IV SA 1064/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant Danuta Gorzelak- Maciak, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za utracone mienie uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2001r Nr [...] Decyzją z dnia [...] marca 1993r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] kwietnia 1955r. nr [...] o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad rzedsiębiorstwem: Młyn Walcowy w U. stanowiący własność A.B., którego dzierżawcą był K.K. B.K. (spadkobierca dzierżawcy przedmiotowego młyna) złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za znajdujące się w młynie maszyny i urządzenia stanowiące własność jego ojca K.K., które w wyniku ustanowienia zarządu państwowego zostały przejęte przez Państwo. Po rozpatrzeniu tego wniosku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 200 lr. umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie odszkodowania za utracone maszyny i urządzenia. Po otrzymaniu powyższej decyzji organu naczelnego, B.K. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2003r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2001r. W uzasadnieniu decyzji organ naczelny podał, że roszczenie B.K. o odszkodowanie za utracone maszyny i urządzenia młyńskie jest roszczeniem cywilnoprawnym, ponieważ spadkobiercy dzierżawcy młyna nie mogą być stroną postępowania administracyjnego z uwagi na to, że postępowanie to nie dotyczy rozliczeń z umowy dzierżawy i w związku z tym zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania. Wskazano także, że działka gruntu wraz ze znajdującym się na niej budynkiem młyna została zwrócona spadkobiercom właściciela, którzy nie wnieśli roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 160 k.p.a. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł B.K. W skardze podniesiono, że decyzja organu naczelnego jest niezgodna z prawem, ponieważ umorzenie postępowania było bezzasadne. Skarżący wskazał, że znajdujące się w przedmiotowym młynie maszyny i urządzenia stanowiły własność jego ojca K.K. W wyniku ustanowienia zarządu państwowego nad młynem K.K. utracił powyższe maszyny, co stanowi oczywistą szkodę, która powstała na skutek orzeczenia o ustanowieniu państwowego zarządu nad młynem. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania z wniosku B.K. o przyznanie odszkodowania za szkodę, polegającą na utracie maszyn i urządzeń, powstałą w związku z ustanowieniem zarządu państwowego nad młynem, narusza prawo. Decyzję o umorzeniu postępowania organ administracji państwowej wydaje zgodnie z art. 105 § 1 kpa wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności wówczas, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub, gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W sprawie niniejszej tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła. Skoro B.K. wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie za szkodę poniesioną przez ojca w wyniku ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: Młyn Walcowy w U., zaś decyzją z dnia [...] marca 1993r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] kwietnia 1955r. nr [...] o ustanowieniu tegoż zarządu, to podstawę do rozpoznania wniosku stanowi art. 160 k.p.a. Przepis art. 160 § 1 Kpa stanowi samodzielną! wyłączną podstawę odszkodowawczą za szkodę wynikłą w wyniku wydania przez organ administracji orzeczenia dotkniętego określonymi wadami.. Tryb dochodzenia odszkodowania został uregulowany w art. 160 § 4 i 5 Kpa, a mianowicie jest to postępowanie jednoinstancyjne, a organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania jest organ administracyjny, który wydał decyzję stwierdzającą nieważność albo niezgodność z prawem decyzji wadliwej. Zgodnie z art. 160 § 4 i 5 k.p.a. strona może wystąpić z powództwem do sądu powszechnego w przypadku odmowy przyznania jej odszkodowania (bądź przyznania, w jej ocenia, odszkodowania zbyt niskiego), natomiast umorzenie postępowania administracyjnego nie otwiera stronie możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym. W sprawie niniejszej organ administracji, powołując się na brak przymiotu strony wnioskodawcy, nie orzekł co do istoty sprawy, lecz umorzył postępowanie w sprawie, a zatem nie wypowiedział się co do merytorycznej zasadności roszczenia skarżącego. Poglądu prezentowanego przez organ nie można podzielić. Zgodnie z art. 160 § 1 k.p.a. stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie. Brzmienie powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje na to, że prowadząc postępowanie o przyznanie odszkodowania organ administracji powinien w ramach tego postępowania ustalić, czy osoba występująca o odszkodowanie może to skutecznie uczynić. Ustalenia dokonane w tym zakresie nie mogą prowadzić jednak do umorzenia postępowania, lecz muszą skutkować wydaniem decyzji merytorycznej - pozytywnej bądź negatywnej dla wnioskodawcy. Skoro w niniejszej sprawie, skarżący popierał swe żądania i nie występowały w sprawie okoliczności, które czyniły postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. to brak było podstaw do umorzenia postępowania. Uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jak też utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] października 200 lr. wydane zostały z naruszeniem art. 105 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.