IV SA 1065/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek, Sędziowie NSA Otylia Wierzbicka, Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Grażyna Dalba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2004 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia środowiska do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. P. 340 zł (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztowi postępowania sadowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania S. P. - skarżącego w niniejszej sprawie - od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] września 2002 r., zobowiązującej skarżącego - właściciela firmy S. do przywrócenia środowiska do stanu właściwego na nieruchomości przy ulicy [...] w W: 1) uchyliło pkt II.3 decyzji Starosty Powiatu W. i w tym zakresie orzekło: prace polegające na przywróceniu środowiska do stanu właściwego zakończyć w terminie czterech miesięcy od daty otrzymania niniejszej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, 2) w pozostałym zakresie utrzymało decyzję Starosty Powiatu W. w mocy. Decyzją nr [...]z dnia [...] września 2002 r. Starosta Powiatu W: I. zobowiązał S. P., właściciela firmy S. do przywrócenia środowiska do stanu właściwego na nieruchomości przy ulicy [...] w W. II. ustalił: 1. działania polegające na przywróceniu środowiska do stanu właściwego A. zdjąć płyty betonowe, celem przygotowania terenu do przeprowadzenia rekultywacji; B. usunąć zanieczyszczony grunt do głębokości 0,5 m w obszarze utwardzonego terenu pomiędzy otworami badawczymi 1 i 2 oraz do głębokości 2 m w promieniu 1,0 m od otworu badawczego nr 2. (lokalizacja otworów badawczych w Aneksie do Ekspertyzy wykonanej w kwietniu 2000 r. przez firmę "[...] "). Pozostałe wyrobisko uzupełnić do poziomu terenu nie zanieczyszczonym gruntem o podobnej litologii (pisaki drobne lub średnie). 2. O terminie rozpoczęcia prac mających na celu przywrócenie środowiska do stanu właściwego i planowanym zakończeniu zawiadomić Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa tutejszego Starostwa z dwutygodniowym wyprzedzeniem. 3. Prace polegające na przywróceniu środowiska do stanu właściwego zakończyć w terminie czterech miesięcy od daty otrzymania niniejszej decyzji. Od decyzji tej odwołał się S. P., podnosząc, iż działalność jaką do 1998 r. prowadził na nieruchomości nie mogła spowodować tak znacznego skażenia gruntu albowiem skarżący stosował odpowiednie środki zapobiegawcze. Według przypuszczeń skarżącego zanieczyszczenie gruntu jest pozostałością po działaniach wojennych. W uzasadnieniu zaskarżonej deey/ji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2003 r. stwierdzono, iż do 1999 r. skarżący prowadził na nieruchomości działalność gospodarczą, polegającą na złomowaniu i demontażu pojazdów. Wyniki analiz prób gleby pobranej w dniu 9 listopada 1998 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wykazały zanieczyszczenie produktami naftowymi oraz metalami: chromem, cynkiem i ołowiem. Powyższe potwierdza ..Ekspertyza określająca stopień i zasięg zanieczyszczenia terenu przy ulicy [...] w W., gmina W. powstałego w wyniku działalności firmy S. - właściciel P. S. P.V\ sporządzonej przez firmę [...] A. S. w lipcu 1999 r. Zanieczyszczenie ołowiem - jak zaznaczono w ekspertyzie - jest prawdopodobnie skutkiem wylewania elektrolitu z akumulatorów rozbieranych samochodów. W aneksie do ekspertyzy z kwietnia 2000 r. potwierdzono wnioski z ekspertyzy z lipca 1999 r., wskazując iż "prowadzona działalność gospodarcza spowodowała degradację gleby i gruntów podłoża, głownie w zakresie stężeń substancji ropopochodnych i ołowiu.". W ocenie organu odwoławczego wskazane wyżej względy stanowią wystarczającą podstawę do uznania, iż zanieczyszczenie gruntu spowodował skarżący, co oznacza, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W skardze na powyższe orzeczenie SKO podnosi się, iż przy nakładaniu na skarżącego obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego poprzez usunięcie warstwy gruntu nie uwzględniono realnych możliwości jego wykonania. Powyższe stanowi