III SAB/Wa 66/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w przedmiocie rozpoznania wniosków złożonych w toku postępowania p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z dnia 17 listopada 2025 r. A. S. (dalej: "Skarżąca") wniosła skargę na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. ( dalej: "DIAS") w sprawie, zarzucając brak realizacji wniosków z dnia 2 czerwca 2025 r., 1 lipca 2025 r., 22 lipca 2025 r. oraz 19 września 2025 r. Skarżąca wskazała, że do dnia wniesienia skargi organ nie udzielił odpowiedzi na pytania zawarte w powyższych wnioskach. W skardze skarżąca wniosła o: – stwierdzenie bezczynności DIAS z naruszeniem prawa, – stwierdzenie naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, – zasądzenie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, – zobowiązanie organu do realizacji wskazanych wniosków, – zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca wniosła ponadto o zobowiązanie organu do podjęcia działań o charakterze dyscyplinującym. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. DIAS argumentował, że pismem z dnia 2 czerwca 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wystąpił o wyjaśnienie wątpliwości co do treści postanowienia DIAS z dnia [...] kwietnia 2025 r., wydanego w przedmiocie ponaglenia na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W., poprzez udzielenie odpowiedzi na zawarte w tym piśmie pytania. Pytania te dotyczyły w szczególności: - czy zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty lub nadwyżki podatku, dokonane zawiadomieniem z dnia 16 sierpnia 2021 r., wygasło z mocy prawa w dniu 16 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 89a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też w związku z wcześniejszym umorzeniem postępowania zabezpieczającego w dniu 27 lipca 2022 r. (art. 59 § 4 oraz art. 60 § 1 tej ustawy); - czy datą wiążącą organ, w rozumieniu art. 110 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a., jest data wydania postanowienia z dnia [...] lipca 2022 r., czy też data jego doręczenia stronie (22 kwietnia 2025 r.); - jak należy rozumieć "datę wydania" postanowienia – czy jest to data jego sporządzenia (wydruku), rejestracji w systemie, nadania czy doręczenia stronie; - czy – wobec braku dokumentu potwierdzającego doręczenie postanowienia – organ weryfikował istnienie dokumentu, jego numer oraz datę nadania. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2025 r., doręczonym tego samego dnia, DIAS odmówił wyjaśnienia treści postanowienia z dnia [...] kwietnia 2025 r., wskazując, że nie zawiera ono sformułowań niejednoznacznych ani wątpliwych, a jego treść w sposób jednoznaczny odzwierciedla wolę organu, wobec czego brak jest podstaw do dokonywania jego wykładni. Następnie, w związku z powyższym rozstrzygnięciem, pełnomocnik Skarżącej pismami z dnia 1 lipca 2025 r. oraz 22 lipca 2025 r. ponownie zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku z dnia 2 czerwca 2025 r. Na wskazane pisma organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia 28 lipca 2025 r. Kolejno, pismem z dnia 19 września 2025 r. pełnomocnik Skarżącej ponownie wystąpił o udzielenie odpowiedzi na przedmiotowe pytania, zaś organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia 17 października 2025 r. Pismem z dnia 21 października 2025 r. pełnomocnik Skarżącej, powołując się na pismo organu z dnia 17 października 2025 r., wniósł ponaglenie, zarzucając bezczynność i przewlekłość działania DIAS w związku z nierozpoznaniem wniosków z dnia 2 czerwca 2025 r., 1 lipca 2025 r., 22 lipca 2025 r. oraz 19 września 2025 r., a następnie powołaną na wstępie skargę na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Po pierwsze, przed wniesieniem skargi, będącej przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej, DIAS postanowieniem z [...] lipca 2025 r. odmówił wyjaśnienia treści postanowienia z dnia [...] kwietnia 2025 r. Tym samym rozpoznał wniosek Skarżącej z dnia 2 czerwca 2025 r. w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia DIAS z dnia [...] kwietnia 2025 r. W konsekwencji na dzień wniesienia skargi nie można mówić o bezczynność DIAS w zakresie wniosku z 2 czerwca 2025 r. Po drugie, kolejne pisma/wnioski Skarżącej nie dotyczą aktów lub czynności w stosunku, do których w ogóle przysługuje skarga na bezczynność. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 § 2 art. 3 P.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, tj. w sprawach gdy właściwy organ ma wydać decyzje, postanowienie, o jakim mowa w pkt 2 i 3, jak też wydać akt, czy dokonać czynności o których mowa w pkt 4. Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracyjnego jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, a więc załatwienie sprawy. W związku z powyższym, nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność organu w danej sprawie w takiej sytuacji, gdy została ona załatwiona. Pogląd taki przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch uchwałach składu siedmiu sędziów: z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (w odniesieniu do bezczynności) oraz z 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21 (w odniesieniu do przewlekłości). Jak już wskazano celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do zwalczenia opieszałości organu administracji w zakresie prowadzonego postępowania i nadania sprawie należytego biegu, prowadzącego do merytorycznego jej zakończenia. Skarga na bezczynność skierowana jest przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona. Podkreślić przy tym trzeba, że ocena wystąpienia stanu bezczynności organu administracji dokonywana winna być przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi. W sprawie niniejszej, w momencie wniesienia skargi, nie mógł występować stan bezczynności DIAS w zakresie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia DIAS z [...] kwietnia 2025 r., bowiem DIAS wypowiedział się odnośnie do powyższego w postanowieniu z [...] lipca 2025 r. Zgadzając się w pełnym zakresie ze stanowiskiem tutejszego Sądu przedstawionym w prawomocnym postanowieniu z 5 października 2023 r., sygn. akt III SAB/Wa 61/23, dodać należy, że jeżeli w dniu wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość, przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności lub przewlekłości miał charakter historyczny, a więc nieaktualny, gdyż ewentualny stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to uznać trzeba, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje w chwili jej wniesienia. Samo niezadowolenie Skarżącej ze sposobu załatwienia jej sprawy nie stanowi o bezczynności DIAS. Odnośnie natomiast do wniosków z 1 lipca 2025 r., 22 lipca 2025 r. oraz 19 września 2025 r., w których to pismach Skarżąca w dalszym ciągu domaga się od organu odpowiedzi na zadane pytania, wyjaśnić należy, że skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności. Podkreślić należy, że bezczynność organu powiązana być musi z kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest zatem wystąpienie określonej podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. W sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji, w których podnoszone jest niewydanie decyzji administracji w terminie określonym w kpa, lub niepodjęcie czynności z zakresu administracji publicznej - kontrola sądu administracyjnego sprowadza się więc przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie sprawa, w której skarżący zarzuca organowi administracji bezczynność podlega załatwieniu przez ten organ na drodze aktu administracyjnego (patrz. wyrok NSA w Warszawie z 13 czerwca 2001 r., IV SA 961/99, LEX nr 78938). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność w zakresie udzielenia odpowiedzi na wnioski złożone w toku postępowania. Zauważyć należy, że sąd administracyjny uprawniony jest do orzekania w sprawie bezczynności organu jedynie w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Organ administracji publicznej w zakresie pism z 1 lipca 2025 r., 22 lipca 2025 r. oraz 19 września 2025 r. nie wydał wobec Skarżącej żadnego aktu, który podlegałby kontroli sądowoadministracyjnej. Organ nie prowadził także postępowania, które podlega kognicji sądów administracyjnych w zakresie badania bezczynności czy przewlekłości prowadzonego postępowania. Skoro w sprawie, w której wniesiono skargę organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do wydania decyzji ani żadnego innego aktu z zakresu administracji publicznej, to tym samym skarga na bezczynność organu w tej sprawie podlega odrzuceniu. Nadmienić należy, że pismami z dnia 28 lipca 2025 r. i z dnia 19 września 2025 r. udzielone zostały pełnomocnikowi Skarżącej odpowiedzi na jego pisma z dnia z 1 lipca 2025 r., 22 lipca 2025 r. oraz 19 września 2025 r.., które to odpowiedzi nie stanowią rozstrzygnięcia o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., a zatem skargę na bezczynność i przewlekłość należało odrzucić, uznając, że zaskarżona w niniejszej sprawie bezczynność organu nie mieści się w granicach przepisu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 1 pkt 1 w zw. § 3 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł, jak sentencji postanowienia.