III SO/Wa 24/14

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego, adwokata) w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie I. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o który wnioskujący ubiega się, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość zastosowania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego. II. R.K. , dalej jako strona lub skarżący, wnioskiem z 6 czerwca 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego lub adwokata). Jako przedmiot zaskarżenia wskazał dwie decyzje Dyrektora Izby: z [...] kwietnia 2014 r Nr [...] oraz z [...] kwietnia 2014 r Nr [...] , a wartość przedmiotu zaskarżenie określił w obu sprawach na kwotę 88744,80 zł. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy strona powołała się na: - skomplikowany charakter sprawy, który wymaga pomocy prawnej; - strona ma status osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku; - zona strony uzyskuje z emerytury miesięcznie kwotę 1730,37 zł ; - główne miesięczne koszty to wydatki na czynsz, energię, żywność, - zamieszkuje w lokalu córki. Odpowiadając na wezwanie referendarza skarżący przedłożył: PIT-37 małżeński za 2013 r, wyciągi z rachunku bankowego za czerwiec, lipiec, sierpień 2014 r, z którego wynika przewaga wydatków nad wpływami; zaświadczenie o statusie osoby bezrobotnej skarżącego; decyzja ZUS o waloryzacji emerytury zony skarżącego; wypełnione oświadczenie o stanie rodzinnym stosowane przed sądami cywilnymi. Z akt sądowych wynika, że przesyłka została doręczona 29 lipca 2014 r a termin do wykonania wezwania upłynął 5 sierpnia 2014 r. W piśmie z 28 lipca 2014 r skarżący poinformował o niemożności odbioru przesyłki z uwagi na "pomyłkę w nazwisku". III. Wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać złożony – jak w niniejszej sprawie - przed wszczęciem postępowania, zanim zostanie złożona skarga, jak również w toku postępowania, na każdym jego etapie zarówno przed sądem pierwszej, jak i drugiej instancji (zob. też P. Zaborniak, Wybrane kwestie stosowania prawa pomocy..., s. 21 i n.; G. Radecki, Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed wpłynięciem skargi do sądu administracyjnego, ZNSA 2009, nr 4, s. 54 i n.). Jako przedmiot zaskarżenia (i sprawy, w których domaga się prawa pomocy) skarżący wskazał dwie decyzje Dyrektora Izby: z [...] kwietnia 2014 r Nr [...] oraz z [...] kwietnia 2014 r Nr [...] . Z uwagi na to, ze wniosek o prawo pomocy złożony do skargi na decyzje z 28 kwietnia 2014 został dołączony, po wpływie skargi z organu, do sprawy III SA/Wa 2052/14, w niniejszym postępowaniu należało przeprowadzić postępowanie wyłączne z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z [...] kwietnia 2014 r (por § 72 Zarządzenia Prezesa NSA Nr 11 z 27 listopada 2003 r w sprawie ustalenia zasad biurowości). Wniosek o prawo pomocy w sprawie III SA/Wa 2052/14 zostanie rozpoznany odrębnie. Referendarz uznał, ze skarżący rzetelnie wykazał swoją sytuację życiową, mimo niezłożenia kalkulacji kosztów życia. Zarazem opóźnienie w wykonaniu wezwania nie było spowodowane przez jego celowe działanie, zatem nie powinien ponosić on negatywnych skutków z tego tytułu. Referendarz sądowy wskazuje stronie, ze w sprawach skarg na decyzje o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki pobierany jest wpis stały w wysokości 500 zł. Referendarz sądowy uznał, że strona nie jest w stanie uiścić wszystkich kosztów postępowania, tj. kosztów wpisu od skargi i kosztów pełnomocnika, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.), ponieważ koszt pełnych wpisów od skarg i potencjalne koszty pełnomocnika mogą uszczuplić jej możliwości płatnicze. Zarazem to od uiszczenia wymaganych od skarg wpisów sądowych, czyli elementu kosztów sądowych, zależy rozpoznanie skargi przez Sąd, czyli dostęp strony do Sądu: ten element decyduje w sprawie o kolejności rozpoznania elementów wniosku o prawo pomocy. Nie bez znaczenia dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie jest fakt, że wskutek nieprawidłowości poczty w "zawiadomieniu o złożeniu przesyłki...." przeciąga się termin rozpoznania wniosku o prawo pomocy i skargi: za przyznaniem natychmiastowego dostępu strony do Sądu przemawia realizacja postulatu szybkości postępowania z art. 45 Konstytucji RP. Jednakże, mając na uwadze przedstawioną w stanie historycznym sytuację finansową strony, zwłaszcza regularne dochody, stwierdzić należy, że nawet przy uwzględnieniu zadeklarowanych wydatków strony skarżącej, powinna ona partycypować w jakichś kosztach postępowania, czyli, jeśli uzna działanie pełnomocnika za uzasadnione, w kosztach pełnomocnika. Podkreślenia wymaga, że koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (postanowienie z 6 sierpnia 2014 r II OZ 728/14, CBOSA). Referendarz zadecydował o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu uwzględniając zestawienie rzeczywistych kosztów działania pełnomocnika z urzędu wynikających tak z zapisów z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. o opłatach .... (Dz.U. z 2013, poz461 tj.), jak z cen profesjonalnej obsługi prawnej stosowanych w praktyce, z możliwościami majątkowymi skarżącego. Na stopień zdolności płatniczych skarżącego wskazuje nie tylko uzyskiwane w jego gospodarstwie domowym stałe dochody, ale też zwolnienie go w niniejszym postepowaniu z obowiązku ponoszenia należności publicznoprawnych, do których zaliczają się koszty sądowe. Tym samym źródłem bezpośredniego finansowania wszystkich możliwych wydatków związanych ze sporami sądowymi, w sytuacji, kiedy strona posiada, jak wynika z rachunku bankowego, choćby umiarkowaną płynność płatniczą, nie powinna być pomoc państwa. Zarazem, co jest nie bez znaczenia, strona posiada już zagwarantowany niniejszym postanowieniem dostęp do Sądu, który będzie kontrolował legalność całej sprawy, niezależnie od zarzutów skargi (art. 133 i art. 134 u.p.p.s.a.), a stronie działającej samodzielnie zostaną udzielone stosowne pouczenia (art. 6 u.p.p.s.a.), adekwatne do etapu sprawy. Na tym etapie postępowania nie występuje tzw. "przymus adwokacki", a Sąd bada legalność sprawy niezależnie od sposobu reprezentacji strony czy jej obecności na rozprawie. Brak jest zarazem, wobec zakresowego przyznania stronie prawa pomocy, podstaw do uznania, przy uwzględnieniu przyznanego stronie już prawa pomocy, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.), co jest warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym. IV. Z tych powodów referendarz sądowy uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.