III SAB/Wa 72/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, , po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M., E. M. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych postanawia 1) odrzucić skargę 2) zwrócić skarżącym wpis od wniesionej skargi w wysokości 100 zł (sto złotych) Skargą z dnia [...] listopada 2004r. pełnomocnik skarżących zaskarżył bezczynność Ministra Finansów, który jego zdaniem uchylał się od podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] września 2003r. nr [...]. Wskazał, iż wystąpiono do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji wnosząc o nakazanie Ministrowi Finansów otwarcia i prowadzenia postępowania w tej sprawie, jako organowi właściwemu na podstawie art. 248 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.; dalej ord. pod.) - organowi wyższego stopnia nad Dyrektorem Izby Skarbowej w K.. W uzasadnieniu podniósł argumentację przemawiającą za stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] września 2003r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, iż pełnomocnik skarżących skierował do Ministra Finansów wnioski z dnia [...] października 2003r. oraz [...] lutego 2004r. , w których jako osoba inna niż strona wnosił o stwierdzenie nieważności ostatecznej Decyzji Izby Skarbowej w K. z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004r. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania, o które wnioskował pełnomocnik skarżących, a postanowieniem z [...] sierpnia 2004r. Minister Finansów pozostawił bez rozpatrzenia wniosek z [...] lutego 2004r. wobec nie sprecyzowania zakresu jego żądania. Ponadto wskazał, iż w dniu [...] lipca 2004r. wpłynął kolejny wniosek skarżącego opatrzony datą [...] października 2003r. w którym jako strona postępowania ponownie wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2003r., a wniosek ten przekazany został do załatwienia Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. jako organowi właściwemu. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił skarżącym wszczęcia postępowania w sprawie wnioskowanego stwierdzenia nieważności. Podsumowując wskazał, iż nie posiada żadnych niezałatwionych wniosków pełnomocnika skarżących. Pismem procesowym z dnia [...] marca 2005r. pełnomocnik skarżących wskazał, iż skarżona bezczynność organu dotyczy braku wszczęcia z urzędu przez Ministra Finansów postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora IS w K. z [...] września 2003r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej u.p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Bezczynność organów, o której mowa w punkcie 8 § 2 cytowanego przepisu, sąd może kontrolować jedynie w zakresie, w jakim dotyczy ona zaniechania wydania przez organ decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty lub wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Bezczynność ta dotyczyć może także zaniechania wydania aktów innych, niż powyżej wymienione, lub wykonania czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Omawiana bezczynność może wystąpić jedynie w przypadku kiedy organ był zobowiązany do załatwienia sprawy w takiej właśnie formie - przewidzianej konkretnym przepisem prawa. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd zważył, iż Ordynacja podatkowa nie zawiera przepisu, który zobowiązywał by Ministra Finansów do rozstrzygnięcia o wnioskach pełnomocnika skarżących dotyczących wszczęcia postępowania z urzędu, w którejkolwiek z form przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4, a więc mogących skutkować zaskarżeniem ewentualnej bezczynności organu do sądu administracyjnego na podstawie pkt 8 tego przepisu. Rozstrzygnięciem takim z pewnością nie jest art. 249 § 1 ord. pod., w myśl którego organ zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej, ponieważ znajduje on zastosowania jedynie przy ocenie żądania wniesionego przez stronę postępowania. Wskazać należy, iż w ten właśnie sposób został załatwiony wniosek pełnomocnika skarżących wniesiony [...] lipca 2004r., po rozpoznaniu którego właściwy organ - Dyrektor IS w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności swojej decyzji z [...] wrześnie 2003r. Sąd podziela w rozpatrywanej sprawie stanowisko wyrażona w postanowieniu NSA z dnia 3 czerwca 1997r. sygn. akt III SA 959/97 wydane na gruncie przepisów k.p.a. ale aktualne także odnośnie wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej, iż "W przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na wniosek legitymowanego podmiotu, w przypadku postępowania z urzędu, ocenę zasadności jego wszczęcia pozostawiono właściwemu w danej sprawie organowi. Nie jest on oczywiście - o czym już wspomniano - związany żądaniami uruchomienia takiego postępowania, a przeprowadzone w tym zakresie ustalenia i oceny wykraczają poza zakres czynności postępowania administracyjnego. Są one - co najwyżej - czynnościami wewnętrznymi, nie podlegającymi rygorom procesowym ustanowionym przepisami k.p.a." Ponadto wskazać należy, iż obowiązek, o którym mowa powyżej nie wynika także z art. 165a § 1 ord. pod., w myśl którego gdy żądanie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten dotyczy bowiem jedynie postępowania wszczynanego żądaniem strony, o którym mowa w przytoczonym art. 165 ord. pod. Z tego względu nieprawidłowe było rozstrzygniecie zawarte w postanowieniu organu z [...] lutego 2004r., w którym przywołując powyższy przepis odmówiono wszczęcia postępowania z urzędu. Postanowienie to jednakże nie było przedmiotem skargi - nie podlega więc kontroli Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż wniesiona przez pełnomocnika skarżących skarga jest niedopuszczalna. Brak było bowiem bezczynności w załatwieniu wniosków o wszczęcie postępowania z urzędu, które kierowane były do organu i nie był on zobowiązany do wydania w tej sprawie żadnego rozstrzygnięcia. Co za tym idzie skarga złożona przez pełnomocnika skarżących nie dotyczy bezczynności organu w przypadkach wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4 u.p.p.s.a. i nie podlega kontroli Sądu sprawowanej na podstawie pkt 8 tego przepisu. Z tego względu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. i § 3 Sąd odrzucił skargę, ponieważ sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego. Jednocześnie zważył, iż zgodnie z art. 232 § 1 ust. 1 pkt 1 lit a u.p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego, jeżeli odrzucenie lub cofnięcie nastąpiło przed wysłaniem odpisu skargi - organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, a także odpisu środka odwoławczego albo skargi o wznowienie postępowania innym stronom. Z uwagi na fakt, iż w myśl art. 54 § 1 u.p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, Sąd po przesłaniu skargi przez organ nie wysyła organowi jej odpisu, dlatego też warunek dokonania zwrotu całej kwoty wpisu, wynikający z treści art. 232 § 1 ust. 1 pkt 1 lit a u.p.p.s.a. nie znajduje odniesienia w obowiązujących przepisach postępowania sądowo-administracyjnego. W tej sytuacji - wobec odrzucenia skargi - Sąd postanowił o zwrocie całości wniesionego w rozpatrywanej sprawie wpisu. Skargą z dnia [...] listopada 2004r. pełnomocnik skarżących zaskarżył bezczynność Ministra Finansów, który jego zdaniem uchylał się od podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] września 2003r. nr [...]. Wskazał, iż wystąpiono do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji wnosząc o nakazanie Ministrowi Finansów otwarcia i prowadzenia postępowania w tej sprawie, jako organowi właściwemu na podstawie art. 248 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.; dalej ord. pod.) - organowi wyższego stopnia nad Dyrektorem Izby Skarbowej w K.. W uzasadnieniu podniósł argumentację przemawiającą za stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] września 2003r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, iż pełnomocnik skarżących skierował do Ministra Finansów wnioski z dnia [...] października 2003r. oraz v lutego 2004r. , w których jako osoba inna niż strona wnosił o stwierdzenie nieważności ostatecznej Decyzji Izby Skarbowej w K. z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004r. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania, o które wnioskował pełnomocnik skarżących, a postanowieniem z [...] sierpnia 2004r. Minister Finansów pozostawił bez rozpatrzenia wniosek z [...] lutego 2004r. wobec nie sprecyzowania zakresu jego żądania. Ponadto wskazał, iż w dniu [...] lipca 2004r. wpłynął kolejny wniosek skarżącego opatrzony datą [...] października 2003r. w którym jako strona postępowania ponownie wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2003r., a wniosek ten przekazany został do załatwienia Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. jako organowi właściwemu. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił skarżącym wszczęcia postępowania w sprawie wnioskowanego stwierdzenia nieważności. Podsumowując wskazał, iż nie posiada żadnych niezałatwionych wniosków pełnomocnika skarżących. Pismem procesowym z dnia [...] marca 2005r. pełnomocnik skarżących wskazał, iż skarżona bezczynność organu dotyczy braku wszczęcia z urzędu przez Ministra Finansów postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora IS w K. z [...] września 2003r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej u.p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Bezczynność organów, o której mowa w punkcie 8 § 2 cytowanego przepisu, sąd może kontrolować jedynie w zakresie, w jakim dotyczy ona zaniechania wydania przez organ decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty lub wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Bezczynność ta dotyczyć może także zaniechania wydania aktów innych, niż powyżej wymienione, lub wykonania czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Omawiana bezczynność może wystąpić jedynie w przypadku kiedy organ był zobowiązany do załatwienia sprawy w takiej właśnie formie - przewidzianej konkretnym przepisem prawa. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd zważył, iż Ordynacja podatkowa nie zawiera przepisu, który zobowiązywał by Ministra Finansów do rozstrzygnięcia o wnioskach pełnomocnika skarżących dotyczących wszczęcia postępowania z urzędu, w którejkolwiek z form przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4, a więc mogących skutkować zaskarżeniem ewentualnej bezczynności organu do sądu administracyjnego na podstawie pkt 8 tego przepisu. Rozstrzygnięciem takim z pewnością nie jest art. 249 § 1 ord. pod., w myśl którego organ zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej, ponieważ znajduje on zastosowania jedynie przy ocenie żądania wniesionego przez stronę postępowania. Wskazać należy, iż w ten właśnie sposób został załatwiony wniosek pełnomocnika skarżących wniesiony [...] lipca 2004r., po rozpoznaniu którego właściwy organ - Dyrektor IS w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności swojej decyzji z [...] wrześnie 2003r. Sąd podziela w rozpatrywanej sprawie stanowisko wyrażona w postanowieniu NSA z dnia 3 czerwca 1997r. sygn. akt III SA 959/97 wydane na gruncie przepisów k.p.a. ale aktualne także odnośnie wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej, iż "W przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na wniosek legitymowanego podmiotu, w przypadku postępowania z urzędu, ocenę zasadności jego wszczęcia pozostawiono właściwemu w danej sprawie organowi. Nie jest on oczywiście - o czym już wspomniano - związany żądaniami uruchomienia takiego postępowania, a przeprowadzone w tym zakresie ustalenia i oceny wykraczają poza zakres czynności postępowania administracyjnego. Są one - co najwyżej - czynnościami wewnętrznymi, nie podlegającymi rygorom procesowym ustanowionym przepisami k.p.a." Ponadto wskazać należy, iż obowiązek, o którym mowa powyżej nie wynika także z art. 165a § 1 ord. pod., w myśl którego gdy żądanie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten dotyczy bowiem jedynie postępowania wszczynanego żądaniem strony, o którym mowa w przytoczonym art. 165 ord. pod. Z tego względu nieprawidłowe było rozstrzygniecie zawarte w postanowieniu organu z 5 lutego 2004r., w którym przywołując powyższy przepis odmówiono wszczęcia postępowania z urzędu. Postanowienie to jednakże nie było przedmiotem skargi - nie podlega więc kontroli Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż wniesiona przez pełnomocnika skarżących skarga jest niedopuszczalna. Brak było bowiem bezczynności w załatwieniu wniosków o wszczęcie postępowania z urzędu, które kierowane były do organu i nie był on zobowiązany do wydania w tej sprawie żadnego rozstrzygnięcia. Co za tym idzie skarga złożona przez pełnomocnika skarżących nie dotyczy bezczynności organu w przypadkach wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4 u.p.p.s.a. i nie podlega kontroli Sądu sprawowanej na podstawie pkt 8 tego przepisu. Z tego względu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. i § 3 Sąd odrzucił skargę, ponieważ sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego. Jednocześnie zważył, iż zgodnie z art. 232 § 1 ust. 1 pkt 1 lit a u.p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego, jeżeli odrzucenie lub cofnięcie nastąpiło przed wysłaniem odpisu skargi - organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, a także odpisu środka odwoławczego albo skargi o wznowienie postępowania innym stronom. Z uwagi na fakt, iż w myśl art. 54 § 1 u.p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, Sąd po przesłaniu skargi przez organ nie wysyła organowi jej odpisu, dlatego też warunek dokonania zwrotu całej kwoty wpisu, wynikający z treści art. 232 § 1 ust. 1 pkt 1 lit a u.p.p.s.a. nie znajduje odniesienia w obowiązujących przepisach postępowania sądowo-administracyjnego. W tej sytuacji - wobec odrzucenia skargi - Sąd postanowił o zwrocie całości wniesionego w rozpatrywanej sprawie wpisu.