naruszenie art.82 ust.2 ustawy z dnia 3J stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r. nr 49, poz.196 z póżn. zm.j, zgodnie z którym starosta może ustalić w drodze decyzji administracyjnej zakres i sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w ust.l, biorąc pod uwagę interes społeczny, istniejący stan zniszczenia lub zagrożenie środowiska oraz faktyczne możliwości wykonania obowiązku. Skarżący podnosi, iż ekspertyza, której wykonanie zlecił, zgodnie zresztą z żądaniem organu, określa cenę wymiany gruntu na nieruchomości na kwotę w przedziale 120.000, - 408.000, zł. Zważywszy na to wypowiadający się eksperci zalecili szukanie innych rozwiązań, tym bardziej, iż szeroko zakrojone prace ziemne (wywóz i przywóz około 170 ton gruntu) będą bardzo uciążliwe dia okolicznych mieszkańców i stanowią potencjalnie większe zagrożenie dla środowiska. W miejsce powyższego ekspertyza proponuje ograniczenie się do wykonania uszczelnienia z zachowanymi spadkami i odbiorem wody opadowej z powierzchni uszczelnionej do dołu chłonnego oraz przeprowadzania kontrolnych badań chemizmu wód podziemnych pod kątem zawartości metali ciężkich (cynk, miedź, ołów) oraz na zawartość produktów naftowych. Próbki zaleca się pobierać dwa razy do roku ze specjalnie wykonanego dla tego celu piezometru. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji - jest obowiązek organów administracyjnych - należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy, w toku załatwienia spraw. Motywy te, powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem -zarówno w odwołaniu jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego - uzasadnienie stanowi jeden z warunków skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Zgodnie zatem z art. 107 § 3 kpa decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. Wadliwość tego rodzaju wystąpiła w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu decyzji żadnego z obu organów orzekających w sprawie nie odniesiono się do fundamentalnej różnicy, jaka występuje pomiędzy końcowymi wnioskami zawartymi w "Ekspertyzie określającej stopień i zasięg zanieczyszczenia terenu przy ulicy [...] w W., gmina W. powstałego w wyniku działalności firmy S. - właściciel P. S. P.", sporządzonej w lipcu 1999 r. a wnioskami zawartymi w aneksie do tego opracowania, sporządzonym przez te sam zespół ekspertów w kwietniu 2000 r. Istotnyni jest. iż do zlecenia wykonania obu tych dokumentów skarżący został zobowiązany postanowieniami Starosty Powiatu W. odpowiednio z dnia [...] maja 1999 r., znak [...] oraz z dnia [...] stycznia 2000 r.. znak [...]. Ekspertyza z lipca 1999 r. wskazuje, iż /. uwagi na stopień skażenia gruntu wykorzystywanego przez skarżącego zachodzi bezwzględna konieczność zdjęcia warstwy 0,5 m miąższości z całego terenu i zastąpienia jej gruntem nieskażonym (rozdział 6 Ekspertyzy -" Wytyczne dla rekultywacji" - str.10 oraz rozdział 7 " Wnioski" - wniosek 4, str.l \). Daleko mniej rygorystyczne stanowisko zawarto natomiast w uzupełnieniu ekspertyzy, datowanym na kwiecień 2000 r., gdzie na str.14 w rozdziale "Wytyczne dla Rekultywacji" stwierdza się, że olbrzymie koszty wymiany gruntów nakazują szukać innych realnych rozwiązań, tym bardziej, iż prace związane z wymianą gruntów stanowiłoby samoistne źródło zagrożenia dla środowiska. Stwierdza się dalej, iż "po zakończeniu działalności w tej lokalizacji należy ograniczyć się do wykonania uszczelnienia z zachowanymi spadkami i odbiorem wody opadowej z powierzchni uszczelnionej do dołu chłonnego. Szczegółowe rozwiązania podano w rozdziale 7. " Nieodniesienie się przez żaden z organów do weryfikacji stanowiska przez ekspertów wypowiadających się w przedmiocie metod rekultywacji przedmiotowej nieruchomości należy uznać jako zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art.7 i 77§1 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.l45§l pkt 1 lit.c, art.152 oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art.97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawą - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).