III SAB/Wa 37/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Gurba, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 września 2017 r. w sprawie ze skargi A. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego A. B. (dalej: "Skarżący") zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wskazując, że jego jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1706,22 zł, zaś gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, która otrzymuje emeryturę w wysokości 1449,64 zł. Między małżonkami został ustanowiony ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący wskazał również na takie okoliczności, jak: zły stan zdrowia, brak majątku, zadłużenie, skomplikowany charakter sprawy, posiadanie statusu osoby represjonowanej, konieczność ponoszenia miesięcznych wydatków w wysokości ok. 3130 zł. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu uzasadniono stopniem skomplikowania sprawy i obawą, że w wyniku samodzielnego działania prawa Skarżącego mogą zostać naruszone. W toku postępowania Skarżący nadesłał, m.in. decyzję o waloryzacji emerytury, zaświadczenie o stanie zdrowia, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o statusie osoby represjonowanej i in. Postanowieniem z dnia 22 września 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że stan majątkowy i finansowy Skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ gospodarstwo domowe, w którym żyje dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości ponad 3 tys. zł, natomiast koszt postępowania to kwota jedynie 100 zł tytułem wpisu od skargi na bezczynność. Referendarz sądowy odmówił również Skarżącemu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, argumentując, że Skarżący dotychczas terminowo i w sposób prawidłowy wykonuje wszystkie polecenia sądu i jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. W dniu 2 października 2017 r. (data stempla pocztowego, k. 34 akt sądowych) Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 22 września 2017 r. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że jego sytuacja materialna nie została wszechstronnie przeanalizowana, w szczególności referendarz sądowy nie uwzględnił przy wydawaniu orzeczenia ponoszonych przez Skarżącego kosztów i wydatków, ani jego zadłużenia. Ponadto w sprzeciwie podniesiono, że sytuacja majątkowa Skarżącego została już poddana ocenie tut. Sądu w listopadzie 2016 r., kiedy to w sprawie o sygnaturze III SA/Wa 2777/16 przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, zaś od tego czasu sytuacja majątkowa Skarżącego nie uległa żadnej poprawie. Zdaniem Skarżącego spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym miejscu Sąd zauważa, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu okoliczności podniesione w sprzeciwie wraz z dokumentacją źródłową znajdującą się w aktach sprawy uzasadniają przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, że Skarżący posiada miesięczne dochody z tytułu emerytury w kwocie 1.706,22 zł, a jego żona z tego samego tytułu dochód w kwocie 1.449,64 zł. Miesięczne wydatki na utrzymanie, w tym zakup leków, wynoszą około 3.100 zł. Ponadto ani Skarżący, ani jego żona nie posiadają żadnego majątku. Skarżący wskazał też na zły stan zdrowia. Fakt ten poświadczył stosowną dokumentacją medyczną. Uznać zatem należało, iż Skarżący wykazał, że nie ma środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania tj. kosztów wpisu od skargi w kwocie 100 zł oraz usług profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest radca prawny. W konkluzji Sąd stwierdza, że zasadne jest przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Takie rozstrzygnięcie podyktowane jest przede wszystkim koniecznością realizacji gwarantowanego prawa do sądu - w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ograniczenia natury finansowej i osobistej strony postępowania nie mogą bowiem uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.