III SAB/Wa 48/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA (del.) Dariusz Dudra, , po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie : wyłączenia organu postanawia - odrzucić skargę - Pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r. Z. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów. Skarżący zarzucił Ministrowi Finansów naruszenie art. 35 § 1 i 3 w związku z art. 12 § 1 oraz art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wniósł o skierowanie skargi na posiedzenie i orzeczenie zgodnie z art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej powoływanej jako u.p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w piśmie z dnia [...] czerwca 1997 r. złożył do Ministra Finansów wniosek w trybie art. 24 i art. 25 k.p.a. Wobec bezczynności organu, pismem z dnia [...] stycznia 2005 r., podatnik złożył do Ministra Finansów zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Do dnia wniesienia skargi tak wniosek jak i zażalenie nie zostały rozpoznane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 u.p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu, zatem zastosowanie do niej mógłby mieć art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. Jednakże warunkiem uznania, że przedmiotowa kwestia mieści się w kognicji sądów administracyjnych jest stwierdzenie, że Minister Finansów miałby obowiązek wydania aktów lub dokonania czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 u.p.p.s.a. Co więcej - w tych warunkach skarga na bezczynność organu jest jednak dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, Wydawnictwo Zakamycze 2005, str. 28). Rozważania przedstawione wyżej prowadzą do wniosku, że konieczne jest ustalenie, czy Minister Finansów ma obowiązek wydać jeden z aktów lub dokonać czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 u.p.p.s.a. i czy na taki akt przysługiwałaby (po wyczerpaniu toku administracyjnego) skarga do sądu administracyjnego. Trzeba także zwrócić uwagę na fakt, że do załatwienia wniosku strony o wyłączenie organu zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej powoływanej jako ord. pod., o czym stanowi art. 324 § 1 tej ustawy. Wniosek w przedmiocie wyłączenia rozstrzygany jest w formie postanowienia. Na takie postanowienie nie przysługuje wnioskodawcy zażalenie, gdyż w ord. pod. nie ma przepisu, który by prawo do złożenia zażalenia w tej kwestii przyznawał. Tym samym nie przysługuje stronie skarga do sądu administracyjnego, ponieważ wyżej przedstawiony art. 3 § 2 u.p.p.s.a. jako przesłankę drogi sądowej w odniesieniu do postanowień wymienia możliwość zaskarżenia ich zażaleniem. Konsekwentnie, w oparciu o wyżej przedstawione rozważania, należy przyjąć, że w sprawie bezczynności w wydaniu wyżej wymienionego postanowienia również wnioskodawcy nie służy prawo skargi do sądu administracyjnego. Ustalenie powyższego – w odniesieniu do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy – rodzi po stronie Sądu obowiązek odrzucenia złożonej skargi na bezczynność jako niedopuszczalnej, albowiem brak jest tutaj właściwości sądu administracyjnego. W nawiązaniu do wyżej zaprezentowanych uwag, trzeba wskazać, iż przepisy art. 130 – 132 ord. pod. nie przewidują wyłączenia Izby Skarbowej (po zmianach organizacyjnoprawnych dyrektora izby skarbowej) jako organu. Jest to natomiast możliwe m. in. w odniesieniu do naczelnika urzędu skarbowego, wójta, naczelnika urzędu celnego. Oznacza to że, w przypadku dyrektora izby skarbowej, Minister Finansów nie miał podstawy do wydania postanowienia, co dodatkowo uzasadnia odrzucenie skargi. Inaczej należałoby potraktować wniosek o wyłączenie urzędu skarbowego (teraz naczelnika urzędu skarbowego), lecz – jak wyżej wyjaśniono – nawet w przypadku obowiązku wydania postanowienia to nie przysługuje na nie zażalenie, a co za tym idzie nie ma drogi sądowej w tego typu sprawie. Brak kognicji sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie oznacza dla strony braku ochrony w przypadku, gdyby jej prawo do bezstronnego rozpoznania sprawy zostało naruszone. Ta ochrona musi być jednak realizowana w inny sposób. Takim sposobem jest podnoszenie stosownych zarzutów w odwołaniach od decyzji organów, których dotyczyły wnioski i pisma strony. Także na etapie postępowania sądowoadministracyjnego można zgłosić stosowny zarzut, tak aby sąd administracyjny odniósł się do niego oceniając legalność zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie podkreśla się nadto, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana przez pracownika lub przez organ podatkowy podlegający wyłączeniu stosownie do art. 130-132 Ordynacji podatkowej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 125/03, publ. LEX OMEGA nr 108619). Z tych względów Sąd, na podstawie wyżej powołanych przepisów u.p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.