III SAB/Wa 17/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie wydania odpisów postanowień, dokumentów i udzielenia wyjaśnień zgodnie z wnioskami z 25 stycznia i 4 lutego 2025 r. oraz rozpoznania złożonego w sprawie ponaglenia z 5 marca 2025 r. na bezczynność Naczelnika w sprawie tych wniosków postanawia odrzucić skargę. Wnioskiem z 25 stycznia 2025 r. A.S. (dalej "Skarżąca" lub "Strona"), reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.(dalej "Naczelnik" lub "Organ") o przesłanie postanowień o: 1. powstaniu zaległości podatkowej w kwocie 18.189 zł z [...] grudnia 2021 r., 2. kwocie 1.009 zł z zaliczenia z [...] maja 2022 r. kwoty 18.189 zł, 3. przekazaniu z rachunku egzekucyjnego [...] lutego 2022 r. kwoty 17.180 zł. (16.125 zł + 1.055 zł.), 4. zaliczeniu [...] sierpnia 2021 r. kwoty 6.793 zł na zarządzenie zabezpieczenia z [...] sierpnia 2021 r., 5. powstaniu zaległości 6.793 zł. po złożeniu 25 października 2021 r. za 06/2021 r., 6. zaliczeniu [...] września 2021 r. kwoty 2.072 zł na zarządzenie zabezpieczenia z [...] sierpnia 2021 r., 7. powstaniu zaległości 2.072 zł po złożeniu 25 października 2021 r. korekty deklaracji VAT za 07/2021 r., 8. zaliczeniu [...] października 2021 r. kwoty 1.205 zł na zarządzenie zabezpieczenia z [...] sierpnia 2021 r., 9. powstaniu zaległości 1.205 zł. po złożeniu 25 października 2021 r. korekty deklaracji VAT za 08/2021 r., 10. przeksięgowaniu kwoty 204,19 zł z wpłaty z 2 lutego 2021 r. w wysokości 418 zł na PIT-4 za 01/2020 r., 11. zaliczeniu [...] marca 2022 r. na rachunek depozytowy kwoty 13,99 zł, 12. zaliczeniu [...] marca 2022 r. na rachunek depozytowy kwoty 22.825 zł, 13. zaliczeniu [...] marca 2022 r. na rachunek depozytowy kwoty 2.395,59 zł, 14. zaliczeniu [...] czerwca 2022 r. na rachunek depozytowy kwoty 46 zł, 15. zaliczeniu [...] listopada 2020 r. na rachunek depozytowy kwot 7.277 zł, 17.180 zł, 2.927 zł, 16. zaliczeniu [...] stycznia 2021 r. na rachunek depozytowy kwoty 7.999 zł, 17. zaliczeniu [...] marca 2021 r. na rachunek depozytowy kwoty 4.253 zł, 18. zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2021 r. w związku ze złożonymi 26 lipca 2021 r. zarzutami, 19. zaliczeniu [...] listopada 2020 r. zwrotu podatku w wysokości 16.125 zł + 1.055 zł na zajęcia zabezpieczające. W odpowiedzi na wniosek z 25 stycznia 2025 r. Naczelnik, pismem z 4 lutego 2025 r., stosownie do żądania wskazanego w pkt 2, przesłał postanowienie z [...] maja 2022 r. w sprawie zaliczenia nadpłaty wraz z urzędowym poświadczeniem doręczenia postanowienia. W zakresie pkt 1, 5, 7 oraz 9 wniosku Organ wskazał, że przedmiotowe zaległości powstały w wyniku skorygowania deklaracji i w takim przypadku przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują wydawania postanowień w przedmiocie powstania zaległości podatkowej. W odniesieniu do punktu 10 wniosku poinformowano pełnomocnika Strony, że na przeksięgowanie wpłaty z 2 lutego 2021 r. w wysokości 204,19 zł z wpłaty w wysokości 418,00 zł nie było wydane postanowienie. Wpłata ta została zaksięgowana 31 marca 2022 r. na poczet zaliczki w PIT-4 za kwiecień 2021 r. Odnosząc się do pkt 3, 4, 6, 8, 11-17, 19 wniosku Organ wskazał, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje wydawania postanowień w przedmiocie zaliczenia uzyskanych środków na poczet dochodzonych zobowiązań lub zabezpieczanych przyszłych zobowiązań. Ponadto Organ poinformował pełnomocnika Skarżącej, iż szczegółowe zestawienia kwot uzyskanych w toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego wobec Strony zostało przedstawione w piśmie z 17 maja 2023 r. W nawiązaniu do pkt 18 wniosku Naczelnik poinformował, iż organ egzekucyjny nie zawieszał postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z uwagi na okoliczność, iż Strona złożyła zarzuty po upływie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Pismo z 4 lutego 2025 r. zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej tego samego dnia. Wnioskiem z 4 lutego 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wystąpił do Naczelnika o udzielenie dodatkowych informacji. W piśmie tym pełnomocnik wystąpił o postanowienie i udzielenie wyjaśnień dotyczących operacji na kwotach 1.009 zł i 17.180 zł, nawiązując do pkt 2 swojego wniosku z 25 stycznia 2025 r., i informacji wskazanych w decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "Dyrektor") z [...] kwietnia 2024 r. Pełnomocnik wystąpił również o postanowienia dotyczące operacji na wskazanych w tym piśmie kwotach nawiązując do pkt 10 swojego wniosku z 25 stycznia 2025 r. oraz informacji zawartych w decyzji Dyrektora z [...] kwietnia 2024 r. W odpowiedzi na wniosek z 4 lutego 2025 r. Naczelnik, pismem z 5 marca 2025 r., poinformował pełnomocnika Skarżącej, że odpowiedź na żądania zawarte we wniosku została udzielona już wcześniej. Pismo zostało doręczone 5 marca 2025 r. pełnomocnikowi Skarżącej. W dniu 5 marca 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł do Naczelnika ponaglenie. Ponaglenie wraz z aktami sprawy, Naczelnik przekazał Dyrektorowi przy piśmie z 12 marca 2025 r. (wpływ do Izby - 13 marca 2025 r.), celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Pismem z 24 marca 2025 r. pełnomocnik Strony wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Naczelnika w przedmiocie wydania odpisów postanowień, dokumentów i udzielenia wyjaśnień zgodnie z wnioskami z 25 stycznia i 4 lutego 2025 r. oraz rozpoznania złożonego w sprawie ponaglenia z 5 marca 2025 r. na bezczynność Naczelnika w sprawie tych wniosków. Postanowieniem z [...] kwietnia 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi Skarżącej 14 kwietnia 2025 r.) Dyrektor uznał ponaglenie z 5 marca 2025 r. za bezprzedmiotowe. Naczelnik w odpowiedzi na skargę wskazał, że nie dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, a ponaglenie pełnomocnika Skarżącej jest bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. W przedmiotowej skardze Strona zarzuciła Naczelnikowi bezczynność w zakresie trzech grup spraw, tj.: 1) w zakresie wydania odpisów postanowień, dokumentów i udzielenia wyjaśnień, o które Strona wystąpiła wnioskami z 25 stycznia i 4 lutego 2025 r., a które – jak wynika z akt sprawy – zostały przez Naczelnika wydane i udzielone przed wniesieniem skargi; 2) w zakresie wydania odpisów postanowień, o które Strona wystąpiła wnioskami z 25 stycznia i 4 lutego 2025 r., których Naczelnik nie wydał, informując Skarżącą, że ich wydanie nie było wymagane przepisami prawa, 3) w zakresie rozpoznania złożonego w sprawie ponaglenia z 5 marca 2025 r. na bezczynność Naczelnika w sprawie wniosków z 25 stycznia i 4 lutego 2025 r. o wydanie odpisów postanowień, dokumentów bądź udzielenie wyjaśnień. W ocenie Sądu złożona przez Stronę skarga na bezczynność Naczelnika w ww. zakresach podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Ad. 1) Odnosząc się do zarzuconej Naczelnikowi bezczynności w zakresie pierwszego żądania, wskazać należy, że w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego, tj. w dniu 24 marca 2025 r., Strona dysponowała już wnioskowanymi postanowieniami, dokumentami i informacjami. Wynika to jednoznacznie z pism Naczelnika z 4 lutego 2025 r. i 5 marca 2025 r. Wyjaśnienia Organu zawarte w tych pismach Sąd uznaje za przekonujące i konkretne. Wobec powyższego Sąd wskazuje, że dnia 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, w której stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z powołanej uchwały jednoznacznie wynika, że skarga w przedmiocie bezczynności wniesiona po zakończeniu postępowania i wydaniu decyzji ostatecznej podlega odrzuceniu. Jest niedopuszczalna z tego względu, że w momencie wniesienia dotyczy stanu nieaktualnego (historycznego). Taka skarga przede wszystkim nie może osiągnąć zamierzonego rezultatu w postaci zdyscyplinowania organu do załatwienia sprawy, które już