. osiągnęła dochód w wysokości 6 756,46 zł. Wykazywała również w 2007 r. podatek od towarów i usług z tytułu dostawy towarów i świadczenia usług.
Z drugiej strony dokonując oceny danych zawartych we wniosku uznać należy, iż jej sytuacja finansowa wypełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w związku z czym, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Spółka wykazała bowiem, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z jej oświadczeń wynika, że od grudnia 2004 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie posiada środków finansowych i ciążą na niej zobowiązania. Z tych też względów Sąd uznał, iż Skarżąca wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Zasadne jest zatem ustanowienie dla Skarżącej profesjonalnego pełnomocnika. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło