IV SA 1167/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak ( spr. ), Sędziowie (WSA, As. WSA Ewa Machlejd, Grzegorz Czerwiński, Protokolant Marcin Gruszczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2004 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] luty 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J.N. kwotę 10 zł ( dziesięć ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.N. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] lutego 1999 r. Nr [...], nakazującą J.N. dokonania rozbiórki parkingu strzeżonego zrealizowanego na terenie posesji przy ul. [...] w R. poprzez usunięcie z w/w terenu kiosku służącego za portiernię, rozbiórkę przyłącza doprowadzającego energię elektryczną do kiosku, demontaż czterech słupów oświetleniowych usytuowanych wzdłuż granic działki wraz z przewodami. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał skarżącej dokonanie rozbiórki przedmiotowego parkingu. Podniósł również, że "Faktu samowolnej realizacji przedmiotowego parkingu nie kwestionuje sama skarżąca". Wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. dokonał ustaleń, z których wynika, że "omawianą samowolę budowlaną popełniono w 1996 r." W związku z tym, zdaniem organów obu instancji w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał także, że zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę inwestorka nie dopełniła, tym samym dopuściła się samowoli budowlanej realizując przedmiotowy parking. Ponieważ ustawa Prawo budowlane z 1994 r. nie przewiduje możliwości legalizacji samowoli budowlanej, a rygorystyczny przepis art. 48 tego prawa ma na celu jej wyeliminowanie, jedynym możliwym działaniem organu I instancji było wydanie nakazu rozbiórki w trybie art. 48 Prawo budowlane. Wymienioną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...], J.N. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji a mający istotny wpływ na rozstrzygniecie polegający na chybionym – pozbawionym oparcia dowodowego – ustaleniu, że samowoli budowlanej dokonano w 1996 roku. Zdaniem skarżącej, ustalenie daty wzniesienia składników obiektu budowlanego ma fundamentalne znaczenie z uwagi na zastosowanie właściwych czasowo przepisów prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga J.N. zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 80 kpa. W postępowaniu odwoławczym nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, które skarżąca podniosła, w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu od decyzji tego organu z dnia [...] lutego 1999 r. Nr [...] Ponadto uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie ma więc obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Organ jest w szczególności zobowiązany dokonywać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa. Podkreślić także trzeba, iż istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, a organ orzeka w tym postępowaniu merytorycznie. Zgodnie z art. 140 kpa organ ten jest tak samo, jak organ I instancji związany przepisami art.7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa. Ma również możliwość na podstawie art. 136 kpa przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego jeśli w jego ocenie istnieją braki w materiale dowodowym, zgromadzonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że organy obu instancji naruszyły omówione wyżej przepisy oraz zasady prawa procesowego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając swe rozstrzygnięcia organy ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że prace zostały wykonane w 1996 r. co potwierdzają dokumenty w aktach sprawy oraz że "faktu samowolnej realizacji przedmiotowego parkingu nie kwestionuje sama skarżąca". tymczasem z dowodów zebranych w sprawie tj. protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 06.05.1998 r. wynika tylko to, że parking został uruchomiony od 01.06.1996 r. i trafnie więc skarżąca zarzuca, iż organy orzekające w sprawie nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości daty samowolnego wzniesienia będącego przedmiotem rozbiórki w niniejszej sprawie obiektu. Zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w sytuacji gdy stwierdzono, że nastąpiła samowola budowlana, było ustalenie daty realizacji obiektu, którego ta samowola dotyczyła. Wskazane wyżej ustalenie konieczne było z uwagi na treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z powołanym przepisem sytuacja prawna tzw. samowoli budowlanej jest zróżnicowana w zależności od tego, czy zakończenie realizacji określonego obiektu bez pozwolenia budowlanego nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1995 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., czy też po tej dacie. Jeśli więc budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. inwestor ponosi konsekwencje samowoli budowlanej według stosowanych odpowiednio przepisów prawa budowlanego z 1974 r. (por. wyrok SN z dnia 3 września 1997 r. III RN 33/97, OSNAP 1998/6/168). Jeśli natomiast realizacja obiektu nastąpiła po 1 stycznia 1995 r. to zastosowanie będą miały przepisy ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. Nie przesądzając rozstrzygnięcia sprawy, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie dla wyjaśnienia stanu faktycznego, winny przeprowadzić postępowanie dowodowe np. w postaci przesłuchania świadków, a jeśli zachodzi potrzeba, także w trybie art. 86 kpa dokonać przesłuchania stron postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę, skoro nie jest możliwa prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji, z uwagi na naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w wyroku.