III SAB/Wa 4/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Hieronim Sęk (sprawozdawca), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. R., E. R. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie sądowe 1. Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2008 r. (wpływ do organu w dniu 6 maja 2008 r.) skierowanym do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego W.(dalej: Naczelnik US) E. R. i D. R. (dalej: Skarżący) zwrócili się o umorzenie postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], dotyczącymi zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. Powołali się na okoliczność stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IS) z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika US z dnia [...] września 2003 r. określającą egzekwowane zobowiązanie podatkowe. 2. Naczelnik US kolejnymi postanowieniami z dnia [...] czerwca, [...] lipca, [...]września i [...]października 2008 r. zawiadamiał Skarżących o nie rozpatrzeniu złożonego przez nich wniosku w ustawowym terminie, podawał przyczyny takiego stanu rzeczy oraz ustalał nowe termin załatwienia sprawy odpowiednio na dzień [...] lipca, [...] września, [...] listopada, [...] grudnia 2008 r. 3. Skarżący pismem z dnia 3 listopada 2008 r. (wpływ do Naczelnika US w dniu 12 listopada 2008 r.) ponowili żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Motywowali je uchyleniem w postępowaniu odwoławczym decyzją Dyrektora IS z dnia [...] lipca 2008 r. decyzji Naczelnika US z dnia [...] września 2003 r. 4. Z kolei w piśmie z dnia 30 października 2008 r. skierowanym do Dyrektora IS (wpływ w dniu 7 listopada 2008 r.) Skarżący wnieśli o ponaglenie Naczelnika US w rozpatrzeniu złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wykazywali, iż organ egzekucyjny pozostaje w bezczynności, gdyż nie rozpatrzył wniosku złożonego w tym przedmiocie i bezzasadnie przedłuża termin jego załatwienia. 5. W piśmie z dnia 10 listopada 2008 r., skierowanym do Ministerstwa Finansów, które przekazało je do Dyrektora IS w dniu [...] grudnia 2008 r. celem nadania biegu, Skarżący wnieśli o wydanie postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podnosili, że Naczelnik US celowo nie wydaje takiego aktu zamykając im drogę do jego zaskarżenia. 6. W piśmie z dnia 16 grudnia 2008 r. (wpływ do Naczelnika US w dniu 18 grudnia 2008 r.) Skarżący wnieśli o niezwłoczne odniesienie się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wywodzili, iż postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z uwagi na nieistnienie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe (decyzja z dnia [...]września 2003 r. została bowiem uchylona). 6. Pismem z dnia 6 stycznia 2009 r. Naczelnik US poinformował Skarżących, że od dnia [...]sierpnia 2006 r. nie prowadzi postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], gdyż z uwagi na wadliwe jego wystawienie został on wycofany z obiegu prawnego. W dniu [...] sierpnia 2006 r. wydane przy tym zostało postanowienie w sprawie umarzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie. 7. Natomiast postanowieniem z dnia [...]stycznia 2009 r. Naczelnik US odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Jako powód odmowy wskazał, że wobec Skarżących prowadzone jest postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r., a termin jego zakończenia wyznaczono na dzień 31 marca 2009 r. Postanowienie zostało doręczone E. R. w dniu 27 stycznia 2009 r., a D. R. w dniu 26 stycznia 2008 r. 8. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. Dyrektor IS uznał zażalenie Skarżących zawarte w pismach z dnia 30 października oraz z dnia 10 listopada 2008 r. na niezałatwienie w terminie przez Naczelnika US wniosku Skarżących o umorzenie postępowania egzekucyjnego za uzasadnione. Podkreślił, że organ egzekucyjny bezzasadnie uzależnił rozpatrzenie wniosku Skarżących od toczącego się postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. i bezpodstawnie wydawał kolejne postanowienia w sprawie wydłużenia terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie wniosek z dnia [...] kwietnia 2008 r. został rozpatrzony przez Naczelnika US w dniu [...]stycznia 2009 r., ale nastąpiło to z uchybieniem terminu wynikającego z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. 