III SAB/Wa 76/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Dębkowski, , po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S. na bezczynność Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w przedmiocie rozpoznania pisma złożonego w toku postępowania postanawia: odrzucić skargę Dnia 22 października 2025 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło wystąpienie pełnomocnika A.S. (dalej Skarżąca) z dnia 16 października 2025 r. zatytułowane "ponaglenie". W piśmie tym wyrażono niezadowolenie z pisma z 24 września 2025 r., w którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS) wskazał, że brak jest podstawy prawnej do przesłania mu pism przekazujących Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (dalej SKAS, Szef KAS) "ponaglenia" (m.in. z 3 września 2025 r.), zawierających stanowisko organu w tej sprawie. Pismo to stanowiło odpowiedzieć DIAS na wystąpienia z 26 sierpnia 2025 r. oraz 14 września 2025 r. Zawiadomieniem z 21 listopada 2025 r. Szef KAS udzielił pełnomocnikowi Skarżącej odpowiedzi na wystąpienie z 16 października 2025 r. W zawiadomieniu tym Szef KAS wskazał Skarżącemu, że zakwalifikował i rozpatrzył pismo z 16 października 2025 r. jako skargę w rozumieniu przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572 ze zm. – dalej Kpa). Wyjaśnił charakter prawny ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 Kpa oraz skargi uregulowanej w przepisach Działu VIII Kpa. SKAS poinformował, że przepisy prawa dotyczące ponagleń nie przewidują przekazywania ponaglającemu stanowiska organu prowadzącego postępowanie, skierowanego do organu nadzoru w związku z ponagleniem. Brak jest zatem podstaw prawnych do spełnienia oczekiwań Strony w tym zakresie. Wobec przedstawionych wyjaśnień pełnomocnik Skarżącej wniósł kolejne pismo z 23 listopada 2025 r. zatytułowane "ponaglenie", w którym zakwestionował sposób załatwienia sprawy i treść zawiadomienia Szefa KAS z 21 listopada 2025 r. Następnie, w dniu 23 listopada 2025 r. pełnomocnik Skarżącej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność SKAS w związku z niezrealizowaniem ponaglenia DIAS z 16 października 2025 r. związanego z niezrealizowaniem wniosku z 14 września 2025 r. W ocenie Strony, zawiadomienie z 21 listopada 2025 r. o sposobie załatwienia skargi jest niezgodne ze sposobem rozpatrywania ponagleń, które rozstrzyga się w formie postanowienia. Kwalifikację ponaglenia jako skargi pełnomocnik Skarżącej odbiera jako świadome łamanie prawa. Strona wniosła o orzeczenie rażącego naruszenia prawa, naruszenie Konstytucji RP, wskazanie i ukaranie winnych bezczynności, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2024 r., poz. 935 – dalej Ppsa) i nakazanie realizacji wniosku. W odpowiedzi na skargę, SKAS wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu ze względu na jej niedopuszczalność. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 § 2 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyższego wynika, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w ściśle określonych przypadkach: jeśli bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, albo też bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przytoczone powyżej przepisy umożliwiają zaskarżenie do sądu administracyjnego aktów lub czynności organów administracji publicznej oraz podmiotów, które na mocy przepisów szczególnych uprawnione są do prowadzenia działalności mieszczącej się w zakresie pojęcia "działalności publicznej". Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma zatem charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy też ich brak, wskazane w ustawie. Przedstawiony powyżej katalog ma charakter zamknięty, co oznacza, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach, ani w których właściwość sądu administracyjnego nie została przewidziana w przepisach szczególnych. Cechą charakterystyczną i wspólną wszystkich przejawów działania bądź zaniechań administracji publicznej kontrolowanych przez sądy administracyjne jest natomiast to, że muszą one mieć miejsce w ramach realizowania władztwa administracyjnego, tzn. konkretny przepis prawa musi przyznawać organom administracji publicznej możliwość władczego decydowania o uprawnieniach bądź obowiązkach adresata jego działania (zaniechania). Jeśli działanie bądź zaniechanie jest tego elementu pozbawione, gdyż dotyczy wyłącznie wewnętrznej organizacji i funkcjonowania podmiotu bądź dotyczy innych form działania podmiotu wyłączonych spod kognicji sądu administracyjnego - właściwość sądów administracyjnych jest wykluczona, a skarga wniesiona do sądu administracyjnego w takiej sprawie będzie niedopuszczalna. W kontekście powyższego, Sąd zauważa, że przedmiotem skargi jest bezczynność SKAS w związku z niezrealizowaniem pisma z 16 października 2025 r. zatytułowanego "ponaglenie", w którym Strona wyraziła swoje niezadowolenie z pisma DIAS informującego o braku podstaw do przesłania mu pism przekazujących Szefowi KAS ponaglenia, a które to ponaglenie Szef KAS rozpatrzył jako skargę powszechną i udzielił na nią odpowiedzi. Wniesiona skarga w niniejszej sprawie ma w istocie cechy skargi załatwianej w trybie określonym w przepisach działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Jej adresatem nie może być jednak w tym wypadku sąd administracyjny. Zgodnie z art. 221 § 1 Kpa zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych realizowane jest na zasadach określonych przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Skargi i wnioski mogą być składane – w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą – do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej (art. 221 § 2 i § 3 Kpa). Zgodnie z treścią art. 227 Kpa, przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga ta stanowi odformalizowany środek ochrony różnych interesów jednostki, jednak niedający podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2025 r., III OSK 2111/25), a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie ze skargi powszechnej ma charakter jednoinstancyjnego postępowania uproszczonego. Cechuje się ono tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, a zakończone jest podjęciem czynności materialno-technicznej polegającej na – zgodnie z art. 237 § 3 Kpa – zawiadomieniu skarżącego o sposobie załatwienia skargi. Zawiadomienie to nie ma charakteru aktu administracyjnego władczo rozstrzygającego o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego (zob. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 848). Reasumując, właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, tzw. skarg powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 Kpa, wnoszonych na podstawie przepisów Działu VIII Kpa. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że w sprawie bezczynności SKAS w związku z wcześniejszym pismem Strony zatytułowanym "ponaglenie", które SKAS zakwalifikował jako skargę powszechną i udzielił na nią odpowiedzi, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Ze względu na powyższe przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa.