III SAB/Wa 49/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi C.K. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2013 r. postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III wzywające do uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł, skarżący C.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od kilku lat nie pracuje zawodowo. Posiada status bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Jedynym jego źródłem utrzymania jest wynajem mieszkania w S. Kwota otrzymywana z tego tytułu to 570 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że jest zadłużony. Nie płaci rachunków. Do swojego majątku skarżący zaliczył mieszkanie o pow. 31,06 m² w W. oraz mieszkanie o pow. 25,8 m² w S. Miesięczne zobowiązania skarżący określił w następujący sposób: czynsz ok. 240 zł, opłaty za gaz i energię elektryczną ok. 40-50 zł, bilety i karty telefoniczne ok. 70 zł. Skarżący oświadczył, że praktycznie wszystkie pieniądze wydaje na żywość oraz środki higieny i czystości. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego został on wezwany do: nadesłania zeznań podatkowych za 2014r., nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i ewentualnym pobieraniu zasiłku, wyjaśnienia od kiedy i dlaczego skarżący pozostaje bez zatrudnienia, wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania skarżącego (tj. udokumentowania wysokości dochodu z tytułu najmu), nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, udokumentowania wysokości zadłużenia skarżącego. W odpowiedzi skarżący wskazał, że wezwanie referendarza sądowego miało na celu "podstępnymi metodami" doprowadzić do odmowy przyznania mu prawa pomocy. Zauważył ponadto, że w sprawach w Wydziale II WSA w Warszawie przyznano mu prawo pomocy bez wzywania o dokumenty. Zarządzeniem z 7 stycznia 2016 r. Przewodniczący Wydziału III uchylił swoje zarządzenie z 30 października 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika, tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając niniejszy wniosek, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy stanowił odpowiedź na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z 30 października 2015 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł. Zauważyć w związku z tym należy, że zarządzeniem z 7 stycznia 2016 r. uchylono zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. W konsekwencji skarżący nie jest obowiązany do uiszczenia tego wpisu. Na obecnym etapie postępowania na skarżącym nie ciąży również obowiązek poniesienia jakichkolwiek innych kosztów postępowania. Tym samym, w ocenie referendarza sądowego, aktualnie merytoryczne rozpoznawanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym kosztów sądowych jest niecelowe. W konsekwencji zasadne jest umorzenie postępowania w tym zakresie. Jak stanowi art. 249a P.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika (adwokata) uznać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Po pierwsze, wydaje się, że skarżący wnosząc o ustanowienie pełnomocnika zrobił to niejako "przy okazji" wnioskowania o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku nie wynika bowiem jakakolwiek argumentacja w tym zakresie. Ponadto, na obecnym etapie postępowania, nie ma ustawowego wymogu reprezentowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika. Po drugie i najistotniejsze, skarżący nie wraził woli współpracy w celu wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Prawo pomocy nie przysługuje natomiast automatycznie i samo złożenie wniosku w tym zakresie nie jest wystarczające, aby taką pomoc otrzymać. Przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Dlatego też referendarz sądowy zwrócił się do skarżącego o nadesłanie dokumentów i wyjaśnienie pewnych wątpliwości dotyczących zdolności płatniczych skarżącego. Skarżący z nałożonego na niego obowiązku nie wywiązał się poprzestając na polemice z zasadnością kierowanego do niego wezwania. Tym samym uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnione zostały przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy. W konsekwencji, referendarz sądowy uznał, że nie ma podstaw do ustanowienia na rzecz skarżącego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 249a w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.