9. W skardze nadanej listem poleconym w dniu 7 stycznia 2009 r. (wpływ do Naczelnika US w dniu 12 stycznia 2009 r.) Skarżący zarzucili bezczynność organowi egzekucyjnemu wnosząc o zobowiązanie tego organu do rozpatrzenia wniosku z dnia 28 kwietnia 2008 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego w terminie 2 tygodni oraz obciążenie kosztami postępowania. Zdaniem Skarżących Naczelnik US pozostaje w bezczynności co do wydania postanowienia rozstrzygającego wniosek o umorzenie postępowania. Nie podjął bowiem przez 7 miesięcy żadnych czynności zmierzających do jego rozstrzygnięcia. Tymczasem do zbadania czy zachodzą przesłanki stanowiące podstawę umorzenia wystarczy jeden akt - decyzja stwierdzająca uchylenie decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Na dzień złożenia wniosku i do dnia sporządzenia skargi nadal brak jest decyzji określającej zobowiązanie. Z kolei powoływanie się na brak akt jako przeszkodę do rozpatrzenia wniosku jest - w ocenie Skarżących - jedynie "wymówką" organu egzekucyjnego. Sprawa nie jest bowiem skomplikowana. Prowadzenie zaś postępowania w przedmiocie określenia zaległości podatkowej nie ma znaczenia dla rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z kolei uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień przedłużających termin zakończenia postępowania są nierzetelne. Celem ich nie jest gromadzenie akt bądź badanie sprawy a jedynie doprowadzenie do przewlekłości postępowania. 10. W odpowiedzi na skargę Naczelnik US przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego. Na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2009 r. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Postępowanie sądowe należało umorzyć albowiem stało się ono bezprzedmiotowe. I. W rozpoznanej sprawie skarga dotyczyła bezczynności Naczelnika US w zakresie rozpatrzenia wniosku Skarżących z dnia 28 kwietnia 2008 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Rozpatrzenie tego wniosku wymagało wydania postanowienia w tym przedmiocie. Istota skargi sprowadzała się zatem do tego, aby w wyniku jej złożenia doszło do podjęcia przez organ egzekucyjny aktu administracyjnego załatwiającego złożony przez Skarżących wniosek, w tym przypadku aktu wydania postanowienia w przedmiocie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Tego domagali się Skarżący oczekując od Sądu, aby ten zobowiązał organ egzekucyjny do rozpatrzenia rzeczonego wniosku w terminie dwóch tygodni. W razie bowiem zasadności skargi na bezczynność Sąd, w ramach art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: P.p.s.a., uwzględniając skargę zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. II. Należało jednak zauważyć, że powyższy cel został osiągnięty w trakcie postępowania sądowego, jeszcze przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd i wydaniem przez niego orzeczenia dotyczącego skargi na bezczynność organu egzekucyjnego – Naczelnika US. Wszczęcie postępowania na skutek wniesienia skargi następuje w dacie doręczenia skargi organowi, którego bezczynności skarga dotyczy. Wynika to z faktu, iż skargę wnosi się za pośrednictwem organu (art. 54 § 1 P.p.s.a.). Postępowanie sądowoadministracyjne w rozpoznanej sprawie zostało zatem wszczęte w dniu [...] stycznia 2009 r. – w tym dniu skarga na bezczynność wpłynęła do Naczelnika US. Z kolei organ ten przed wskazaną datą rozpoznał wniosek Skarżących z dnia 28 kwietnia 2008 r., podejmując w dniu [...] stycznia 2009 r. postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślić jednak należało, że samo podjęcie (wydanie) postanowienia nie oznaczało zakończenia stanu bezczynności. Wymagało ono bowiem wprowadzenia do obrotu prawnego, czyli skutecznego doręczenia go stronie. Takie wprowadzenie miało miejsce w późniejszym czasie, już po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego. Mianowicie nastąpiło w dniu [...] stycznia 2009 r. (w tym dniu doręczone ono zostało pierwszej ze stron – D. R.). Wydanie zatem postanowienia przez Naczelnika US (rozumiane jako jego doręczenie) oznaczało w istocie przyznanie, iż do czasu dokonania tej czynności organ pozostawał w stanie bezczynności. Czynność ta spowodowała w konsekwencji, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Staje się ono bowiem takie w przypadku, gdy w jego toku wystąpią zdarzenia, w których następstwie zakończy się sprawa sądowoadministracyjna, co oznacza, że przed wydaniem wyroku wygaśnie przedmiot zaskarżenia. Skoro przedmiotem tym była bezczynność Naczelnika US i bezczynność ta ustała, gdyż wydany został akt rozpatrujący złożony wniosek, to tym samym przed Sądem "zniknęła" już sprawa w postaci tejże bezczynności (przypomnieć można, że tylko ona była przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie), którą Sąd mógłby nakazać wyeliminować. W myśl art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż cofnięcie skargi lub śmierć strony. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podzielił przy tym stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (Orzecznictwo NSA i wsa nr 4 (31)-2009, poz. 63), że przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. III. Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie wskazanego przepisu postanowił jak w sentencji.