IV SA 1309/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.), Sędzia MSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, Asesor WSA Jakub Linkowski, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2004 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2000r nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2000 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1974 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Powiatowego w C. z dnia[...] grudnia 1973 r., orzekającej o przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,1599 ha, położonego we wsi O., zapisanego w rejestrze ewidencji gruntów pod pozycją rejestru [...], będącego własnością A. G.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że podstawę prawną przejęcia gospodarstwa stanowiły przepisy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Przejęcie gospodarstwa w trybie wymienionych przepisów było możliwe tylko w wypadku łącznego spełnienia przesłanek wymienionych w §1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Ten ostatnio wymieniony przepis wymagał, by w gospodarstwie nie mieszkali ani właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice oraz by gospodarstwo w całości lub co najmniej w większej części nie było uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika lub dzierżawcę. Przepis §1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. nie uzależniał uznania gospodarstwa rolnego za opuszczone od czasokresu nie uprawiania go oraz nie poddawania właściwym zabiegom agrotechnicznym. W związku z tym wystarczającą podstawę do przejęcia gospodarstwa na własność Państwa stanowiło zawarte w protokole oględzin stwierdzenie, że ziemia leży odłogiem, a właściciel nie interesuje się gruntami. Przeprowadzone postępowanie potwierdziło jednoznacznie, że na dzień wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa we wsi O. nikt w nim nie mieszkał i grunty już od kilku lat odłogowały. Wskazane okoliczności były wystarczającą przesłanką do uznania gospodarstwa za opuszczone i podlegało przejęciu na własność Państwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zauważył, że w wypadku nie zamieszkiwania w gospodarstwie rolnym właściciel, chcąc zapobiec przejęciu gospodarstwa jako opuszczonego powinien był zadbać o to, by w całości lub w znacznej części było uprawiane przez inne osoby np. dzierżawców. Dla oceny prawidłowości decyzji o przejęciu gospodarstwa jako opuszczonego nie miał znaczenia fakt, że w 1974 r. było ono uprawiane przez członka rodziny byłego właściciela, gdyż wówczas stanowiło już ono własność Skarbu Państwa. W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że nie istnieją podstawy uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...]lutego 1974 r. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. G. - następca prawny byłego właściciela przejętego gospodarstwa. Skarżący zarzucił, że sprawa nie została dokładnie rozpatrzona a uzasadnienie decyzji jest ogólnikowe. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy kontrolowana decyzja zawiera wady określone w art. 156§1 k.p.a. W wypadku, gdy postępowanie prowadzone jest na wniosek strony organ, kierując się, wyrażoną w art. 7 k.p.a., zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej, powinien przeprowadzić wszechstronne postępowanie w sprawie. Tymczasem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ograniczył się do stwierdzenia, że kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja nie zawiera wad określonych w art. 156§1 pkt 2 k.p.a., pomijając inne podstawy stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156§1 k.p.a.. W szczególności organ nie rozważył jakie znaczenie dla wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z dnia [...] lutego 1974 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji miało skierowanie tego ostatniego aktu, do osoby nieżyjącej, to jest A. G., który zmarł w 1960 roku. Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z naruszeniem art. 7 i 107§3 k.p.a. pominął, podnoszoną przez skarżącego okoliczność związaną z użytkowaniem przez T.G. gospodarstwa rolnego, potwierdzoną zaświadczeniem Urzędu Gminy w K. z dnia [...] października 1974 r. Zaświadczenie to pochodzi co prawda z okresu po wydaniu decyzji przez Wojewodę [...], lecz wymagało wyjaśnienia, czy dotyczy ono przedmiotowego gospodarstwa i w jakich okolicznościach zostało wydane oraz ewentualnie jego relacji do stwierdzeń zawartych w protokole lustracji, stanowiącym podstawę decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego jako opuszczonego. W zaskarżonej decyzji odniesiono się do tej ostatnio przytoczonej kwestii w sposób ogólnikowy, stwierdzając, że nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa. W ocenie Sądu stwierdzone naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i 107§3 k.p.a. - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji