III SAB/Wa 13/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Katarzyna Nartanowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie rozpoznania zażalenia 1) zobowiązuje Dyrektora Izby Skarbowej w W. do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 roku, nr [...], w terminie miesiąca od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. oddalił zarzuty F. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") z dnia [...] czerwca 2015 r., w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...] , z uwagi na złożenie ich z uchybieniem terminu. Pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 28 lipca 2015 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie. Powyższe zażalenie składało się z jednej, nieopatrzonej podpisem wnoszącego, strony. Do zażalenia nie załączono pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie pełnomocnika do występowania w sprawie w imieniu Spółki. Dyrektor Izby Skarbowej w W. pismem z dnia 25 sierpnia 2015 r., po zapoznaniu się z powyższym zażaleniem, na podstawie art. 33 § 3, art. 63 § 2 i art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej jako "K.p.a."), wezwał pełnomocnika Spółki do usunięcia wyżej opisanych braków formalnych w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, poprzez nadesłanie stosownego pełnomocnictwa wraz z dowodem uiszczenie opłaty skarbowej oraz nadesłanie podpisanego egzemplarza zażalenia. W ww. piśmie zawarte zostało pouczenie, iż nieusunięcie wskazanych braków w terminie spowoduje pozostawienie zażalenia bez rozpoznania. Pełnomocnik Skarżącej do pisma z dnia 7 września 2015 r., stanowiącego odpowiedź na powyższe wezwanie załączył, złożone z siedmiu stron zażalenie z dnia 28 lipca 2015 r. (każda ze stron została opatrzona podpisem pełnomocnika) oraz poświadczony za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa z dnia 11 grudnia 2014 r., wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po przeanalizowaniu treści nadesłanych dokumentów stwierdził, że zażalenie przesłane przy piśmie z dnia 7 września 2015 r. różni się od zażalenia z dnia 28 lipca 2015 r. złożonego w tym samym dniu za pośrednictwem poczty. W przekonaniu organu powyższa różnica wynikała z faktu zawarcia dodatkowego akapitu na pierwszej stronie zażalenia, którego brak było w pierwotnym dokumencie. Tym samym uznał je za pismo nowe w sytuacji, gdy zażalenie nadesłane przy piśmie z dnia 7 września 2015 r. nie było tożsame z zażaleniem z dnia 28 lipca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. pismem z dnia 19 października 2015 r., poinformował Spółkę o pozostawieniu bez rozpoznania, stosownie do art. 64 § 2 K.p.a. zażalenia z dnia 28 lipca 2015 r. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. wobec nieusunięcia braku formalnego w postaci uzupełnienia podpisu pod złożonym zażaleniem. Pełnomocnik Skarżącej w dniu 4 listopada 2015 r. wniósł do Ministra Finansów, zażalenie z dnia 30 października 2015 r., na bezczynność w postaci pozostawienia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. pisma Skarżącej z dnia 28 lipca 2015 r. bez rozpoznania. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., uznał za nieuzasadnione zażalenie z dnia 30 października 2015 r. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. , polegającą na pozostawieniu bez rozpoznania, pismem z dnia 19 października 2015 r., zażalenia pełnomocnika Spółki, wniesionego na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów z uwagi na wniesienie ich z uchybieniem terminu. Skarżąca pismem z dnia 10 lutego 2016 r. wniosła skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. w postaci pozostawienia bez rozpoznania zaskarżonego postanowienia oddalającego zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego w zakresie ww. tytułów wykonawczych z uwagi na złożenie ich według organu z uchybieniem terminu. Spółka zarzuciła niezasadne zastosowanie art. 64 § 2 K.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż dokument przez nią nadesłany, będący odpowiedzią na wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie stanowi prawidłowego uzupełnienia zażalenia z dnia 28 lipca 2015 r., podczas gdy dodatkowe 5 wersów zażalenia (umieszczone na końcu pierwszej strony przedmiotowego pisma), nie mogą stanowić o zamknięciu dla strony drogi do sprawiedliwego rozpoznania jej sprawy, zważywszy na brak ich istotności. Mając na uwadze powyższe wniosła o zobowiązanie Dyrektora Izby Skarbowej w W. do merytorycznego rozpoznania sprawy, oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu Spółka stanęła na stanowisku, że organ błędnie przyjął, iż pismo stanowiące uzupełnienie braku, do którego wezwał jest pismem nowym, zważywszy na fakt, iż zawiera ono dodatkowy akapit, którego nie obejmowało pismo pierwotne, w sytuacji kiedy pismo stanowiące uzupełnienie braku zawiera w swoim zakresie treść, która widnieje w zażaleniu z dnia 28 lipca 2015 r. W jej ocenie z natury rzeczy nie możliwe jest zrobienie identycznej kopii pisma, które przecież znajduje się w aktach sprawy. Tym samym za nieistotny uznała dodatkowy akapit znajdujący się w piśmie wtórnym, nie wpływający w żadnej mierze na wolę strony zawartą w piśmie pierwotnym. Reasumując stwierdziła, że pozostawienie przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenia bez rozpoznania stanowi zbyt daleko idące zignorowanie wymogu uwzględniania słusznego interesu stron, pogłębiania zaufania stron do władzy publicznej, a także ukierunkowanie się w stronę najdalej posuniętego