IV SA 1073/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Kobylecka, Sędziowie NSA A. Plucińska-Filipowicz, W. Zielińska - Baran (spr.), Protokolant A. Dobrowolski, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2004 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2003 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 1. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 400 zł (czterysta) złotych na rzecz K. T. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. w przedmiocie stwierdzenia, że nieruchomość rolna o po w. 4,74 ha położona w D. podlegała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1994 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu podano, że poprzednia decyzja z dnia [...] lipca 2001 r. wydana w tej sprawie została uchylona wyrokiem z dnia 17 czerwca 2002 r. (sygn. IV SA 2746/01) Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wyroku tym wskazano, że organ odwoławczy wbrew art. 15 kpa nie dokonał ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz nie odniósł się do zarzutów odwołania, a tylko oprał się na ustaleniach organu I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzono, że organ pierwszej instancji prawidłowo zaliczył młyn turbinowy położony w D. do przedsiębiorstwa przemysłu rolnego. Ustalono bowiem, że firma "Z." została wpisana do rejestru handlowego w dniu [...] listopada 1925r. Wykreślenia tego wpisu dokonano w dniu [...].01.1938 r. przy jednoczesnym wpisaniu tej firmy pod nr [...] rejestru handlowego, z tym że pod nową nazwą "Z.". Przedmiotem działalności firmy było prowadzenie zakładów ceramicznych. Po wojnie Sąd Okręgowy w O. przywrócił ważność wpisu firmy w rejestrze handlowym wykreślonego przez okupanta [...], dokonując jednocześnie przeniesienia obowiązujących wpisów z nr [...] do nr [...] rejestru handlowego. Nadto wyjaśniono, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podstawowym zadaniem młyna było przetwarzanie zboża pochodzącego z majątku ziemskiego, którego właścicielem był S. T., dla potrzeb majątku oraz okolicznych piekarni. Wygenerowany zaś w młynie prąd służył do oświetlania pobliskiej cegielni oraz zabudowań mieszkalnych i nie był wykorzystywany do celów produkcyjnych w cegielni. Cegielnia była bowiem wyposażona w maszynę, którą wykorzystywano w produkcji. Zatem proces produkcyjny w cegielni nie był w żaden sposób uzależniony od pracy w młynie. Praca w cegielni do 1945 r. była wykonywana ręcznie i tylko latem, na jedną zmianę. W okresie wojny zaprzestano całkowitej pracy w młynie, z powody zaplombowania przez władze [...], a więc nie mógł dostarczać prądu, jak to twierdzi skarżący. Okoliczności te zostały ustalone na podstawie zeznań świadków: F. W., L. D. i I. C. Zeznania tych świadków uznano za wiarygodne i istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ jako byli pracownicy S. T. w okresie od 1928 r. do 1944 r. posiadają oni dokładną wiedzę o funkcjonowaniu cegielni i młyna. W konkluzji stwierdzono, że młyn był funkcjonalnie powiązany z majątkiem ziemskim, a nie z cegielnią, pomimo usytuowania młyna i cegielni na jednej nieruchomości. Dodano, że omawianym przypadku nie zachodziła konieczność ustanowienia zarządu państwowego nad młynem, gdyż zgodnie dekretem PKWN z 6.09.1944 r. nieruchomości ziemskie przechodziły z mocy prawa na własność Państwa. W skardze na powyższą decyzję K. T. zarzucił, że organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę nie zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2002 r. (sygn. IV SA 2746/01) oraz w wyroku z dnia 27 lipca 1999 r. (sygn. IV SA 855/99). Istota tej sprawy, jak stwierdził Sąd, sprowadza się nie do kwalifikacji młyna jako przedsiębiorstwa przemysłu rolnego, ale do ustaleń faktycznych co do funkcjonalnego powiązania młyna z Przedsiębiorstwem "D." bądź z posiadłością ziemską "D.". W zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, nie ustosunkowano się do całego materiału dowodowego, a oceny i ustaleń dokonano w oparciu o wybrane dowody, W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wbrew art. 107 § 3 kpa nie wskazano przyczyn odmowy wiarygodności dowodom zgłoszonym w postępowaniu. W ogóle nie wzięto pod uwagę szeregu istotnych okoliczności, a w tym, że K. T. był kuratorem spadku nieruchomości wraz ze znajdującym się na niej przedsiębiorstwem "Z.", że przy przejmowaniu majątku ziemskiego na cele reformy nie objęto zarządem Państwa tej nieruchomości wraz z przedsiębiorstwem, że jedna turbina wodna w młynie pracowała nieprzerwanie, dostarczając energie do młyna, także jesienią w 1944r. Organ odwoławczy nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych co do związku młyna z cegielnią i z majątkiem ziemskim na dzień wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, jak nakazywał Sąd w ocenie prawnej wymienionych powyżej wyroków, ale swoje rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji oparł jedynie na zeznaniach świadków, którzy nie mieli wiedzy co do pracy młyna i cegielni w dacie wejścia w życie tegoż dekretu. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Rację ma strona skarżąca, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie wbrew zasadzie dwuinstancyjności postępowania z art. 15 kpa nie dokonał ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale zaskarżoną decyzję wydał w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji. Przypomnieć więc należy, że w postępowaniu odwoławczym sprawa podlega ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu w trybie i formie przewidzianej przepisami prawa procesowego i zgodnie z przepisami prawa materialnego. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa wynika obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym do zastosowania art. 136 kpa, czyli uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie oraz ustosunkowania się do podniesionych zarzutów w odwołaniu, do zgłoszonych dowodów i do żądania przeprowadzenia określonych dowodów. Wymagań tych nie dopełniono przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy. Organ odwoławczy rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie obowiązany jest zgodnie z art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 , poz.368 ze zm.) zastosować się do oceny prawnej wyrażonej wydanych w tej sprawie wyrokach. Tymczasem, jak trafnie podniósł skarżący, w przedmiotowej sprawie, w ogóle nie poczyniono żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych, nie ustosunkowano się ani do dowód podanych przez skarżącego, ani też do zarzutów odwołania. Należy więc przypomnieć, że stosownie do podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji oceniając materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest szczegółowo uzasadnić z jakiej przyczyny nie dał wiary danemu dowodowi. Pominięcie oceny części zgromadzonych w sprawie dowodów musi budzić uzasadnione wątpliwości do trafności oceny innych środków dowodowych. Dlatego też organ administracji obowiązany jest zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa dokładnie przeanalizować każdy dowód zgromadzony w sprawie. Ponadto należy stwierdzić, że organ odwoławczy w ogóle nie poczynił rozważań odnośnie tego, czy sporny młyn w dniu 13.09.1944 r., czyli w dacie wejścia w życie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, był funkcjonalnie związany z cegielnią, czy też z majątkiem ziemskim, na co wyraźnie wskazywał Sąd w poprzednich wyrokach. Natomiast w rozpatrywanej spawie, wbrew ocenie prawnej Sądu, podstawowym zagadnieniem, na którym skupiono się, było ustalenie czy młyn mógł być zaliczony do przedsiębiorstwa rolnego i wraz z nieruchomością ziemską przejęty na cele reformy rolnej. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z obrazą art. 30 ustawy o NSA, jak też z naruszeniem art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 kpa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Stosownie do art. 152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 tej ustawy.