III SO/Wa 44/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z wniosku J.S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia 1. zwolnić Skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł (sto złotych) oraz ustanowić na jej rzecz adwokata; 2. oddalić wniosek Skarżącej w pozostałym zakresie. Skarżąca – J. S. w dniu 31 stycznia 2012r. złożyła na formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołała się na drastyczną sytuację zawodową w ostatnich sześciu latach (zwłaszcza w 2011r.) oraz zły stan zdrowia (leczenie [...] i konieczność odbycia operacji [...] przy braku ubezpieczenia społecznego). Powołała się także na bezskuteczne próby zbycia oraz wynajmu współwłasności nieruchomości oraz korzystanie z doraźnej bezpłatnej pomocy. Wskazała, iż posiada mieszkanie o wielkości 47-49 m2 oraz przysługuje jej współwłasność nieruchomości o powierzchni 101,39 m2. Wskazała, iż nie ma stałego zatrudnienia, a jej łączny dochód jaki uzyskała w związku z koncertem z jej udziałem wyniósł 1.800 zł brutto. Za sporadycznie udzielane lekcje śpiewu uzyskuje kwotę w wysokości 80 zł. Do wniosku Skarżąca załączyła kserokopię dowodu uiszczenia wpisu od zażalenia, kserokopie skierowania do szpitala oraz kserokopie zeznań podatkowych PIT -37. Postanowieniem z 6 lutego 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 8 lutego 2012 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. Podniosła, iż referendarz sądowy wydając rozstrzygnięcie oparł się na błędnej interpretacji informacji dotyczących jej dochodu. Wyjaśniła, iż w oświadczeniu wyraźnie wskazała, że kwota ok. 1800 zł stanowiła jej roczny, a nie miesięczny dochód za 2011r. Ponadto podniosła, iż uiszczenie przez nią kwoty 100 zł z tytułu wpisu od zażalenia (pożyczonych od matki emerytki), nie może być podstawą do uznania, iż dysponuje pieniędzmi na koszty sądowe. Wskazała również, iż ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, przy jej złym stanie zdrowia, umożliwiłoby zrównanie jej pozycji prawnej z pozycją Dyrektora Izby Skarbowej, dysponującym rzeszą prawników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie przez Skarżącą sprzeciwu skutkowało zatem usunięciem z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 6 lutego 2012 r. Zasadą jest, iż każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Zwolnienie od kosztów sądowych jest wyjątkiem od tej zasady i odnosi się do sytuacji, w których strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub też częściowo. Instytucja przyznania prawa pomocy może mieć zatem zastosowanie tylko względem osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a więc rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i umożliwiają zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w tym zakresie, w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W ocenie Sądu Skarżąca wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Z analizy danych zawartych w formularzu PPF oraz w pozostałych dokumentach znajdujących się w aktach niniejszej sprawy, a także aktach sprawy o sygn. akt III SA/Wa 3096/11 wynika, że Skarżąca nie posiada stałego zatrudnienia. Będąc z zawodu muzykiem ([...]) utrzymuje się ze sporadycznie udzielanych lekcji śpiewu, za które otrzymuje kwotę w wysokości 80 zł oraz dawania koncertów. Z tego ostatniego tytułu w 2011r. Skarżąca uzyskała łączny dochód w wysokości zaledwie 1800 zł brutto. Ponadto, z oświadczeń Skarżącej wynika, iż korzysta z pomocy najbliższej rodziny oraz grona przyjaciół. Skarżąca leczy się również z powodu depresji oraz innych dolegliwości zdrowotnych, niewątpliwie generujących dodatkowe wydatki, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie posiadając stałego zatrudnienia, nie dysponuje ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym. W ocenie Sądu, wyżej opisana zła sytuacja osobista i finansowa nakazuje uwzględnienie wniosku o prawo pomocy Skarżącej co do zasady. Biorąc pod uwagę wysokość dochodów Skarżącej, kształtujących się na poziomie poniżej minimum egzystencji oraz jej zły stan zdrowia, uzasadnione jest zatem przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego już wpisu sądowego i ustanowienie adwokata. Wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie jedynie w takim zakresie, w jakim poniosła już koszty sądowe, tj. w zakresie opłaconego już wpisu sądowego od zażalenia. Wynika to z istoty unormowania zawartego w 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skoro ustawodawca wskazuje wprost, że przesłanką zwolnienia od kosztów jest wykazanie, że strona nie jest w stanie ich ponieść, to w ocenie Sądu można rozważać tylko zwolnienie od kosztów, które jeszcze nie zostały opłacone. Z uwagi zatem na fakt, iż w niniejszej sprawie Skarżąca uiściła wpis od zażalenia 17 stycznia 2012r., bezprzedmiotowe jest rozważanie, czy dysponowała na ten wydatek środkami. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.