formalizmu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym piśmie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. Według art. 63 § 2 K.p.a., podanie, w tym zażalenie, powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jak wynika z art. 63 § 3 k.p.a., podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym niż wskazanie adresu wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Pozostawienie podania bez rozpoznania nie przybiera procesowej formy postanowienia, nie przysługuje więc na nie zażalenie. Przysługuje na nie natomiast, zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale NSA z dnia 3 września 2013 r., I OPS 2/13, skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Kontrola sądowa pozostawienia podania (odwołania, zażalenia) bez rozpoznania sprowadza się więc do ustalenia i oceny, czy organ zasadnie, czy niezasadnie nie załatwił sprawy administracyjnej (a więc czy był bezczynny, czy też o jego bezczynności nie może być mowy). Wymaga to oceny prawidłowości pozostawienia podania bez rozpoznania. W rozpoznanej sprawie Skarżąca wniosła zażalenie w jednostronicowym piśmie bez podpisu, obejmującym nazwę "zażalenie", przedmiot i zakres zaskarżenia (k. [...] akt adm.). Do pisma nie załączono pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki. Na skutek wezwania organu do usunięcia braków formalnych (k. 88 akt adm.), Skarżąca przedłożyła pismo na 7 stronach, obejmujące na stronie 1 tożsame elementy, jak w piśmie dotkniętym brakami, w postaci: nazwy "zażalenie", przedmiotu i zakresu zaskarżenia oraz jeden dodatkowy akapit w postaci wymienienia przepisów, których naruszenie zarzucała (k. [...] akt adm.). Na kolejnych stronach znalazło się uzasadnienie zażalenia. Każda strona zawierała podpis pełnomocnika Skarżącej. Do pisma załączono pełnomocnictwo. W takich okolicznościach organ stwierdził, że istnienie tego dodatkowego akapitu wyklucza możliwość uznania, że mamy do czynienia z tym samym pismem. Pismo podpisywane w wyniku wezwania do usunięcia braków formalnych ma być bowiem jednobrzmiącą kopią, a nie pismem nowym. Sąd nie podziela stanowiska organu co do kwalifikacji pisma Skarżącej jako nowego pisma. W rozpoznanej sprawie zażalenie Skarżącej było dotknięte brakami w zakresie podpisu i pełnomocnictwa i tego dotyczyło wezwanie do usunięcia braków formalnych. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca przedłożyła pełnomocnictwo i podpisane zażalenie. Nie można więc twierdzić, że do usunięcia braków formalnych nie doszło, a więc zażaleniu nie można było nadać dalszego biegu. Oceny Sądu nie zmienia fakt, że zażalenie złożone w odpowiedzi na wezwanie organu zawierało 1 dodatkowy akapit na jego 1 stronie oraz że zostało złożone wraz z uzasadnieniem. Jak wiadomo, środki zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym ogólnym nie muszą zawierać uzasadnienia, wystarczy jeśli z nich wynika, że strona jest niezadowolona z decyzji lub postanowienia (art. 128 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Nie więc żadnej różnicy, gdy chodzi o kwestię nadania biegu, czy zażalenie zawiera jakieś zarzuty bądź wnioski, czy też stanowi jedynie wyraz niezadowolenia strony z postanowienia, nie ma znaczenia, czy zawiera ono uzasadnienie, czy nie. Zawsze bowiem sprawa musi być rozpatrzona po raz drugi w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym), niezależnie od treści środka zaskarżenia i stopnia jego szczegółowości. Oznacza to, zdaniem Sądu, że te dodatkowe elementy w zażaleniu Skarżącej w postaci dodatkowego akapitu zawierającego wymienienie przepisów, których naruszenie Skarżąca zarzucała, czy uzasadnienia – są nieistotne i jako takie pozostają bez znaczenia dla oceny, czy mamy do czynienia z tożsamym pismem. Podmiot i przedmiot zaskarżenia były tożsame i to wystarcza, zdaniem Sądu, dla uznania, że zażalenie Skarżącej powinno otrzymać dalszy bieg. Odmienne ujęcie tej kwestii jest, zdaniem Sądu, przejawem nadmiernego, niczym nieuzasadnionego rygoryzmu procesowego i jako takie nie mogło zyskać aprobaty Sądu. Z tego powodu Sąd uznał, że nierozpatrzenie sprawy w sytuacji, gdy pismu należał nadać bieg wobec usunięcia jego braków formalnych, a tego nie uczyniono pozostawiając je bez rozpatrzenia, podlega kwalifikacji jako bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 3 p.p.s.a. Dlatego Sąd skargę uwzględnił i na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia zażalenia w terminie miesięcznym od doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku). W razie uwzględnienia skargi na bezczynność Sąd ma obowiązek stwierdzić, czy bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd stwierdza, że bezczynność w rozpoznanej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Kwestia, jak powinien postąpić organ w sytuacji, gdy w wyniku wezwania do usunięcia braków formalnych otrzymuje pismo nieco różniące się pod względem formalnym od pierwotnego – nie jest uregulowana w przepisach prawa. Ustalenia w tym względzie poczyniono więc na podstawie orzecznictwa, a właściwie jednego z wyroków tutejszego Sądu z dnia 5 czerwca 2013 r., I SA/Wa 250/13. Problem ten niewątpliwie wymagał, zdaniem Sądu, nieco bardziej wnikliwej analizy, ale nie oznacza to, że przyjęcie takiego poglądu, jak zaprezentowany przez organ, oznaczał stan bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu było to zwykłe, a nie kwalifikowane, naruszenie prawa procesowego. Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i koszty zastępstwa procesowego (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).