III SAB/Wa 13/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Baran po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2024 r. p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem datowanym na 17 grudnia 2025 r. M. S. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") wywiódł skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej jako: "organ") w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2024 r. Z akt postępowania administracyjnego nadesłanych przez organ wynika, że 14 maja 2025 r. drogą elektroniczną wpłynęło pismo skarżącego z prośbą o zaliczenie nadpłaty "z PIT za 2024 rok na PIT za 2025 rok". Następnie pismem z 29 maja 2025 r. Naczelnik US wezwał skarżącego o doprecyzowanie powyższego wniosku, poprzez wskazanie na jaki podatek oraz okres należy zaliczyć nadpłatę wynikającą z PIT-37 za 2024 rok. Wezwanie zostało odebrane 29 maja 2025 r. Skarżący pozostawił je bez odpowiedzi. Dnia 2 grudnia 2025 r. wpłynęło drogą elektroniczną pismo skarżącego, w którym zmienił wcześniejszą dyspozycję zwrotu i zwrócił się z prośbą "o zwrot nadpłaty 2.000 wynikająca z PIT-37 2024 na moje konto bankowe". Dnia 3 grudnia 2025 r. pracownik urzędu skontaktował się z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w W. - Panią D. D. - celem potwierdzenia aktualności zajęcia wierzytelności. Otrzymano informację, że zajęcia zostaną uchylone. Dnia 5 grudnia 2025 r. Naczelnik US wysłał wezwanie nr [...] do skarżącego celem aktualizacji rachunku bankowego, na druku ZAP-3. Dnia 5 grudnia 2025 r. wpłynęło drogą elektroniczną zgłoszenie aktualizacyjne ZAP-3, złożone przez skarżącego, z numerem rachunku bankowego. Następnie ze względu na brak uchylenia zajęcia, dnia 11 grudnia 2025 r. pracownik urzędu ponownie przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracownikiem Kancelarii Komornika Sądowego w W. Pani D. D. i ustalił, że zajęcia są aktualne, stąd nadpłatę z PIT-37 za 2024 rok w wysokości 2000,00 zł przekazano na zajęcie wierzytelności o numerze [...] dokonane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. Panią D. D. Dnia 16 grudnia 2025 r. organ wysłał do skarżącego zawiadomienie nr [...] o przekazaniu nadpłaty z PIT-37 za 2024 rok do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. Pani D. D. Następnie 17 grudnia 2025 r. do urzędu drogą elektroniczną wpłynęło ponaglenie zaadresowane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na bezczynność i przewlekłość działań Naczelnika US w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku PIT-37 za 2024 rok. Ponaglenie wraz ze stanowiskiem w sprawie organ przekazał do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. 22 grudnia 2025 r. Również dnia 17 grudnia 2025 r. do Naczelnika US, drogą elektroniczną, wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność działań Naczelnika US w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku PIT-37 za 2024 rok. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Dodatkowo badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo jest poprzedzone analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia, o których mowa w art. 58 § 1 p.p.s.a. Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, a więc załatwienie sprawy. W związku z powyższym, nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność przez organ postępowania w danej sprawie w sytuacji, gdy została ona załatwiona. Stanowisko takie wynika z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. Choć wskazana uchwała dotyczy wniesienia skargi na bezczynność po zakończeniu prowadzonego postępowania przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji ostatecznej, to jednak stanowi ona wskazówkę w zakresie koniecznego podejścia do sprawowania sądowej kontroli także w sprawach ze skarg na bezczynność inicjowanych po wydaniu nieostatecznego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Za takim wnioskiem przemawia cel takich skarg. Jest nim bowiem doprowadzenie do zwalczenia opieszałości organu administracji w zakresie prowadzonego postępowania i nadania sprawie należytego biegu, prowadzącego do merytorycznego jej zakończenia. To właśnie skarga na bezczynność (podobnie jak skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania) skierowana jest przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona. Tego typu tok rozumowanie NSA wyraziło w postanowieniu z 8 września 2023 r. o sygn. akt I OZ 361/23, gdzie wskazano, że o ile skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.), o tyle jej wniesienie po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna, w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy ocenić jako niedopuszczalne (postanowienie NSA z 24.1.2023 r., II OSK 1575/22; postanowienie WSA w Olsztynie z 23.3.2023 r., I SAB/Ol 4/23; postanowienia WSA w Lublinie z: 4.5.2023 r., II SAB/Lu 45/23; 10.5.2023 r., II SAB/Lu 70/23; postanowienie WSA w Łodzi z 10.5.2023 r., III SAB/Łd 13/23; postanowienie WSA we Wrocławiu z 29.5.2023 r., III SAB/Wr 215/23; postanowienia WSA w Gdańsku z: 6.6.2023 r., II SAB/Gd 66/23; 7.7.2023 r., II SAB/Gd 89/23, cbosa). Sąd doszedł do wniosku, że przytoczone orzecznictwo należy odnieść przez analogię również do skargi na bezczynność organu wniesionej po załatwieniu sprawy przez organ, jeżeli w dniu wniesienia skargi na bezczynność przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności miał charakter historyczny, bowiem organ załatwił sprawę innym aktem niż postanowienie lub decyzja. Ewentualny stan bezczynności kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, a skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia. Należy mieć na uwadze, że ocena wystąpienia każdego ze stanów opieszałości organu administracji dokonywana winna być przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi. Tak wiec jeśli w ocenianej sprawie, w momencie wniesienia skargi nie mógł występować zarzucany skargą stan bezczynności Naczelnika US, ponieważ w skutek rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 2 grudnia 2025 r. zostało uprzednio zakończone zawiadomieniem z 16 grudnia 2025 r., w którym poinformowano skarżącego o przekazaniu kwoty 2.000 zł nadpłaty z 30 kwietnia 2025 r. wynikającej z zeznania PIT-37 za 2024 r. na rzecz zajęcia dokonanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. na zajęcie wierzytelności z 12 lutego 2025 r. o numerze [...]. Wskazać należy także, że jeśli skarżący kwestionuje dokonane zajęcie komornicze, dysponuje odpowiednimi środkami prawnymi mającymi na celu ochronę praw dłużnika takimi jak skarga na czynności komornika, czy też powództwo przeciwegzekucyjne, które wynikają z przepisów kodeksu postępowania cywilnego, w związku z tym, że egzekucję prowadzi komornik sądowy. Organ podatkowy nie jest uprawniony do kwestionowania zajęcia egzekucyjnego dokonanego przez inny właściwy podmiot. Reasumując, stwierdzić należy, że skoro w chwili wniesienia skargi z 17 grudnia 2025 r., Naczelnik US załatwił już sprawę administracyjną poprzez wydanie zawiadomienia z dnia 16 grudnia 2025 r., to skarga winna podlegać odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn. Mając zatem na uwadze, że skarga nie mogła zrealizować stawianego jej celu, jakim jest zwalczanie bezczynności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.