III SAB/Wa 34/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Trochim - Tuchorska, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2019 r. sprawy ze skargi F.S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w zakresie rozpoznania wniosku z dnia 9 lipca 2018 r. o wydanie kserokopii dokumentów oddala skargę F.S. – dalej Skarżąca – pismem z 9 lipca 2018 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – dalej "NUS" - z wnioskiem o wydanie kopii dokumentów potwierdzających datę darowizny i sumę darowizn w zakresie przekazanej na rzecz córki. Pismem z 17 lipca 2018 r. NUS poinformował Skarżącą, że na podstawie art. 293 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 800) – dalej "O.p." - indywidualne dane zawarte w deklaracjach oraz innych dokumentach składanych przez podatników objęte są tajemnicą skarbową i udostępniane są organom i osobom wymienionym w art. 298 ww. ustawy. Pismem z 13 marca 2019 r., Skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania, którą organ potraktował jako ponaglenie na niezałatwienie sprawy i przekazał je 7 maja 2019 r. Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. – dalej "DIAS" - celem rozpatrzenia. Pismem z 6 maja 2019 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu administracyjnego, zarzucając mu naruszenie art. 35 w zw. z art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm.), z uwagi na to, że organ nie udzielił odpowiedzi w terminie 7 dni. Odpowiadając na skargę NUS wniósł o odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi. Pismem z 12 sierpnia 2019 r. pełnomocnik Skarżącej poparł w całości skargę i dodatkowo wniósł o zobowiązanie organu do wydania w trybie art. 179 § 2 O.p. lub w trybie art. 306c O.p. postanowienia rozstrzygającego wniosek Skarżącej z 9 lipca 2018 r. o wydanie kopii dokumentów potwierdzających datę darowizny oraz sumę darowizny lub przekazanie go właściwemu urzędowi, wraz z pouczeniem, że od takiego postanowienia przysługuje zażalenie, a także o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu. W ocenie pełnomocnika odmowa wydania Skarżącej dokumentów z akt sprawy, czy też zaświadczeń skarbowych musi być orzeczona postanowieniem, na które służy zażalenie, czego organ nie uczynił, dlatego skarga jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga podlega oddaleniu. Skarżąca upatruje bezczynności organu w rozpoznaniu jej wniosku o wydanie kopii dokumentów potwierdzających datę darowizny oraz sumę darowizny przekazanej córce. Skarżąca kwestionuje sposób załatwienia sprawy przez organ, tj. wydanie jedynie pisma z 17 lipca 2018 r., zamiast postanowienia, na które przysługiwałoby Skarżącej zażalenie. Skarżąca w skardze oraz w piśmie uzupełniającym skargę podnosi zarzuty naruszenia przez organ podatkowy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisami Ordynacji podatkowej. W pierwszej kolejności wymaga zatem rozważenia kwestia w oparciu o jakie regulacje procesowe winien podlegać rozpatrzeniu wniosek Skarżącej o wydanie zaświadczenia w kontrolowanej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń uregulowane jest zasadniczo w dwóch aktach normatywnych: 1) w ustawie z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "K.p.a.") oraz 2) w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Przesądzające w tym względzie pozostaje stwierdzenie, czy określona sprawa jest objęta zakresem zastosowania Ordynacji podatkowej, czy też nie. Wynika to z treści art. 3 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII tego Kodeksu. Zatem jeżeli dana sprawa, będąca przedmiotem zainteresowania, jest objęta zakresem zastosowania Ordynacji podatkowej stosuje się do niej przepisy tej ustawy, z tym zastrzeżeniem, że zastosowanie znajdą w niej także przepisy działu IV, V i VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (lecz już nie działu VII tego Kodeksu - wydawanie zaświadczeń), natomiast jeżeli nie jest ona objęta zakresem zastosowania Ordynacji podatkowej, należy do niej w całości stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaświadczenie, o które ubiega się Skarżąca w kontrolowanym postępowaniu, dotyczy – spraw, w których zastosowanie znajdą przepisy działu VIIIa O.p. regulujące problematykę wydawania zaświadczeń. Przechodząc do merytorycznej oceny podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z art. 306a § 1 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie, o czym stanowi już art. 306a § 2 O.p., wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (art. 306a § 3 O.p.). Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy (art. 306a § 4). W przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2 O.p., organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 O.p.). Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2). Analiza przywołanych powyżej regulacji wskazuje, że zaświadczenie, a więc urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, wydaje się zawsze na wniosek, nie zaś z urzędu. Osobą, która może skutecznie ubiegać się o wydanie danego zaświadczenia nie jest przy tym – "każdy" - ale tylko ten kto ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się wobec tego, że jeżeli odrębne ustawy wprowadzają obowiązek urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, to wówczas organ podatkowy wydaje zaświadczenie uwzględniając w jego treści regulacje wynikające z odrębnych przepisów. Zaświadczenie jest wydawane również w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i wówczas w treści zaświadczenia znajduje odzwierciedlenie treść wniosku podatnika. Ustawową przesłanką uzyskania zaświadczenia, o której stanowi art. 306a § 2 pkt 2 O.p., jest zatem posiadanie przez wnioskodawcę własnego, indywidualnego "interesu prawnego". Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 560/06, CBOSA). Interes prawny podmiotu przejawia się tym, że wnosi on żądanie we własnym imieniu i ma roszczenie (o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku) wynikające z konkretnego przepisu prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego, należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana wydaniem zaświadczenia, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1854/08, CBOSA). W kontrolowanej sprawie nie zachodzi żadna z sytuacji określonych w art. 306a § 2 O.p., która uprawniałaby Skarżącą do domagania się wydania przez organ podatkowy zaświadczenia o żądanej przez nią treści. Skarżąca swoje żądanie, uzasadnia tym, że żądane dokumenty są niezbędne do prowadzenia sprawy sądowej. Tymczasem spełnienie tej przesłanki wymaga wskazania konkretnego przepisu prawnego dotyczącego wnioskodawcy, z którego wynikają dla niego określone prawa lub obowiązki. Taki stan rzeczy, w ocenie tutejszego Sądu, uzasadnia jednak przyjęcie istnienia po stronie Skarżącej co najwyżej interesu faktycznego, lecz nie interesu prawnego w uzyskaniu rzeczonego zaświadczenia. Organ podatkowy przeprowadził w sprawie postępowanie wyjaśniające i ustalił, że w organie nie odnotowano wpływu żadnego zeznania bądź zgłoszenia w sprawie umów darowizn pomiędzy Skarżącą (darczyńcą) a A.P. (obdarowaną), nie toczyło się żadne postępowanie, a zatem stwierdził, że Skarżąca nie była stroną żadnego postępowania, ani też podatnikiem, czemu dał wyraz w piśmie z 17 lipca 2018 r., powołując się na treść art. 293 § 1, art. 298 i art. 299 O.p. Zgodnie z treścią art. 293 § 1 O.p. tajemnicę skarbową stanowią indywidualne dane zawarte w deklaracjach oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów. Zakres przedmiotowy danych objętych tajemnicą obejmuje również informacje podatkowe przekazywane organom podatkowym przez wszelkie podmioty składające te informacje. Obowiązkiem przestrzegania tajemnicy skarbowej objęci są zgodnie z art. 294 O.p. - pracownicy organów podatkowych. Tajemnica skarbowa nie tylko ogranicza możliwość wykorzystywania danych zawartych w aktach objętych tą tajemnicą, lecz także uprawnia do udostępnienia tych danych jedynie podmiotom ściśle określonym przez prawo a wymienionych w art. 298 O.p., w którym nie mieści się matka podatnika. Skarżąca we wniosku podała, iż dokumenty potwierdzające datę i sumę darowizny są niezbędne do prowadzenia sprawy sądowej. Jeżeli rzeczywiście dane, jakie znajdują się w posiadaniu Urzędu Skarbowego są niezbędne w związku ze sprawą sądową, to takie informacje w myśl art. 298 O.p. mogą być udzielone Sądowi, przed którym taka sprawa toczy się. Jak wynika z twierdzeń Skarżącej nie jest ona stroną związaną z konkretnym zobowiązaniem podatkowym, nie wykazała aby toczyło się postępowanie podatkowe które chociażby pośrednio dotyczyło osoby Skarżącej, a które miałoby związek z zakresem informacji żądanym we wniosku o wydanie zaświadczenia. Ponadto, jak wskazano wyżej organ podatkowy ustalił, że Skarżąca nie była stroną żadnego postępowania. W myśl art. 133 O.p. stroną w postępowaniu podatkowym jest każdy, kto żąda czynności organu podatkowego, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu działanie organu podatkowego chociażby pośrednio dotyczy. Pojęcie "strony" zostało określone dokładnie w art. 134 § 1 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następcy prawni, a także osoby trzecie wymienione w art. 110-117 tj. rozwiedziony małżonek podatnika, członek rodziny podatnika współdziałający z podatnikiem w wykonywaniu działalności gospodarczej, nabywca przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części osoba, której imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą posługiwał się podatnik, dzierżawca nieruchomości, wspólnik spółki cywilnej, jawnej, a także komandytowej nie będący komandytariuszem, członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej oraz osoba prawna powstała w wyniku podziału innej osoby prawnej. Pojęcie strony w postępowaniu podatkowym określają oba wspomniane przepisy tu art. 133 i art. 134 O.p. W tym stanie rzeczy pod pojęciem "każdy" w rozumieniu art. 133 O.p. należy rozumieć tylko podmioty wymienione w art. 134 związane z konkretnym zobowiązaniem podatkowym. W ocenie Sądu organ podatkowy trafnie zatem przyjął, iż dane, ujawnienia których domagała się Skarżąca stanowią tajemnicę skarbową w rozumieniu art. 293 O.p., a zatem odmowa ujawnienia tych danych znajdowała oparcie w przepisach prawa. Wobec powyższego Sąd skargę jako bezzasadną oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.