III SAB/Wa 26/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. L. i Z. L. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie : wznowienia postępowania w przedmiocie bezczynności w sprawie wydania zaświadczenia p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 maja 2001r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB 149/00, ze skargi Z. L. i M. L. zobowiązał Prezesa ZUS do wydania w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia wyroku Sądu postanowienia w przedmiocie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę. Jednocześnie ww. orzeczeniem odrzucono skargę M. L.. Wnioskiem z 21 lutego 2005 r. M. i Z. L. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o "wzruszenie postępowania sądowego" zakończonego wyżej wskazanym orzeczeniem Sądu, twierdząc, że w toku tego postępowania: - nie przesłuchano świadków zgłaszanych przez stronę, - nie rozpatrzono dokumentów przez stronę przedstawionych. Strona skarżąca wniosła też o wzruszenie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] stycznia 2005r. nr [...]. W piśmie z 16 kwietnia 2005 r. skierowanym do WSA w Warszawie strona wniosła natomiast o rozpatrzenie ponowne od początku sprawy o sygn. akt III SA 1562/99, gdyż wyrok wydany w tej sprawie posłużył przestępstwu kradzieży [...] przez grupę przestępczą z udziałem [...]. Wyjaśniono też, że dotychczas organy nadzoru nie rozpatrzyły merytorycznie i technicznie problemu wad lokalu i nieprawidłowego rozliczenia inwestycji budowy lokalu przez Spółdzielnię "W." wobec zaistnienia nowego dowodu, jakim jest decyzja z [...] stycznia 2005r. Nr [...]. Do pisma załączono pełnomocnictwo, z którego wynika, iż M. L. udzieliła pełnomocnictwa swemu mężowi Z. L., w sprawie skargi z 21 lutego 2005r. w pełnym zakresie przed sądami i organami administracji państwowej i samorządowej oraz do pomyślnego zakończenia sprawy. W piśmie tym znajduje się również informacja, że Z. L. udzielił pełnomocnictwa adwokatowi G. L.. Strona skarżąca w piśmie z 16 września 2005r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu do sprecyzowania żądania zawartego w skardze o wznowienie postępowania (czy żąda uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia) oraz do uprawdopodobnienia okoliczności, iż skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie, przez wskazanie, z jakiej daty pochodzi decyzja o numerze [...], wymieniona w piśmie z 16 kwietnia 2005r., wyjaśniła, że żąda uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania spraw do ponownego rozpoznania z uwagi na: 1) nie rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i Naczelny Sąd Administracyjny żadnych wniosków zgłoszonych przez skarżących, a jedynie danie wiary nieprawdziwym wyjaśnieniom przedstawionym przez organy administracji; 2) fakt, iż strona nie była należycie reprezentowana, ufając, że "badanie przez sędziego będzie prowadzone na faktach prawdziwych", licząc na sprawiedliwe i korzystne dla niej rozstrzygnięcie problemu. Wyjaśniła ponadto, iż "poprzednio zastosowano mnogość różnego rodzaju sztuczek bezprawnych, co czyni sąd, a szczególnie sędziowie jako ludzie niezwykle nieetyczni – szczegóły zostały podane poprzednio – inne znajdują się dokumentach akt spawy i w dokumentach wyrzuconych z akt sprawy, a byłych, wysyłanych do Sądu i rejestrowanych w Sądzie". Podniosła też m.in., iż "jedyną rację posiada tylko urzędnik w gąszczu przepisów i artykułów na każdą okoliczność (wywiera presję przez natychmiast wymierzoną karę) i działanie tzw. automatów prawnych korzystnych dla urzędników powołujących się później na takie, a nie inne rozstrzygnięcia sędziów, można dojść do ostatecznego wniosku, iż urzędnika można porównać do zbójnika, któremu należy oddać to, co chce, gdyż zawsze wykonana zostanie egzekucja na obywatelu słabszym i zadziała prawo, a nie sprawiedliwość". Zaznaczyła dodatkowo, że występowanie o pomoc prawną z urzędu mija się z celem, gdyż działa ona na niekorzyść obywatela. Mimo, iż pomoc taką można zmienić, to nie przynosi to efektu. Stwierdziła, że obywatel jest traktowany przez urzędnika przedmiotowo i dochodzi do odmowy wydania zaświadczenia, gdyż urzędnik ma pewność, że sędzia, jak również organ sprawujący funkcję nadzoru stanie w obronie pracownika organu. W związku z tym strona skarżąca wyjaśniła, że liczy na pomyślne, kompleksowe rozstrzygnięcie problemów zgłoszonych i zlokalizowanych w ww. sygn. akt, a nie rozbiciu na kilka odrębnych spraw sądowych i "nękanie jej korespondencją poleconą ZPO". Poinformował też, że decyzja o numerze [...] została wydana [...] stycznia 2005r. W piśmie z 26 listopada 2005r. skierowanym wprawdzie do Ministra Finansów oraz informacyjnie przedstawionym WSA w Warszawie strona jako przesłankę wznowienia postępowania wskazała oczyszczenie przez NSA akt spraw z dokumentów, jednocześnie wnosząc o łączne rozpoznanie sprawy niniejszej z pozostałymi toczącymi się sprawami o sygn. akt III SA/Wa 1376/05, III SA/Wa 1377/05, VII SA/Wa 302/05, IV SA/Wa 