III SAB/Wa 1/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w S. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w sprawie rozpoznania wniosku postanawia odrzucić skargę Pismem z 30 grudnia 2008 r. Skarżąca – M. sp. z o.o. z siedzibą w S. wniosła skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w załatwieniu jej wniosku z 1 lipca 2008 r. o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. na okoliczność odmowy przeprowadzenia w 2007 r. działań kontrolnych wobec spółki C. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Przedstawiając dotychczasowy stan sprawy wskazał, że adresatem wspomnianego wniosku był Naczelnik [...] Skarbowego w L. i w tym też organie został on złożony. Przesłano go następnie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., a ostatecznie do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (i dodatkowo do wiadomości Dyrektora Izby Skarbowej w W.), który to wniosek Skarżącej przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. celem załatwienia zgodnie z właściwością. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wniosek ten przekazał z kolei Dyrektorowi Izby Skarbowej w W., który zwrócił go organowi przekazującemu. Jak bowiem ustalono Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadził w tym okresie postępowanie podatkowe wobec Skarżącej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, że podniesione przez nią zarzuty powinny być zatem rozpatrzone w toku prowadzonego postępowania. O powyższym poinformowany został pełnomocnik Skarżącej. W dniu 4 listopada 2008 r. podczas spotkania z pracownikami Izby Skarbowej w W. pełnomocnik Skarżącej zgłosił do protokołu ustne ponaglenie na bezczynność: - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w przedmiocie odmowy przeprowadzenia w 2007 r. kontroli podatkowej w spółce C. oraz - Dyrektora Izby Skarbowej w rozpatrzeniu wniosku z 1 lipca 2008 r. Ponaglenie na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej przekazano następnie Ministrowi Finansów, który pismem z [...] grudnia 2008 r. stwierdził, że zarzut dotyczący bezczynności jest bezprzedmiotowy. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił ponadto, że wspomniany wniosek w części, w jakiej zawierał zarzuty dotyczące nienależytego wykonywania zadań przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. potraktowany został – podobnie jak ponaglenie na jego bezczynność - jako skarga w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Skargę tę pismem z 4 grudnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej oddalił z uwagi na fakt, że została wniesiona przez osobę trzecią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, orzekając w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) (1) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) (2) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Skarga na bezczynność organu jest więc dopuszczalna tylko w takim zakresie, w jakim przysługuje skarga na decyzję administracyjną, postanowienie, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, inne niż wymienione akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz na interpretację indywidualną. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w rozpatrzeniu wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W.. Kwestie związane ze zgłaszaniem wniosków dowodowych w postępowaniu podatkowym reguluje art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W literaturze (B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz, TNOiK 2007, tom II, s. 289) przyjmuje się, że przepis ten zapewnia realizację wyrażonej w art. 123 Ordynacji podatkowej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, a konkretnie jej udziału w ustaleniu stanu faktycznego sprawy podatkowej będącej przedmiotem postępowania. Oznacza to, że prawo zgłaszania wniosków dowodowych przysługuje stronie w trakcie prowadzonego wobec niej postępowania podatkowego (podkr. Sądu). Tymczasem z akt niniejszej sprawy nie wynika, by postępowanie takie toczyło się przed Dyrektorem Izby Skarbowej w W. Wynika z nich natomiast, że postępowanie podatkowe wobec Skarżącej prowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r.). Zasadnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił mu - celem rozpatrzenia w toku prowadzonego postępowania - zgłoszony przez nią wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka. Zarzut bezczynności w załatwieniu wniosku o przeprowadzenie dowodu można by więc ewentualnie postawić organowi prowadzącemu postępowanie, w trakcie którego wniosek ten złożono, a zatem Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S., a nie Dyrektorowi Izby Skarbowej. Nawet jednak gdyby hipotetycznie założyć, iż zarzut ten postawiono organowi właściwemu to i tak nie mógłby on odnieść zamierzonego skutku, gdyż jak wywiedziono wcześniej zaskarżenie bezczynności organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności oraz interpretacji indywidualnych, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Omówionemu wyżej, a wynikającemu z art. 188 Ordynacji podatkowej prawu strony do żądania przeprowadzenia dowodu odpowiada obowiązek organu podatkowego ustosunkowania się do tego żądania, a zatem dokonania oceny czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy oraz – w razie oceny pozytywnej – przeprowadzenie żądanego przez stronę dowodu. Jeżeli zaś organ ustali, że zgłoszone żądanie dotyczy okoliczności już ustalonej wyczerpująco innymi dowodami odmawia jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie organu co do dowodu przybiera formę postanowienia, na które nie służy samoistny środek zaskarżenia. Zarzuty odnoszące się do tego postanowienia strona będzie bowiem mogła podnieść w odwołaniu. W ten sam sposób (odwołanie) będzie ona mogła bronić się przed bezczynnością organu w rozpatrzeniu zgłoszonego żądania. Postanowienie w przedmiocie dopuszczenia wniosku dowodowego strony nie mieści się zatem w katalogu aktów wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., które podlegają kontroli sądu administracyjnego. W efekcie przedmiotem skargi nie może stać się również bezczynność organu w wydaniu tego postanowienia. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż pismo Skarżącej z 1 lipca 2008 r. – w części w jakiej zarzuca ona nienależyte wykonywanie zadań przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., mogło być zakwalifikowane (co też Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uczynił) wyłącznie jako skarga złożona w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Jak się podkreśla w literaturze (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 829) skarga jest prawnym środkiem obrony i ochrony interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego ani też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Skarga jest równocześnie odformalizowanym środkiem społecznej kontroli działania administracji publicznej podejmowanej w interesie jednostkowym lub publicznym. Słusznie też jako skargi na działalność potraktowane zostały, zgłoszone do protokołu (a nazwane ponagleniem) zarzuty dotyczące bezczynności Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz Dyrektora Izby Skarbowej. O sposobie załatwienia tych skarg Skarżącą zawiadomiono odpowiednio pismem Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2008 r. i pismem Ministra Finansów z [...] grudnia 2008 r. Odnosząc się do powyższego Sąd zważył, iż ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy zgodnie z oczekiwaniem skarżącego, jak i w przypadku nieudzielenia mu odpowiedzi, nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Sąd kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie wskazanym w ustawie, a opisana część aktywności administracji nie została wymieniona w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99; ONSA 2001/1/27, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2004 r. sygn. akt IV SA 1992/03, niepubl.). Z tych przyczyn skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a.