III SO/Wa 6/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od stycznia do listopada 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący, T. S., na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że jego sytuacja majątkowa uniemożliwia poniesienie kosztów wpisu od skargi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, córką (ur. w 2000 r.) oraz synem (ur. w 1993 r.) oraz, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, dochodów ani przedmiotów wartościowych. Skarżący oświadczył, że prowadzona działalność gospodarcza została zawieszona 5 stycznia 2010 r. ze względu na zajęcie wszelkich kont i środków oraz rozwiązanie umów z kontrahentami. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedstawienia dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżącego. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik Skarżącego r. pr. A. S. w dniu 30 kwietnia (data stempla pocztowego) wniosła o przedłużenie terminu do dokonania tej czynności. Wobec braku nadesłania dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżącego postanowieniem z 22 czerwca 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, wskazując iż Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, do przedłożenia, których został wezwany. Zatem niemożliwa była ocena jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Od powyższego postanowienia Referendarza sądowego pismem z dnia 30 czerwca 2010 r., dochowując terminu ustawowego, pełnomocnik Skarżącego wniósł sprzeciw. Wskazał, iż Skarżący nie ma żadnych dochodów, utrzymuje się z drobnych oszczędności jakie udało mu się zgromadzić podczas prowadzonej działalności gospodarczej. Obecnie Skarżący aktywnie poszukuje pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Jednocześnie podkreślić należy, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu przedstawione oświadczenia Skarżących nie daje dostatecznych podstaw do oceny ich sytuacji majątkowej, a co za tym idzie, do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie przekazując żądanych dokumentów, które odzwierciedlałyby jego sytuację finansową nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa przemawiała za zwolnieniem od kosztów sądowych. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedłożenia dokumentów, robiąc ich szczegółowe wyliczenie, potwierdzających sytuację majątkową Skarżącego. Skarżący nie uczynił zadość w/w wezwaniu. Nie wykonał mianowicie wezwania referendarza sądowego z 11 marca 2010 r. Nie uczynił tego ani w terminie wskazanym w tym wezwaniu, ani też w terminie późniejszym sugerowanym przez pełnomocnika. Zatem niepowodzeniem zakończyła się próba weryfikacji danych dotyczących zarówno wysokości dochodów Skarżącego, jak i wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę – Skarżący nie nadesłał bowiem zeznań podatkowych, ani swoich ani swojej żony. Nie nadesłał też wyciągów z rachunków bankowych, nie udokumentował w żaden sposób bieżących wydatków, nie wskazał sposobu rozliczeń z reprezentującym ich pełnomocnikiem. Braku tych informacji nie może Skarżący skutecznie tłumaczyć lakonicznym twierdzeniem, że utrzymuje się z drobnych oszczędności i aktywnie poszukuje pracy. Skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nich obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej i nie uprawdopodobnił, iż zapłacenie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w utrzymania koniecznym dla niego i rodziny. Skutkiem uchylania się od przedstawienia wyczerpującej argumentacji we wskazanym w przesłanym wezwaniu zakresie, jest to, iż Skarżący uniemożliwia przeprowadzenie oceny sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przezeń kosztów postępowania jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jego i rodziny. W ocenie Sądu, dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). Nadmienić należy, iż instytucja uregulowana w art. 255 P.p.s.a. zakłada współdziałanie wnioskodawcy z sądem. Ten ostatni bowiem nie ma wystarczających sankcji do wyegzekwowania pożądanej reakcji wnioskodawcy, jak również nie ma uprawnień do poszukiwania dowodów z urzędu, np. poprzez żądanie wyciągów bankowych. Wnioskodawca zaś, na którym ciąży obowiązek dowodzenia swych racji, musi się liczyć z tym, że brak współdziałania z sądem będzie skutkował negatywnym dla niego rozstrzygnięciem. W związku z powyższym po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdza się, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w żaden sposób nie zostały potwierdzone przez Skarżącego w przedmiotowej sprawie, w związku z tym Sąd nie mógł ocenić czy są spełnione. W związku z tym Sąd orzekł jak w sentencji.