III SO/Wa 14/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt III SO/Wa 14/18 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z wniosku M. sp z o.o. z siedzibą w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca M. Sp. z o.o., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że Spółka nie posiada środków. Wskazała, że Spółka od 2018 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Posiadany przez Spółkę majątek ruchomy obejmuje iphony i sprzęt komputerowy. W stosunku do Spółki prowadzona jest egzekucja. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała, że posiada kapitał zakładowy – 50.000 zł, środki trwałe 5.222,28 zł, oraz że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 505.711,10 zł. na rachunku bankowym Skarżąca nie posiada środków. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe CIT-8 za 2017 i 2016 r., deklaracje VAT-7 za okres od sierpnia do listopada 2018 r. Skarżąca nadesłała także sprawozdanie finansowe za 2016 i 2017 r., tytuły wykonawcze, wyciągi z rachunku bankowego, bankowe wypowiedzenie umowy oświadczenie usług bankowych. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2019 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając powyższe wskazał, że z nadesłanych dokumentów wynikało, iż Skarżąca mimo powołanych problemów finansowych nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Z przedstawionego wyciągu z KRS aktualnego na 27 grudnia 2018 r. nie wynika aby Spółka została rozwiązana albo znajdowała się w stanie likwidacji. Z nadesłanego zeznania CIT-8 wynika z kolei, że w 2016 r. Skarżąca uzyskała przychód 39.132.860,85 zł. oraz poniosła stratę 185.007,26 zł, a w 2017 r. przychód 12.129.640,00 zł. oraz poniosła stratę 446.993,60 zł. Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła sprzeciw. W jego treści wskazała, że jej wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony ze względu na brak środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Podkreślono, że Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W przedmiotowej sprawie starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy Skarżącej. W ocenie Sądu, powyższe rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Co prawda Sąd daje wiarę twierdzeniom Skarżącej, iż znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej. Złożone dokumenty tę okoliczność potwierdzają. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, iż w przypadku spółki prawa handlowego to jej wspólnicy muszą się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w przypadku braku środku w samej spółce. Podkreślić należy, że to wspólnicy Skarżącej byli beneficjentami jej działalności Skarżącej w czasie, gdy przynosiła ona zysk a nie Skarb Państwa, który w przypadku udzielenia prawa pomocy Skarżącej poniósłby koszty postępowania sądowego. Na marginesie Sąd wskazuje, że wniosek Skarżącej odnośnie prawa pomocy dot. sprawy, której nadano sygn. akt III SA/Wa 428/19. W przywołanej sprawie Skarżąca jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego i w konsekwencji skoro Skarżąca ma środki na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, to tym bardziej powinna mieć środki finansowe na uiszczenie kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.