IV SA 1/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Kinga Płociak po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na orzeczenie Głównego Inspektora Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia jakości pszenicy p o s t a n a w i a odrzucić skargę Na mocy umowy nr [...] ([...] z dnia [...] lipca 2000 roku wraz z załącznikami, zmienionej aneksami z dnia [...] lipca 2000 r., [...] lipca 2000r., [...] lipca 2000r. zawartej pomiędzy P. w L. Spółka z o.o. a Agencją Rynku Rolnego w [...], Oddziałem Terenowym w [...], prowadzony był przez w/w spółkę skup zbóż krajowych o określonych parametrach (pszenicy i żyta) ze zbiorów w 2000 roku od producentów krajowych z dopłatami Agencji Rynku Rolnego do cen skupu skierowanymi do producentów. Skup przeprowadzono w dniach od [...] sierpnia do [...] września 2000r. w podległym spółce magazynie w [...]. Wojewódzki Inspektor Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w [...] działając na podstawie art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych (Dz. U. z 2000r. Nr 23 p. 293 z późn. zm.) oraz punktu 47 zasad skupu zbóż ze zbiorów w 2000 roku z zastosowaniem dopłat Agencji Rynku Rolnego do cen skupu skierowanych do producentów oraz warunków ich wypłacania, stanowiących załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 12A/2000 Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dn. 22 maja 2000r. przeprowadził w okresie od [...] do [...] września kontrolę w Zespole Magazynowym w [...], ul. [...], podległym P. w L. Sp. z o.o. Z powyższej kontroli został sporządzony protokół z dnia [...] września 2000 roku. Jak wynika z w/w protokołu zakresem kontroli była objęta prawidłowość skupu i zagospodarowanie zbóż ze zbiorów 2000 roku z bezpośrednimi dopłatami Agencji Rynku Rolnego. Kontrola odbyła się w obecności K. S., będącego Kierownikiem Bazy Magazynowej w [...]. Protokół został podpisany przez kontrolującego inspektora oraz przez kierownika Bazy Magazynowej w [...], który otrzymał po podpisaniu jeden egzemplarz protokołu i został pouczony o prawie wniesienia w terminie 7 dni dodatkowych wyjaśnień, z czego nie skorzystał. Ustalenia kontroli wykazały, że skupując ziarno zbóż nie przestrzegano umowy nr [...] z dnia [...] lipca 2000r. Ziarno pszenicy i żyta skupowano na potrzeby własne, od wytypowanych dostawców – producentów materiału siewnego, z przeznaczeniem na kwalifikowany materiał sienny, odmawiając przyjęcia od innych dostawców. W dowodach dostawy określano liczbę opadania w minimalnej, ustalonej przez Agencję wielkości tj. 220 sekund dla pszenicy i 110 sekund dla żyta, mimo, że przyzakładowe laboratorium nie dysponowało odpowiednią aparaturą i nie oznaczało tego parametru. Wyniki badania 4 próbek reprezentujących 206. 050 kg. pszenicy wykazały, że przechowywane w magazynie ziarno nie odpowiada parametrom określonym przez Agencję w § 11 zawartej umowy. Ilość glutenu w badanych próbkach wynosiła 22%, 20%, 22% i 24%, przy wymaganej nie mniej niż 26%. Ziarno kupowane w ramach skupu z dopłatami Agencji Rynku Rolnego dla producenta składowano w magazynie luzem i w plombowanych workach oraz z innymi rodzajami zbóż i nasion, bez wymaganych umową oznakowań, co umożliwiłoby identyfikację poszczególnych jego partii. Kontrola systemu ilościowego wykazała niedobór w ilości 7.918 kg pszenicy i 11.716 kg żyta w stosunku do udokumentowanej wielkości skupu, ustalonej według wagi rozliczeniowej, uwzględniającej wilgotność powyżej 14,5% i zawartość zanieczyszczeń powyżej 6%. Stwierdzony niedobór tłumaczono ubytkiem podczas przeprowadzania zabiegów suszenia i czyszczenia ziarna. Nie prowadzono jednak żadnej dokumentacji w tym zakresie. Zarząd spółki został poinformowany o ustaleniach i wynikach kontroli pismem WISiPAR w [...] z dnia [...] października 2000r. Do pisma dołączono orzeczenia Komisji Rzeczoznawców WISiPAR Nr [...],[...],[...],[...] z dnia [...] października 2000 roku oraz wyniki analiz pszenicy, na podstawie których orzeczenia te zostały wydane. Orzeczenia te stwierdzały ilość glutenu w poszczególnych partiach pszenicy, składowanej w Zespole Magazynowym w [...] na podstawie próbek pobranych przez zaprzysiężonego próbobiorcę pod nadzorem Inspektora WISiPAR w [...]. I tak orzeczenie [...] → 22%, orzeczenie [...] → 20%, orzeczenie [...] → 22%, orzeczenie [...] → 24% . W każdym z tych orzeczeń stwierdzono, że oceniana partia pszenicy nie odpowiada wymogom określonym w załączniku r 1 do zawartej z OTARR w [...] umowy Nr [...] z dnia [...] lipca 2000r. i nie powinna być przedmiotem skupu, ponieważ nie spełnia minimalnych wymagań jakościowych. Od powyższych orzeczeń Komisji Rzeczoznawców WISiPAR z dnia [...] października 2000 roku P. w L. Sp. z o.o. wniosło odwołanie do Głównego Inspektora Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w [...]. W odwołaniu podniesione zostało, iż WISiPAR w [...] przeprowadził kontrolę w Bazie Magazynowej w [...] nie informując Zarządu spółki o jej rozpoczęciu, przebiegu wynikach. Protokół kontroli podpisał Pan K. S., który nie jest osoba do reprezentowania firmy. Uniemożliwiło to Spółce wniesienie uwag i zastrzeżeń do protokołu. O kontroli i jej wynikach Zarząd Spółki dowiedział się po otrzymaniu pisma od WISiPAR w [...] z dnia [...] października 2000r. wraz z orzeczeniami Rzeczoznawców. W odwołaniu zakwestionowano ustalenia protokołu odnośnie ilości zmagazynowanych zbóż do przechowania. Podniesiono, że w związku z negatywną ocena pobranych próbek pszenicy na zawartość glutenu, pobrano próbki do oceny przez zakładowego próbobiorcę i dokonano ponownej ich oceny. W laboratorium zakładowym ilość glutenu wynosiła 26% przy rozpływalności 8 mm. Wykonana w laboratorium WISiPAR analiza (próba dostarczona pod nazwiskiem pracownika dostarczającego) wykazała 26% glutenu i rozpływalność 7 mm. Rozbieżność wyników zarówno, jeżeli idzie o gluten jak i inne parametry rozpływalność, wyrównanie, opadanie zdaniem odwołującego się nasuwa przypuszczenie, że pobrane przez zaprzysięgłego próbobiorcę próby nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Z uwagi na powyższe spółka wniosła o ponowne pobranie próby (zboże po ujednoliceniu jest w dalszym ciągu składowane w pryzmach) i dokonanie oceny na zawartość glutenu oraz o powiadomienie spółki o terminie tych czynności. Główny Inspektor Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2000 roku nr [...] na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych (Dz. U. z 2000r. Nr 23 p. 293) w związku z § 25 ust. 4 rozporządzenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia 30 lipca 1970 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania przy wykonywaniu kontroli i orzekaniu o jakości towarów przez organy Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów (Dz.U. nr 19 p.161 ze zm) zaskarżone orzeczenia z dnia [...] października 2000 roku, wydane przez Komisję Rzeczoznawców Wojewódzkiego Inspektoratu Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w [...] utrzymał w mocy. Organ odwoławczy uznał zarzuty odwołującego się za bezzasadne i wyjaśnił co następuje: 1. Faktyczny stan pszenicy został ustalony przez kontrolującego inspektora WISiPAR na podstawie dokumentacji obejmującej dowody dostawy – skup z dopłatą ARR dla producentów oraz wyjaśnienie osoby materialnie odpowiedzialnej, co potwierdza załączona do protokołu notatka, dotycząca zbóż będących na stanie w dniu [...] września 2000r., podpisana przez kierownika magazynu zbożowego w [...] i kontrolującego. Wnoszący odwołanie nie zgłosił uwag od ustaleń i wyników kontroli w przysługującym mu 7-dniowym terminie od dnia zakończenia kontroli. 2. Kierownik magazynu mógł reprezentować kontrolowaną firmę, co stało się faktem w momencie podpisania protokołu. 3. Próbki do oceny laboratoryjnej pobrał zaprzysiężony próbobiorca pod nadzorem inspektora prowadzącego kontrolę, zgodnie z aktualną normą PN-70/R-74010 "Ziarno zbóż i nasiona strąkowe jadalne- Pobieranie próbek" z poszczególnych znajdujących się w magazynie partii, nie przekraczających 100 ton. Do oceny pobrano 4 próbki, reprezentujące partie pszenicy składowanej w pryzmach nr 1 – 24.190 kg., nr 3 -23.520 kg oraz nr 2 dwie próbki reprezentujące partie pszenicy o masie 80.000 kg i 78.340 kg. Wytyczne GIS i PAR zawarte w załączniku Nr 2 do "Zasad skupu zbóż ze zbiorów w 2000r. z dopłatami ARR do cen skupu skierowanymi do producentów" nie dotyczą pobierania próbek w czasie przeprowadzania rutynowych kontroli WISiPAR, a jedynie oceny zboża przed jego przewłaszczeniem na rzecz kredytującego banku. W związku z tym, zaprzysiężony próbobiorca nie mógł pobrać próbek z partii nie przekraczającej 500 ton. 4. Odwołanie dotyczy stanu rzeczy ustalonego w wyniku przeprowadzonej kontroli, a w związku z tym warunek o ponowne pobranie próbek po ujednoliceniu partii nie znajduje uzasadnienia. 5. wynik analizy Nr [...] wykonanej w laboratorium WISiPAR wykazujący 26% nie może być dowodem w sprawie, ponieważ próbka została pobrana przez zakładowego próbobiorcę i dostarczona do WISiPAR bez oznakowania i udokumentowania. W związku z tym wynik analizy odnosi się do analizowanej próbki a nie do badanej partii i nie może stanowić podstawy do urzędowego orzeczenia o jakości. 6. Przy ocenie jakości pszenicy w laboratorium WISiPAR uczestniczyła pracownica laboratorium strony wnoszącej odwołanie, która potwierdziła osobiście wynik laboratorium WISiPAR, wykonując analizę próbki pobranej według protokołu pobrania nr [...] z dnia [...] września 2000r. W świetle powyższego kontrola w magazynie spółki odbyła się zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa. Na wniosek Głównego Inspektora Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych wnoszący odwołanie dostarczył 4 wtórniki próbek pobranych według protokołów pobrania Nr [...], Nr [...], z [...] września i Nr [...] i Nr [...] z [...] września 2000 roku. Te wtórniki próbek zostały skierowane do laboratorium wskazanego przez Głównego Inspektora Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w celu wykonania badan w trybie odwoławczym. Wyniki podanych analiz wykazały ilość glutenu odpowiednio: 23%, 22%, 25% i 23%, a zatem poniżej wymagań ARR. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu zaskarżonych orzeczeń w mocy. Z ostatecznym orzeczeniem Głównego Inspektora Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych nie zgodziła się Spółka z o.o. P. z siedzibą w L., która wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanych nim w mocy orzeczeń z dnia [...] października 2000 roku, wydanych przez Komisję Rzeczoznawców przy Wojewódzkim Inspektoracie Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w [...]. W skardze Spółka podniosła te same zarzuty, co w swoim odwołaniu od orzeczeń wydanych w I instancji. Jej zdaniem, orzeczenie wydane przez organ II instancji jest wynikiem niezrozumienia sensu odwołania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w [...] wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, albowiem wydane orzeczenia nie są rozstrzygnięciami o charakterze konstytutywnym, czyli decyzjami w rozumieniu art. 104 k.p.a. Niezależnie od powyższego organ podniósł, iż zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenia z dnia [...] października 2000 roku odpowiadają prawu. Nie zostały naruszone wskazane przez skarżącego przepisy odnośnie udziału kierownictwa spółki w przeprowadzonej kontroli. Badania jakości pszenicy odbyły się prawidłowo. Próbki pszenicy zostały pobrane przez zaprzysiężonego próbobiorcę w obecności inspektora WISiPAR. Każda