nastąpiło. Analogiczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21, zgodnie z którą skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W ocenie Sądu powyższe rozważania należy odnosić również do postępowań kończących się innymi niż decyzje rozstrzygnięciami administracyjnymi, w tym także załatwieniem żądania wnioskodawcy w drodze czynności materialno-technicznej (np. wydanie dokumentów i odpisów postanowień z akt sprawy). Odnosząc powyższe rozważania, do okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że skoro skarga została złożona do sądu administracyjnego już po otrzymaniu przez Stronę żądanych wyjaśnień, odpisów postanowień i dokumentów, a więc po ustaniu bezczynności na skutek załatwienia sprawy, to skarga w tym zakresie nie była dopuszczalna i podlegała odrzuceniu. Celem skargi na bezczynność nie jest samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej. Ad. 2) Przechodząc do zarzuconej Naczelnikowi bezczynności w zakresie drugiego żądania, obejmującego wydanie odpisów postanowień, których Naczelnik nie wydał, gdyż przepisy prawa nie przewidują obowiązku ich wydania, wyjaśnić należy, że bezczynność organu administracji ma miejsce, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie lub nie podejmuje wymaganych działań, np. nie wydaje decyzji, postanowienia lub nie dokonuje innej czynności. Jeśli przepis prawa nie nakłada na organ obowiązku wydania konkretnego postanowienia w danej sprawie, to brak tego postanowienia nie może być uznany za przejaw bezczynności. Wobec tego skarga wniesiona na bezczynność Naczelnika w zakresie wydania z akt sprawy takich nieistniejących postanowień jest bezprzedmiotowa, zwłaszcza, że Organ ten poinformował Stronę o braku podstawy prawnej do ich wydania. Ad. 3) Odnosząc się z kolei do zarzuconej Naczelnikowi bezczynności w zakresie trzeciego żądania, wskazać należy, że skarga na bezczynność Naczelnika w zakresie rozpoznania złożonego w sprawie ponaglenia z 5 marca 2025 r. nie mieści się w katalogu czynności i aktów poddanych kognicji sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Ponaglenie nie służy kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu wymuszenie na organie podatkowym załatwienie sprawy. Ponaglenie nie prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie kończy postępowania w sprawie, a także nie jest rozstrzygnięciem, na które przysługuje zażalenie (por. postanowienie WSA w Warszawie z 9 czerwca 2015 r., sygn. akt III SAB/Wa 15/15). Poczynione rozważania prowadzą zatem do wniosku, że w zakresie bezczynności w załatwieniu ponaglenia skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna. Skarga taka, jak wyjaśniono powyżej, jest bowiem dopuszczalna jedynie w przypadkach, gdy bezczynność dotyczy spraw, w których wydawane są postanowienia na które przysługuje zażalenie, albo postanowienia kończące postępowanie, jak również rozstrzygających sprawę co do istoty. Postanowienie wydane w sprawie wniesionego ponaglenia do tej kategorii się nie zalicza. Postanowienie to nie jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., i dlatego nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 145/12). Skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie ponaglenia z art. 141 § 1 O.p. nie jest żadnym z rozstrzygnięć podlegających właściwości sądu administracyjnego, to bezczynność organu w tym zakresie nie podlega właściwości sądu administracyjnego. Abstrahując od powyższego wskazać należy, że stosownie do art. 141 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, właściwym do rozpoznania złożonego w sprawie ponaglenia z 5 marca 2025 r. był Dyrektor, a zatem tym bardziej niezrozumiałe jest, dlaczego Strona zarzuciła bezczynność w tym zakresie Naczelnikowi, a nie Dyrektorowi. Zwłaszcza, że ponaglenie należy składać bezpośrednio do organu wyższego stopnia z pominięciem organu prowadzącego postępowanie, który uchybia terminom. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną.