III SAB 140/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2004 r. sprawy ze skargi B. na bezczynność Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej oddala skargę Pismem z dnia 26 września 2003r. B. zwróciła się do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej o podjęcie działań w celu przeciwdziałania wprowadzenia do obrotu finansowego kwoty 522.507,50 zł pochodzącej z nielegalnego źródła przez administracyjny organ egzekucyjny –Naczelnika Urzędu Skarbowego W. . W dniu 5 listopada 2003r. Spółka wniosła zażalenie do tego samego organu zarzucając w nim bezczynność polegającą na nie podjęciu działań w związku z pismem z dnia 26 września 2003r.. Następnie wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego datowaną 19 grudnia 2003r., zarzucając Generalnemu Inspektorowi Kontroli Skarbowej bezczynność i niepodjęcie czynności mających na celu załatwienie sprawy, o której mowa w piśmie z dnia 26 września 2003r.. W odpowiedzi na skargę wniesionej w dniu 27 sierpnia 2004r. Minister Finansów poinformował, że skarżącej Spółce wielokrotnie już były udzielane wyjaśnienia odnośnie wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym kwoty 522.507,50 zł, a kwestie stanowiące przedmiot pisma z dnia 26 września 2003r. były niejednokrotnie badane przez Izbę Skarbową w W. i Ministra Finansów. Ostatnio Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej odpowiedział Spółce pismem z dnia 29 marca 2004r.. Zatem zarzut, jakoby Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej pozostawał w bezczynności, uznał za bezzasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W rozpatrywanej sprawie została wniesiona skarga na bezczynność Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, który zdaniem skarżącej Spółki nie podjął działań w zakresie objętym pismem z dnia 26 września 2003r., którego przedmiot dotyczył wprowadzenia do obrotu finansowego, pochodzącej z nielegalnego źródła kwoty 522.507,50 zł, przez administracyjny organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego W. . Przed przystąpieniem do oceny zasadności skargi rozważenia wymaga dopuszczalność jej wniesienia do sądu. Zakres działania sądów administracyjnych został określony w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z § 2 przywołanego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Przepis ten w pkt 4 zawiera odmienną regulację niż będący jego odpowiednikiem art. 16 ust. 1 pkt 4 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Pominięto w nim bowiem użyte w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA i odnoszące się do pojęć uprawnień i obowiązków słowa: "przyznanie, stwierdzenie albo uznanie". Orzecznictwo NSA wskazuje, że czasownikowe określenia "przyznanie, stwierdzenie albo uznanie", rozpatrywane z kategorią uprawnienia bądź obowiązku, były w nim traktowane jako kwalifikatory przesądzające o dopuszczalności skargi na akty i czynności z zakresu administracji publicznej inne niż wskazane w pkt 1-3. Rezygnacja z tych kwalifikatorów rozszerzyła nieco zakres kontroli sprawowanej przez sądy. Niemniej jednak, ze względu na użyte w ustawie kryteria, trudno jest dokładnie scharakteryzować tę kategorię działań administracji (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2004, s. 21 i 22). Zauważyć przy tym należy, że poprzednio obowiązująca ustawa o NSA nie zawierała przepisu odpowiadającego treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ze wskazanych wyżej względów wydaje się, iż dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące dopuszczalności skargi na czynności z zakresu administracji publicznej inne niż postanowienia i decyzje wskazane w art. 16 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o NSA nie może być wprost przeniesione na grunt nowych regulacji. Przechodząc do rozpatrzenia niniejszej sprawy niezbędne jest ustalenie, czy działania, jakie powinien w niej podjąć Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, mieszczą się w kategorii czynności ujętych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. czy organ ten miał obowiązek podjąć działanie dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w określonym terminie. Dla potrzeb udzielenia odpowiedzi na to pytanie należy wywód poprowadzić, wychodząc od regulacji kodeksu postępowania administracyjnego, przyznających prawo do wniesienia skargi, której przedmiotem może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227). Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia skargi jest jej załatwienie bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca (art. 237 § 1 k.p.a.). Tak więc przytoczone przepisy nakładają na organy administracji obowiązek załatwienia skargi w wyznaczonym terminie, przy czym rozpatrzenie skargi jest niewątpliwie czynnością mieszczącą się w zakresie ich zadań. Treść skargi decyduje o charakterze działań, jakie należy podjąć celem prawidłowego jej rozpatrzenia. Skarżąca Spółka zażądała przeciwdziałania wprowadzeniu przez administracyjny organ egzekucyjny do obrotu finansowego kwoty 522.507,50 zł, pochodzącej z nielegalnego źródła. Przedmiot skargi wskazuje, iż winna być ona rozpatrzona w trybie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999r. Nr 54, poz. 572 ze zm.). Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 pkt 15 do zakresu kontroli skarbowej należy kontrola resortowa jednostek organizacyjnych administracji celnej, podatkowej oraz kontroli skarbowej podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, w tym urzędu obsługującego tego ministra. Natomiast art. 3 pkt 5 tej ustawy stanowi, że kontrola skarbowa obejmuje również zapobieganie i ujawnianie przestępstw, o których mowa w art. 228-231 Kodeksu karnego, popełnianych przez osoby zatrudnione lub pełniące służbę w jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Zarzut skargi wymagał podjęcia czynności mających na celu sprawdzenie, czy miało miejsce zdarzenie w niej wskazane. Obowiązek ten ciążył na organie kontroli skarbowej, a jego zaniechanie mogło prowadzić do naruszenia praw skarżącej Spółki. Skoro zatem bezczynność w załatwieniu skargi, polegająca na uchylaniu się od czynności, do wykonania której zobowiązuje przepis ustawy, może skutkować naruszeniem interesów wnoszącego skargę, nie można odmówić temu ostatniemu poszukiwania ochrony swych praw przed sądem. Z tego względu należało uznać dopuszczalność niniejszej skargi. Nie bez znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi pozostaje też, iż przy obecnej regulacji prawnej (vide wyżej) nie ma znaczenia kwestia formy załatwienia sprawy indywidualnej. Rozpatrując zaś słuszność skargi stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółka uzyskała odpowiedź w sprawie przedstawionej Generalnemu Inspektorowi Kontroli Skarbowej w piśmie z dnia 26 września 2003r.. Znajdująca się w aktach korespondencja nie pozostawia wątpliwości, iż odpowiedź została zawarta w piśmie z dnia 25 marca 2004r.. Otóż w dniu 29 października 2003r. Minister Finansów zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w W. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie objętej skargą Spółki B. z dnia 26 września 2003r.. Dyrektor Izby Skarbowej odpowiedzi udzielił w dniu 25 listopada 2003r.. Z kolei Minister Finansów m. in. w oparciu o tę odpowiedź przedstawił stanowisko w sprawie wyegzekwowania kwoty 522.507,50 zł w piśmie z dnia 25 marca 2004r., w którym wprawdzie wskazał tylko na skargę Spółki z dnia 5 września 2003r. (taka skarga też była złożona), ale nie zmienia to faktu, iż zawierało ono wyczerpujące wyjaśnienie problemu podniesionego w skardze z dnia 26 września 2003r.. Brak wskazania daty drugiej ze skarg nie dyskwalifikuje czynności poprzedzających odpowiedź na skargi i nie oznacza jej nie załatwienia. Obie skargi, aczkolwiek odmiennie ujmują przedstawiany w nich problem, to de facto dotyczą tej samej kwestii, a mianowicie wyegzekwowania kwoty 522.507,50 zł. Skoro zatem skarżący otrzymał stanowisko Ministra Finansów w zakresie objętym skargą z dnia 26 września 2003r., przed dniem rozpoczęcia rozprawy, nie ma podstaw do uznania, że pozostawał on w bezczynności i tym bardziej nakazanie rozpatrzenia skargi. Skarga została rozpatrzona przez właściwy organ, gdyż Minister Finansów jest organem kontroli skarbowej w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o kontroli skarbowej, jest też właściwy do sprawowania zwierzchniego nadzoru i kontroli przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez wierzycieli i organy egzekucyjne w zakresie egzekucji należności pieniężnych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.