III SAB/Wa 40/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, , po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. W. na przewlekłość Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie skargi na przewlekłość w postępowaniu o przestępstwo skarbowe postanawia odrzucić skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo karnoskarbowe z art. 61 § 1 k.k.s. Skarżący – W. W. 18 października 2012 r. złożył skargę na to postępowanie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie zarzucając przewlekłe, uporczywe i bezprawne działanie. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że postępowanie karnoskarbowe nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Po wniesieniu przez stronę skarżącą skargi do sądu administracyjnego jest on zobowiązany w pierwszej kolejności rozważyć, czy istnieje dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej w danej sprawie, czyli czy występują podstawy prawne do rozpatrzenia sprawy, jeszcze przed przesądzeniem o zasadności lub bezzasadności skargi. Jak stanowi art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. W ten sposób określono konstytucyjne ramy kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Szczegółowy zakres tej kontroli został uregulowany w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z tych regulacji wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych (inaczej niż właściwość sądów powszechnych) nie została określona za pomocą klauzuli generalnej takiej jak w art. 177 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Tym samym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg ściśle przez ustawę określonych. Katalog form działania administracji podlegający kontroli sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Według tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Poza tym sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd administracyjny w trakcie wykonywania kontroli administracji publicznej winien w każdym przypadku ustalić, czy zaskarżony akt podjęty przez organ administracji mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. W przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest mowa o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych. Stwierdzenie to wskazuje, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Oznacza to, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny. O takim akcie lub czynności można mówić wówczas, gdy ma charakter publicznoprawny, tzn. gdy: - wynika z zakresu działania administracji publicznej, - jest skierowany do oznaczonego podmiotu, - dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, - samo uprawnienie lub obowiązek, którego dotyczy, jest określony w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi "przewlekłe, uporczywe i bezprawne działania [...] w zakresie stwierdzonego i wszczętego przestępstwa karno-skarbowego...", w ramach prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. postępowania przygotowawczego w postępowaniu karno-skarbowym, uregulowanym ustawą z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.), dalej "k.k.s.", w sprawie o czyn z art. 61 § 1 k.k.s. Stosownie do unormowania zawartego w art. 5 ust 6a pkt 1 ustawy z 21 czerwca 1996 r.o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz.1267 z późn. zm) do zakresu działania urzędów skarbowych należy prowadzenie dochodzeń w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe. Urząd skarbowy jest finansowym organem postępowania przygotowawczego. W tym miejscu zauważyć należy, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., wszczął postępowanie przygotowawcze w postępowaniu skarbowym w sprawie o czyn zabroniony z art. 61 § 1 k.k.s., a nie jako organ administracji publicznej. Czynność ta, nie mieści się zakresie określonym w art. 3 § 2 lub § 3 p.p.s.a., wobec czego nie należy do kognicji sądu administracyjnego, a powszechnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.