z pobranych 4 próbek reprezentowała odrębną partię towaru. Na okoliczność ewentualnego odwołania się jednostki kontrolowanej w magazynie pozostawiono zabezpieczone wtórniki próbek. Ponowne pobranie próbek i zbadanie ich pod kątem ilości glutenu było, albowiem odwołanie dotyczyło stanu rzeczy ustalonego w wyniku przeprowadzonej kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271, Nr 240, poz. 2054) "Sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Natomiast w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271) "sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Zakres tej kontroli został określony w § 2 w/w przepisu, który stanowi, że "kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje działanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne, 2. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty, 3. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4". Zgodnie zaś z § 3 w/w przepisu "sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczegółowych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia przez P. w L. Sp. z o.o. jest orzeczenie Głównego Inspektora Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych z dnia [...] grudnia 2000 roku utrzymujące w mocy orzeczenia Nr [...],[...],[...],[...] z dnia [...] października 2000 roku, wydane przez Komisję Rzeczoznawców Wojewódzkiego Inspektoratu Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w [...] w sprawie jakości pszenicy (zawartości w niej glutenu), skupowanej od producentów przez P. w L. Sp. z o.o. w ramach umowy zawartej z Agencją Rynku Rolnego w [...] Oddziałem Terenowym w [...]. Orzeczenia organów obu instancji zostały wydane w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych (tekst jednolity Dz.U. OO.23.293z późn. zm.), który stanowi, iż organy Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych uprawnione są do badania z własnej inicjatywy lub na wniosek zainteresowanej strony jakości towarów oraz orzekania w tej sprawie. Decydujące orzeczenie w sprawie miało określenie przez sąd prawomocnego charakteru powyższych rozstrzygnięć organów Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych z czym wiąże się zagadnienie dopuszczalności skargi na zaskarżone orzeczenia do Sądu. Sąd uznał, kierując się poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1982 roku w sprawie II S.A. 969/82, opublikowanym w ONSA 1982/2/94, iż orzeczenia o jakości pszenicy, wydane przez organy obu instancji oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych (tekst jednolity Dz.U. 00.23.293 z późn. zm) mają charakter opinii a zatem nie stanowią rozstrzygnięć, o których mowa w cyt. art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1270.), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Nie ma również w niniejszej sprawie zastosowania art. 3 § 3 w/w przepisu, albowiem ustawa o Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych nie odpuszcza możliwości zaskarżenia orzeczeń o jakości towarów do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzeczenia z dnia [...] października 2000 roku wydane przez Komisje Rzeczoznawców Wojewódzkiego Inspektoratu Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych w [...] utrzymane w mocy orzeczeniem Głównego Inspektora Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych z dnia [...] grudnia 2000 roku zostały przekazane do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...], która zgodnie z punktem 49 zasad skupu zbóż ze zbiorów w 2000 roku z zastosowaniem dopłat ARR do cen skupu skierowanych do producentów oraz warunków ich wypłacania mogła zastosować określone sankcje. Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie sądu, skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, wobec czego na podstawie At. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1270.) orzeczono jak w sentencji.