65/05, Inf/S.1-041/209/05. W nawiązaniu do zobowiązania przez Sąd na rozprawie w dniu 6 grudnia 2005r. strony skarżącej do wskazania na piśmie m.in. podstaw do wznowienia postępowania nadesłano pismo z 19 grudnia 2005r., w którym jeszcze raz wskazano, iż w postępowaniu przed NSA nie przesłuchano świadków zgłaszanych przez stronę, nie rozpatrzono dokumentów przez stronę przedstawionych oraz oczyszczono akta z dokumentów. Podniesiono też, że NSA zawsze uwzględniał, jako wiarygodne wyjaśnienia urzędników państwowych, które jednakże wprowadzały NSA w błąd i podawały nieprawdę oraz mataczyły. Strona skarżąca wyjaśniła też, że decyzję z [...] stycznia o numerze [...] została jej doręczona 24 stycznia 2005r. oraz podniosła, że ze względu na opóźnienie w udostępnieniu akt sprawy nie jest w stanie przedstawić w terminie stosownych wyjaśnień, do których została zobowiązana. W piśmie procesowym z 24 lutego 2006r. skarżący działający w imieniu własnym i żony podtrzymał dotychczasową argumentację oraz wyjaśnił, że sprawy, o których połączenie wnosił, posiadają wieloletnie dokumenty, rozproszone po różnych teczkach sygnatur i niestanowiące całości, a w związku z tym rozpatrywanie oddzielnie każdego wątku dotyczącego tej samej osoby mija się z celem, gdyż brak całości argumentów i faktów. Wyjaśnił również, że często występuje czyszczenie akt, "z ich eliminacją lub przemieszczeniem do akt podręcznych zakładanych przez prowadzących sprawę funkcjonariuszy". ZUS dotychczas nie wyjaśnił i nie odpowiedział w ramach nadzoru, odnośnie kwestionowanych faktów, wprowadzających sąd w błąd, podtrzymując niesłusznie, iż funkcjonariusze ZUS wydając decyzję posiadają jedyną i absolutną rację, a wszelkie nowe fakty i kontekst czasowy są odrzucane przez jednostki nadzoru. W takim wypadku sędziowie są wprowadzani w błąd i powielają w uzasadnieniu wyroku błędy treściowe, nieposiadające pokrycia w rzeczywistości oraz kontekście czasowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, uwzględniając podnoszoną przez stronę skarżącą w rozpoznawanej sprawie argumentację, że instytucja wznowienia postępowania sądowego, która została przewidziana w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., służy wyeliminowaniu z obrotu prawomocnych orzeczeń sądowych, co do których zachodzą ustawowe przesłanki wznowienia postępowania, wskazane przez stronę, a nie do pomyślnego i kompleksowe rozstrzygnięcia doraźnych problemów strony skarżącej, także tych które wiążą się z wydanymi i już prawomocnymi orzeczeniami sądowymi. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 280 § 1 zd. 1 P.p.s.a., jak również stosownie do art. 281 P.p.s.a. w związku z art. 90 P.p.s.a., sąd administracyjny ma bowiem obowiązek w pierwszej kolejności zbadać - na posiedzeniu niejawnym, jak i na rozprawie, jeśli uzna, iż jej przeprowadzenie jest zasadne - czy został zachowany termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania oraz czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem w oparciu o przesłankę, która została wskazana przez stronę skarżącą, oraz czy właśnie ta przesłanka stanowi ustawową przesłankę do wznowienia postępowania. Dlatego też, aby w sprawie mogło dość do wznowienia postępowania, a tym samym do merytorycznego zbadania skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem konieczne jest wypełnienie jednego z warunków natury formalnej, o których mowa w przepisach: bądź w art. 271 P.p.s.a., bądź w art. 272 P.p.s.a., bądź też w art. 273 P.p.s.a. Z przepisami tymi wiążą się odpowiednie terminy do wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidziane w art. 272, art. 277, art. 278 P.p.s.a. W związku z treścią złożonej przez stronę skargi o wznowienie postępowania z 21 lutego 2005r., oraz stosownie do treści wyżej wskazanych pism procesowych, stanowiących jej uzupełnienie w zakresie zarzutów i argumentacji, należało przede wszystkim rozważyć, czy w sprawie dopuszczalne było wznowienie postępowania na mocy art. 271 pkt 2 P.p.s.a. (strona nie była należycie reprezentowana, lub pozbawiono ją możności obrony praw) i czy w związku z tym został zachowany termin do wznowienia postępowania przewidziany w art. 277 i 278 P.p.s.a., albo czy możliwe było wznowienie postępowania ewentualnie na podstawie art. 273 § 2 P.p.s.a. (późniejsze wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu) i czy w związku z tym został zachowany termin do wznowienia postępowania przewidziany w art. 278 P.p.s.a. W ocenie Sądu, popartej analizą akt sądowych, zachowany został termin z art. 278 P.p.s.a. w odniesieniu do wyżej rozważanych przesłanek, umożliwiających zdaniem strony skarżącej wznowienie postępowania. W chwili złożenia skargi o wznowienie nie minął pięcioletni okres od uprawomocnienia się ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 maja 2001r., co miało miejsce - stosownie do dyspozycji art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) - w dniu 24 maja 2001r., po upływie którego strona nie ma możliwości żądania wznowienia postępowania. Sąd zwraca jednak uwagę, iż samo dochowanie terminu z art. 278 P.p.s.a. nie oznacza, iż nie trzeba spełnić innych warunków prawem przewidzianych. Zgodnie z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, m.in. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli w skutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Nieważność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania musi istnieć w chwili wydania prawomocnego orzeczenia Sądu. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył w sprawie zakończonej wyrokiem z 24 maja 2001r., o sygn. akt II SAB 149/00, co do której domaga się wznowienia, wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i aby pełnomocnik ten został ustanowiony. Brak również przesłanek do twierdzenia, zarówno na podstawie akt sprawy, jak również stosownie do argumentacji zawartej w skardze o wznowienie postępowania oraz późniejszych pismach strony skarżącej związanych z nią ściśle, iż strona w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym była pozbawiona zdolności sądowej. W związku z tym nie można mówić o braku należytej reprezentacji strony w prowadzonym postępowaniu. Brak jest również podstaw prawnych, w świetle akt sprawy, do twierdzenia, iż w sprawie zakończonej wyrokiem z 24 maja 2001r. nie przesłuchano świadków, przedstawionych - jak twierdzi strona skarżąca - przez nią, a tym samym strona skarżąca była wskutek naruszenia przepisów prawa pozbawiona możności działania. Warto również wskazać, że postępowanie to dotyczyło bezczynności w sprawie wydania zaświadczania, a Sąd w kwestionowanym wyroku uwzględnił skargę Z. L., odrzucając jednocześnie skargę M. L. ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych. Nawet gdyby założyć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie uczynił zadość żądaniom strony w zakresie przesłuchania świadków (ale w świetle akt sprawy nie miało to miejsca, gdyż strona skarżąca nie składała stosownego wniosku), nie naruszało to przepisów prawa, obowiązujących w chwili wydawania skarżonego w trybie wznowienia postępowania wyroku. W świetle przepisów ustawy z 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny nie był ani uprawniony, ani zobowiązany do przesłuchania świadków zgłaszanych przez stronę, sprawując kontrolę legalności zaskarżonych do tego Sądu decyzji, postanowień i innych aktów wskazanych w dyspozycji art. 16 wyżej powołanej ustawy oraz skarg na bezczynność stosownie do art. 17 wskazanej wyżej ustawy o NSA. Z akt sprawy sądowej nie wynika ponadto, że strona przedłożyła Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokumenty, które nie zostały dopuszczone jako dowody w sprawie. Tym samym nie została spełniona ustawowa przesłanka z art. 271 pkt 2 P.p.s.a., na którą – poprzez argumentację przywołaną w skardze o wznowienia postępowania z 21 lutego 2005r. oraz pozostałych pismach zgłaszanych w sprawie - wskazuje strona skarżąca. W związku z tym, w świetle wyżej przywołanego art. 280 § 1 zd. 2 P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu, już z wyżej wskazanych względów. Zdaniem Sądu również decyzja, która została wydana po wydaniu prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001r., sygn. akt II SAB 149/00, nie może być podstawą do wznowienia postępowania na mocy art. 273 § 2 P.p.s.a. Stosownie do unormowań zawartych w tym przepisie podstawą wznowienia mogą być bowiem tylko takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały przed zakończeniem sprawy, w której ma nastąpić wznowienie postępowania. W orzecznictwie sądowym zwraca się również uwagę, iż środki dowodowe, które powstały po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie nie stanowią podstawy do wznowienia tego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2004r., OSK 446/04, publ. ONSAiWSA 2005/1/13). Wskazana przez stronę skarżącą decyzja nie jest ani okolicznością faktyczną, ani dowodem, które mogłyby być brane pod uwagę przy wznowieniu postępowania, gdyż nie została wydana przed zakończeniem sprawy sądowej, w której miało nastąpić wznowienie postępowania. Sąd zwraca także uwagę, odnosząc się do twierdzeń strony zawartych w pismach procesowych, że karty akt sądowych są ponumerowane w kolejności, co dowodzi, iż nie były z nich usuwane dokumenty. Akta administracyjne po uprawomocnieniu się orzeczenia sądowego odsyłane są natomiast do organu administracyjnego, który odpowiada za ich zawartość. Sąd w ramach badania przesłanek formalnych do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem nie jest uprawniony do rozstrzygania podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii usuwania dokumentacji z akt administracyjnych. W związku z przedstawionymi wyżej okolicznościami skład orzekający doszedł do przekonania, iż zasadne było odrzucenie skargi o wznowienie postępowania na mocy art. 280 § 1 w związku z art. 90 P.p.s.a. oraz w związku z art. art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i art. 273 § 2 P.p.s.a.