III SO/Wa 6/18
PostanowienieWSA w Warszawie2018-09-17
Skład orzekający: Agnieszka Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, znajdująca się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać ustanowionego radcę prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym?Ratio decidendi
Referendarz sądowy uznał, że przesłanki do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego zostały spełnione. Pomimo uzyskiwania przez skarżącego i jego żonę dochodów z pracy, ich łączna kwota, w połączeniu z wysokimi miesięcznymi wydatkami (w tym na leki i spłatę zobowiązań), a także brakiem majątku i zamieszkiwaniem w wynajętym lokalu, wskazuje na niemożność poniesienia kosztów postępowania. Dodatkowo, skarżący otrzymuje pomoc społeczną.Stan faktyczny
Skarżący M.F. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, wskazując na trudną sytuację materialną i życiową. Przedstawił szczegółowe dane dotyczące dochodów, wydatków, sytuacji rodzinnej i zdrowotnej. Na wezwanie sądu przedłożył dodatkowe dokumenty, w tym zeznania podatkowe, umowę o pracę żony, wyciągi bankowe i rachunki.Rozstrzygnięcie
Referendarz sądowy postanowił zwolnić skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowić na jego rzecz radcę prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 17 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowić na jego rzecz radcę prawnego
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF Skarżący – M.F. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że znajduje się w niezwykle trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Od 2016 r. pozostawał bez pracy. Pracował jedynie dorywczo [...], a uzyskiwane dochody nie wystarczały na utrzymanie. Skarżący oświadczył, że nie mógł podjąć stałej pracy gdyż opiekował się córką. Od marca b.r. Skarżący ma stałą pracę na noce, co pozwala na zajmowanie się dzieckiem w dzień. Skarżący nie posiada żadnego zabezpieczenia materialnego. Dziecko chodzi do przedszkola, a drugie dziecko jest w drodze. Łączny koszt przedszkola Skarżący określił na kwotę 250 zł miesięcznie. Córka przewlekle choruje na [...], a koszty leków to 100 zł miesięcznie. Żona Skarżącego jest zatrudniona w S. w W. i zarabia [...] zł netto miesięcznie. Skarżący jest zatrudniony w "[...] " jako [...] i zarabia [...] zł netto miesięcznie. Do miesięcznych kosztów utrzymania Skarżący zaliczył: czynsz najmu – 900 zł, opłatę za media – 650 zł, koszty leczenia – 100 zł, przedszkole – 250 zł, spłatę karty kredytowej – 300 zł, ratę kredytu – 425 zł, ratę pożyczki – 500 zł. Po uiszczeniu wszystkich opłat rodzinie wystarcza tylko na podstawowe wydatki. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i córką (ur. w [...]r.). Posiada 1/8 udziału w nieruchomości o powierzchni 800 m² o wartości szacunkowej 80.000 zł, przy czym udział Skarżącego został obciążony hipoteką przymusową.
Na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń Skarżący nadesłał zeznania podatkowe PIT-37 z których wynika, że w 2016 r. Skarżący nie uzyskał przychodów, a jego żona uzyskała dochód w kwocie [...] zł. Natomiast w 2017 r. Skarżący uzyskał dochód w kwocie [...] zł, a jego żona dochód w kwocie [...] zł. Skarżący nadesłał także umowę o pracę żony, wyciągi z rachunków bankowych, decyzje przyznające pomoc społeczną, umowę najmu lokalu oraz umowę pożyczki i kredytu, a także rachunki miesięcznych opłat.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.
Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy
w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie referendarza sądowego, przyjąć należy, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie oraz do ustanowienia radcy prawnego.
Jak wynika z oświadczeń i dokumentów nadesłanych przez Skarżącego dochód jego i żony stanowi wynagrodzenie za pracę. Żona Skarżącego uzyskuje miesięczne wynagrodzenie [...] zł, a Skarżący [...] zł. Zatem łączne miesięczne dochody rodziny wynoszą [...] zł. Jednakże w sprawie należało wziąć pod uwagę, że Skarżący przez dłuższy czas pozostawał bez pracy. Obecnie miesięczne opłaty w tym na leki dziecka i spłatę pożyczek wynoszą ponad 3.000 zł. Przy czym kwota ta nie uwzględnia wydatków ponoszonych na wyżywienie, odzież, środki czystości. Ponadto Skarżący, ani jego żona nie posiadają majątku (z wyjątkiem 1/8 nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową). Zamieszkują w wynajętym mieszkaniu. Skarżący otrzymują pomoc z opieki społecznej.
Przyjąć w związku z tym należy, że Skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych ani ponieść kosztów usług radcy prawnego.
Orzekając o zwolnieniu Skarżącego od kosztów sądowych oraz o ustanowieniu radcy prawnego, referendarz sądowy wziął również pod uwagę, że oświadczenia Skarżącego zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności za podawanie nieprawdziwych danych lub zatajanie prawdy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło