III SO/Wa 8/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2011 r. po rozpoznaniu wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego p o s t a n a w i a 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego) z urzędu Skarżąca A. P., reprezentowana przez radcę prawnego G. D., we wniosku złożonym na formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, tj. radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania z uwagi na bardzo złą sytuację finansową. Podniosła, że utrzymuje się z prac dorywczych, a otrzymywane wynagrodzenie z tego tytułu wynosi około 500 zł. Wraz z mężem i czwórką dzieci utrzymuje się dzięki wsparciu pomocy społecznej i Caritas. Skromne dochody są wystarczające jedynie na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, Skarżąca wniosła o ustanowienie jako pełnomocnika z urzędu, jej dotychczasowego pełnomocnika - radcę prawnego G.D.. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz czwórką małoletnich dzieci. Posiada mieszkanie o powierzchni 22 m². oświadczyła, że z tytułu zatrudnienia uzyskuje miesięczne dochody w wysokości około 700- 800 zł brutto natomiast jej mąż z tego samego tytułu wynagrodzenie w kwocie 1400 – 1600 zł brutto. Ponadto otrzymuje dodatek rodzinny w kwocie około 500 zł oraz dodatek mieszkaniowy około 100 zł. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia Skarżącej okazały się niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony, referendarz sądowy wezwał Skarżącą do przedstawienia dodatkowych informacji obrazujących sytuację materialną i rodzinną Skarżącej. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe za lata 2008, 2009 oraz 2010, rachunki opłat miesięcznych, a także decyzje Prezydenta m. W. przyznające Skarżącej dodatek mieszkaniowy, zasiłek rodzinny na małoletnie dzieci, zasiłek celowy na zakup żywności oraz zasiłek celowy na dofinansowanie opłat za gaz. Skarżąca oświadczyła, że korzysta z pomocy finansowej oraz rzeczowej, a z rodziną egzystuje na granicy ubóstwa. Pełnomocnik Skarżącej – radca prawny G. D. oświadczył, że pomocy prawnej udziela Skarżącej nieodpłatnie. Sygn. akt III SO/Wa 8/11 Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśniania oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Sygn. akt III SO/Wa 8/11 Ponadto należy mieć na uwadze, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która – poddana ocenie – może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych (1.699 zł). W ocenie referendarza sądowego, Skarżąca wywiązała się z niniejszej powinności, bowiem dopełniła ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Poza wypełnionym formularzem wniosku PPF, załączyła dokumenty potwierdzające jej sytuację życiową i finansową. Dzięki temu referendarz sądowy był w stanie ocenić rzeczywistą sytuację majątkową. W ocenie referendarza sądowego sytuacja Skarżącej oraz jej rodziny jest ciężka. Sześcioosobowa rodzina utrzymuje się bowiem z pracy dorywczej uzyskując miesięczne dochody w kwocie około 2.100 – 2.400 zł brutto. Ponadto rodzina korzysta z finansowej oraz rzeczowej pomocy społecznej oraz Caritas uzyskując zasiłki mieszkaniowe, rodzinne oraz celowe. Sześcioosobowa rodzina zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni 22 m² i nie posiada innego majątku. Co się zaś tyczy kwestii ustanowienia pełnomocnika z urzędu to należy stwierdzić, że mimo złej kondycji finansowej, prawo pomocy w tym zakresie nie może zostać przyznane. Strona bowiem korzysta już z usług radcy prawnego, a zatem jej interesy są należycie chronione. W związku z powyższym wskazać należy, iż sytuacja finansowa i życiowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.